ପ୍ରହ୍ଲାଦନାରଦାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ କୁମାରଶୁକଵୈଷ୍ଣଵୈଃ । ଜନକାଦ୍ଯୈର୍ଲସଦ୍ଭାଵୈର୍ହୃଦ୍ବାହ୍ଯ ସ୍ଫୂର୍ତିତତ୍ପରୈଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ନାରଦ, କୁମାର, ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବମାନେ, ଜନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଭକ୍ତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟତାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ପୁଲକାକୁଲସର୍ଵାଂଗୈଃ ସ୍ଫୁରତ୍ପ୍ରେମସମାକୁଲୈଃ । ରହସ୍ଯାମୃତସଂସିକ୍ତୈରର୍ଦ୍ଧଯୁଗ୍ମାକ୍ଷରୋ ମନୁଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେହ ଭକ୍ତିର ଆନନ୍ଦରେ କମ୍ପିତ ଓ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗୁପ୍ତ ରୂପେ ଅମୃତରେ ଭିଜିଯାଇଛି, ସେମାନେ ଅର୍ଧାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ମଂତ୍ରଚୂଡାମଣିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସର୍ଵମଂତ୍ରୈକକାରଣମ୍ । ସର୍ଵଦେଵସ୍ଯ ମଂତ୍ରାଣାଂ କୈଶୋରଂ ମଂତ୍ରହେତୁକମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ମୁକୁଟମଣି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ କାରଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରର ଉତ୍ସ ଓ ସମସ୍ତ ଯୁବ ମନ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭ।
ସର୍ଵକୈଶୋରମଂତ୍ରାଣାଂ ହେତୁଶ୍ଚୂଡାମଣିର୍ମନୁଃ । ଜପଂ କୁର୍ଵଂତି ମନସା ପୂର୍ଣପ୍ରେମସୁଖାଶ୍ରଯାଃ
ସମସ୍ତ ଯୁବ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ମୁକୁଟମଣି ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ମୂଳ କାରଣ। ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରେମର ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ମନରେ ଜପନ୍ତି।
ଵାଂଛଂତି ତତ୍ପଦାଂଭୋଜେ ନିଶ୍ଚଲଂ ପ୍ରେମସାଧନମ୍ । ତଦ୍ବାହ୍ଯେ ସ୍ଫଟିକାଦ୍ଯୁଚ୍ଚ ପ୍ରାଵାରେ ସୁମନୋହରେ
ସେମାନେ ସେହି ପଦପଦ୍ମକୁ ଅଟୁଟ ପ୍ରେମ ପ୍ରାପ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ଭାବେ ଆଶା କରନ୍ତି। ବାହାରେ ଦୂର୍ଦ୍ଦନ୍ତ ସ୍ଫଟିକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ମନୋହର ମଣ୍ଡପ ରହିଛି।
କୁଂକୁମୈଃ ସିତରକ୍ତାଦ୍ଯୈଶ୍ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ସମାକୁଲୈଃ । ଶୁକ୍ଲଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପଶ୍ଚିମେ ଦ୍ଵାରପାଲକମ୍
ଚାରିଦିଗରେ କୁଙ୍କୁମ, ସ୍ୱେତ ଓ ରକ୍ତ ଆଦି ରଙ୍ଗର ଗୁଡିକ ଥିବା ଢେର ରହିଛି। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରପାଳକ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି।
ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମକିରୀଟାଦି ଵିଭୂଷିତମ୍ । ରକ୍ତଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ପଦ୍ମଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଯୁଧମ୍
ସେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ମୁକୁଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଲାଲ୍ ବର୍ଣ୍ଣର, ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଅଛନ୍ତି।
କିରୀଟକୁଂଡଲୋଦ୍ଦୀପ୍ତ ଦ୍ଵାରପାଲକମୁତ୍ତରେ । ଗୌରଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶୁଖଚକ୍ରଗଦାଯୁଧମ୍
ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳର ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦ୍ୱାରପାଳ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି । ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ଗୋରା ରଙ୍ଗର ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି ।
କିରୀଟକୁଂଡଲାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତଂ ଵନମାଲିନମ୍ । ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରେ ଦ୍ଵାରପାଲଂ ଗୌରଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଗଛଫୁଲର ମାଳା ପରିଧାନ କରିଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଙ୍ଗର ଏକ ଦ୍ୱାରପାଳ ଜଣେ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ।
କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଂ ଚତୁର୍ବାହୁଂ ଶଂଖଚକ୍ରାଦିଭୂଷଣମ୍ । ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରପାଲଂ ତୁ ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁଂକୃଷ୍ଣଵର୍ଣକମ୍
କଳା ରଙ୍ଗର, ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ କଳା ରଙ୍ଗର।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରିତଂ ହ୍ଯେତଦ୍ଯଃ ପଠେତ୍ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିଃ । ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୋଵିଂଦେ ଲଭତେ ରତିମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚରିତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭଲପାଇବା ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ କୃଷ୍ଣଚରିତେ ସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ ସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ଭଗଵନ୍ସର୍ଵଭୂତେଶ ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ସର୍ଵସଂଭଵ । ଦେଵେଶ୍ଵର ମହାଦେଵ ସର୍ଵଜ୍ଞ କରୁଣାକର
ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ— ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସବୁ ଜିନିଷର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାଦେବ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, କୃପାର ସାଗର।
ତ୍ଵଯାନୁକଂପିତୈଵାହଂ ଭୂଯୋଽପ୍ଯାହାନୁକଂପଯା । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନା ମଂତ୍ରାସ୍ତ୍ଵଯା ମେ କଥିତାଃ ପ୍ରଭୋ
ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ପୁନିଥରେ କଥା କହିପାରିଲି; ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲା, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରେ।
ତେନ ଦେଵେନ ଗୋପୀଭିର୍ମହାମୋହନରୂପିଣା । କେନ କେନ ଵିଶେଷଣ ଚିକ୍ରୀଡେ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ସେ ଦେବତା, ମହାମୋହନ ରୂପେ ଗୋପୀମାନେ ସହ କେଉଁ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୀଡ଼ା କରିଥିଲେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ଏକଦା ଵାଦଯନ୍ଵୀଣାଂ ନାରଦୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ । କୃଷ୍ଣାଵତାରମାଜ୍ଞାଯ ପ୍ରଯଯୌ ନଂଦଗୋକୁଲମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ— ଏକଥର, ବୀଣା ବଜାଉଥିବା ମୁନିମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅବତାର ଜାଣି, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋପାଳ ଗାଁକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ମହାଯୋଗମଯେଶଂ ଵିଭୁମଚ୍ଯୁତମ୍ । ବାଲନାଟ୍ଯଧରଂ ଦେଵଦର୍ଶନଂ ନଂଦଵେଶ୍ମନି
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ମହାଯୋଗୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ଅକ୍ଷୟ, ଶିଶୁ ଭାବରେ ଖେଳୁଥିବା, ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଯୋଗ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରେ ଦେଖିଲେ।
ସୁକୋମଲପଟାସ୍ତୀର୍ଣହେମପର୍ଯଂକିକୋପରି । ଶଯାନଂ ଗୋପକନ୍ଯାଭିଃ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଂ ସଦା ମୁଦମ୍
ନରମ ଚାଦର ପିଛାଇଥିବା ସୁନା ଶୟନାରେ ଶୁଇଥିବା, ଗୋପାଳ ଝିଅମାନେ ସେଉଁଠି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଅତୀଵ ସୁକୁମାରାଂଗଂ ମୁଗ୍ଧଂ ମୁଗ୍ଧଵିଲୋକନମ୍ । ଵିସ୍ରସ୍ତନୀଲକୁଟିଲକୁଂତଲାଵନିମଂଡଲମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋମଳ ଦେହ, ନିର୍ମଳ ଦୃଷ୍ଟି, ଖୋଲା ନୀଳ ଗୋଲା ଚୁଲି ତାଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା।
କିଂଚିତ୍ସ୍ମିତାଂକୁରଵ୍ଯଂଜଦେକଦ୍ଵିରଦକୁଡ୍ମଲମ୍ । ସ୍ଵପ୍ରଭାଭିର୍ଭାସଯଂତଂ ସମଂତାଦ୍ଭଵନୋଦରମ୍
ତାଙ୍କ ମୁଁହରେ ହାଲୁକା ହସ ଫୁଟିଉଠିଥିଲା, ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡ ମୁଗୁଣି ଫୁଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ଆପଣ ଆଲୋକରେ ଘର ଭିତର ଚମକୁଥିଲା।
ଦିଗ୍ଵାସସଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ସୋଽତିହର୍ଷମଵାପ ହ । ସଂଭାଷ୍ଯ ଗୋପତିଂ ନଂଦମାହ ସର୍ଵପ୍ରଭୁପ୍ରିଯଃ
ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନାରଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସେ ଗୋପପତି ନନ୍ଦଙ୍କ ସହ କଥାହେବା ପରେ କହିଲେ—
ନାରାଯଣପରାଣାଂ ତୁ ଜୀଵନଂ ହ୍ଯତିଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଅସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵମତୁଲଂ ନ ଜାନଂତୀହ କେଚନ
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଭଜୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ; ଏଠାରେ କେହି ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ଭଵ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋଽପ୍ଯସ୍ମିନ୍ରତିଂ ଵାଂଚ୍ଛନ୍ତି ଶାଶ୍ଵତୀମ୍ । ଚରିତଂ ଚାସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ସର୍ଵେଷାମେଵ ହର୍ଷଣମ୍
ଭଗବାନ ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚିରକାଳ ଭଲପାଇବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି; ଏହି ଶିଶୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ମୁଦା ଗାଯଂତି ଶୃଣ୍ଵଂତି ଚାଭିନଂଦଂତି ତାଦୃଶାଃ । ଅସ୍ମିଂସ୍ତଵ ସୁତେଽଚିଂତ୍ଯପ୍ରଭାଵେ ସ୍ନିଗ୍ଧମାନସାଃ
ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ପୁଅ ପ୍ରତି ଅଗାଧ ସ୍ନେହ ରଖନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗାନ କରନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି ଓ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ନରାଃ ସଂତି ନ ତେଷାଂ ଵୈ ଭଵବାଧା ଭଵିଷ୍ଯତି । ମୁଂଚେହ ପରଲୋକେଚ୍ଛାଃ ସର୍ଵା ବଲ୍ଲଵସତ୍ତମ
ଏପରି ଭକ୍ତି ଥିବା ଲୋକମାନେ, ପୃଥିବୀରେ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେନାହିଁ; ଗୋପମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ପରଲୋକର ଆଶା ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
ଏକାଂତେନୈକଭାଵେନ ବାଲେଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରୀତିମାଚର । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନଂଦଭଵନାନ୍ନିଷ୍କ୍ରାଂତୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ଏହି ଶିଶୁ ପ୍ରତି ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରେମ ରଖ; ଏପରି କହି, ମୁନିମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ତେନାର୍ଚିତୋ ଵିଷ୍ଣୁବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ଵିସର୍ଜିତଃ । ଅଥାସୌ ଚିଂତଯାମାସ ମହାଭାଗଵତୋ ମୁନିଃ
ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବନାରେ ପୂଜା କରାଯାଇ, ପ୍ରଣାମ କରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବିଦାୟ ଦିଆଯାଇଲା। ତାପରେ ସେ ମହାଭାଗବତ ଋଷି ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅସ୍ଯ କାଂତା ଭଗଵତୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନାରାଯଣେ ହରୌ । ଵିଧାଯ ଗୋପିକାରୂପଂ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନଃ
ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭଗବତୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ ଗୋପୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଅଵଶ୍ଯମଵତୀର୍ଣା ସା ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ତାମହଂ ଵିଚିନୋମ୍ଯଦ୍ଯ ଗେହେଗେହେ ଵ୍ରଜୌକସାମ୍
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆଜି ମୁଁ ବ୍ରଜବାସୀଙ୍କ ଘରେଘରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବି।
ଵିମୃଶ୍ଯୈଵଂ ମୁନିଵରୋ ଗେହାନି ଵ୍ରଜଵାସିନାମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶାତିଥିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସୁପୂଜିତଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ମହାନ ମୁନି ବ୍ରଜବାସୀଙ୍କ ଘରକୁ ଅତିଥି ହୋଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବନାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜିତ ହେଲେ।