ତଦ୍ଦେହଵିଲସତ୍କାଂତିକୋଟିକୋଟ୍ଯଂଶକୋ ଵିଭୁଃ । ତତ୍ପ୍ରକାଶସ୍ଯ କୋଟ୍ଯଂଶ ରଶ୍ମଯୋ ରଵିଵିଗ୍ରହାଃ
ଯିଏଙ୍କର ଦେହରୁ ଅନେକ କୋଟି କୋଟି ଚମକୁଥିବା କାନ୍ତି ବିକିରିତ ହୁଏ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ତାଙ୍କର ଚମକର କେବଳ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ।
ତସ୍ଯ ସ୍ଵଦେହକିରଣୈଃ ପରାନଂଦ ରସାମୃତୈଃ । ପରମାମୋଦଚିଦ୍ରୂପୈର୍ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯୈକକାରଣୈଃ
ତାଙ୍କର ଦେହର କିରଣ ଦ୍ୱାରା — ପରମ ଆନନ୍ଦ, ରସର ଅମୃତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ରୂପ, ଏବଂ ନିର୍ଗୁଣର ଏକମାତ୍ର କାରଣ।
ତଦଂଶକୋଟିକୋଟ୍ଯଂଶା ଜୀଵଂତି କିରଣାତ୍ମକାଃ । ତଦଂଘ୍ରିପଂକଜଦ୍ଵଂଦ୍ଵ ନଖଚଂଦ୍ର ମଣିପ୍ରଭାଃ
ତାଙ୍କର ଅନେକ କୋଟି କୋଟି ଅଂଶ, କିରଣର ରୂପରେ, ଜୀବନ୍ତ; ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ଦ୍ୱୟ, ନଖର ଚାନ୍ଦ୍ର ମଣିର ପ୍ରଭା।
ଆହୁଃ ପୂର୍ଣବ୍ରହ୍ମଣୋଽପି କାରଣଂ ଵେଦଦୁର୍ଗମମ୍ । ତଦଂଶସୌରଭାନଂତକୋଟ୍ଯଂଶୋ ଵିଶ୍ଵମୋହନଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାର କାରଣକୁ ବେଦ ଅପହ୍ରାୟୀ କହିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଅନେକ କୋଟି କୋଟି ଅଂଶର ସୁଗନ୍ଧ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରେ।
ତତ୍ସ୍ପର୍ଶପୁଷ୍ପଗଂଧାଦି ନାନାସୌରଭସଂଭଵଃ । ତତ୍ପ୍ରିଯା ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯା ରାଧିକା କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭା
ତାଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶରୁ ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ଆଦି ପ୍ରକୃତି, ରାଧା, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟା।
ତତ୍କଲାକୋଟିକୋଟ୍ଯଂଶା ଦୁର୍ଗାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମିକାଃ । ତସ୍ଯା ଅଂଘ୍ରିରଜଃ ସ୍ପର୍ଶାତ୍କୋଟିଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ତାଙ୍କର କଳାର କୋଟି କୋଟି ଅଂଶ ଦୁର୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ତିନି ଗୁଣର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ; ତାଙ୍କର ପାଦର ଧୂଳିର ସ୍ପର୍ଶରୁ କୋଟି କୋଟି ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ- ଯଦାକର୍ଣନମେତସ୍ଯ ଯେ ଵା ପାରିଷଦାଃ ପ୍ରଭୋଃ । ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥଯସ୍ଵ ଦଯାନିଧେ
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ — ଏହି କଥା ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପାର୍ଷଦମାନେ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦୟାର ସାଗର, ଦୟାକରି କହ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ। ରାଧଯା ସହ ଗୋଵିଂଦଂ ସ୍ଵର୍ଣସିଂହାସନେସ୍ଥିତମ୍ । ପୂର୍ଵୋକ୍ତରୂପଲାଵଣ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଭୂଷାଂବରସ୍ରଜମ୍
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ — ରାଧାଙ୍କ ସହିତ ଗୋବିନ୍ଦ ସୁନା ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି; ପୂର୍ବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ରୂପ ଓ ଲାବଣ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ, ପୋଶାକ ଓ ମାଲାରେ ଶୋଭିତ।
ତ୍ରିଭଂଗୀ ମଂଜୁ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ ଗୋପୀଲୋଚନତାରକମ୍ । ତଦ୍ବାହ୍ଯେ ଯୋଗପୀଠେ ଚ ସ୍ଵର୍ଣସିଂହାସନାଵୃତେ
ତିଭଙ୍ଗୀ ଭଙ୍ଗିରେ, ମନୋହର ଓ ମୃଦୁ, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁର ତାରା; ବାହାରେ ଯୋଗପୀଠରେ, ସୁନା ରାଜସିଂହାସନ ଦ୍ୱାରା ଘିରା।
ପ୍ରତ୍ଯଂଗରଭସାଵେଶାଃ ପ୍ରଧାନାଃ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାଃ । ଲଲିତାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରକୃତ୍ଯଂଶା ମୂଲପ୍ରକୃତିରାଧିକା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗର ସମ୍ପୃକ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପ୍ରିୟାମାନେ; ଲଳିତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ, ରାଧା ମୂଳ ପ୍ରକୃତି।
ସଂମୁଖେ ଲଲିତା ଦେଵୀ ଶ୍ଯାମଲା ଵାଯୁକୋଣକେ । ଉତ୍ତରେ ଶ୍ରୀମତୀ ଧନ୍ଯା ଐଶାନ୍ଯାଂ ଶ୍ରୀହରିପ୍ରିଯା
ସମ୍ମୁଖରେ ଲଳିତା ଦେବୀ, ଶ୍ୟାମଳା ବାୟୁକୋଣରେ; ଉତ୍ତରେ ଶ୍ରୀମତୀ ଧନ୍ୟା, ଐଶାନ୍ୟରେ ଶ୍ରୀହରିପ୍ରିୟା।
ଵିଶାଖା ଚ ତଥା ପୂର୍ଵେ ଶୈବ୍ଯା ଚାଗ୍ନୌ ତତଃ ପରମ୍ । ପଦ୍ମା ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ପଶ୍ଚାନ୍ନୈର୍ଋତେ କ୍ରମଶଃ ସ୍ଥିତାଃ
ପୂର୍ବରେ ବିଶାଖା, ଅଗ୍ନିକୋଣରେ ଶୈବ୍ୟା, ଦକ୍ଷିଣରେ ପଦ୍ମା, ପଛେ ନୈୃତିକୋଣରେ କ୍ରମରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଯୋଗପୀଠେ କେସରାଗ୍ରେ ଚାରୁ ଚଂଦ୍ରାଵତୀ ପ୍ରିଯା । ଅଷ୍ଟୌ ପ୍ରକୃତଯଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପ୍ରଧାନାଃ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାଃ
ଯୋଗପୀଠରେ, ସିଂହର ମୁଣ୍ଡର ଶିରେ ଚାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ ପ୍ରିୟା; ଏହି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତି, ପବିତ୍ର ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପ୍ରିୟାମାନେ।
ପ୍ରଧାନପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯା ରାଧା ଚଂଦ୍ରାଵତୀ ସମା । ଚଂଦ୍ରାଵଲୀ ଚିତ୍ରରେଖା ଚଂଦ୍ରା ମଦନସୁଂଦରୀ
ପ୍ରଧାନ ପ୍ରକୃତି ରାଧା, ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ ସମାନ; ଚନ୍ଦ୍ରାବଳୀ, ଚିତ୍ରରେଖା, ଚନ୍ଦ୍ରା, ମଦନସୁନ୍ଦରୀ।
ପ୍ରିଯା ଚ ଶ୍ରୀମଧୁମତୀ ଚଂଦ୍ରରେଖା ହରିପ୍ରିଯା । ଷୋଡଶାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରକୃତଯଃ ପ୍ରଧାନାଃ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାଃ
ପ୍ରିୟା, ଶ୍ରୀମଧୁମତୀ, ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା ଓ ହରିପ୍ରିୟା—ଏହି ଷୋଳ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ୱଭାବଗୁଡିକ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ।
ଵୃଂଦାଵନେଶ୍ଵରୀ ରାଧା ତଥା ଚଂଦ୍ରାଵଲୀ ପ୍ରିଯା । ଅଭିନ୍ନଗୁଣଲାଵଣ୍ଯ ସୌଂଦର୍ଯାଶ୍ଚାରୁଲୋଚନାଃ
ବୃନ୍ଦାବନେଶ୍ୱରୀ ରାଧା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରାବଳୀ ପ୍ରିୟା—ଏମାନେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣ, ଆକର୍ଷଣ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ମନୋହରା ମୁଗ୍ଧଵେଷାଃ କିଶୋରୀଵଯସୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ । ଅଗ୍ରେତନାସ୍ତଥା ଚାନ୍ଯା ଗୋପକନ୍ଯାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ମନୋହର, ନିର୍ମଳ ପୋଷାକରେ ଶୋଭିତ, ଯୁବାବୟସରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଗୋପକନ୍ୟା ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ।
ଶୁଦ୍ଧକାଂଚନପୁଂଜାଭାଃ ସୁପ୍ରସନ୍ନାଃ ସୁଲୋଚନାଃ । ତଦ୍ରୂପହୃଦଯାରୂଢାସ୍ତଦାଶ୍ଲେଷ ସମୁତ୍ସୁକାଃ
ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଗୁଛ ଭଳି ଚମକୁଛନ୍ତି, ମନ ଖୁସି, ଚକ୍ଷୁ ସୁନ୍ଦର, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପରେ ବିନ୍ଦି, ତାଙ୍କ ଆଲିଂଗନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ।
ଶ୍ଯାମାମୃତରସେ ମଗ୍ନାଃ ସ୍ଫୁରତ୍ତଦ୍ଭାଵମାନସାଃ । ନେତ୍ରୋତ୍ପଲାର୍ଚିତେ କୃଷ୍ଣପାଦାବ୍ଜେଽପିତଚେତସଃ
ଶ୍ୟାମ ଅମୃତରସରେ ବିଲିନ, ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାବରେ ଉତ୍ସାହିତ, ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଅର୍ପିତ, ଚକ୍ଷୁ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛି।
ଶ୍ରୁତିକନ୍ଯାସ୍ତତୋ ଦକ୍ଷେ ସହସ୍ରାଯୁତସଂଯୁତାଃ । ଜଗନ୍ମୁଗ୍ଧୀକୃତାକାରା ହୃଦ୍ଵର୍ତିକୃଷ୍ଣଲାଲସାଃ
ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଶ୍ରୁତିକନ୍ୟା, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ରୂପ ସାରା ଜଗତକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲାଗି ଆଶାରେ ଭରିଯାଇଛି।
ନାନାସତ୍ଵସ୍ଵରାଲାପମୁଗ୍ଧୀକୃତଜଗତ୍ତ୍ରଯାଃ । ତତ୍ର ଗୂଢରହସ୍ଯାନି ଗାଯଂତ୍ଯଃ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲାଃ
ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱର ଓ ଗୀତରେ ତିନି ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରି, ସେଠାରେ ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟଗୁଡିକ ଗାଇଥାନ୍ତି।
ଦେଵକନ୍ଯାସ୍ତତଃ ସଵ୍ଯେ ଦିଵ୍ଯଵେଷାରସୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ । ନାନାଵୈଦିଗ୍ଧ୍ଯନିପୁଣା ଦିଵ୍ଯଭାଵଭରାନ୍ଵିତାଃ
ତାପରେ ବାମପାଶେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ, ଦିବ୍ୟ ପୋଷାକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଭିନ୍ନ କଳାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଦିବ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ।
ସୌଂଦର୍ଯାତିଶଯେନାଢ୍ଯାଃ କଟାକ୍ଷାତିମନୋହରାଃ । ନିର୍ଲଜ୍ଜାସ୍ତତ୍ର ଗୋଵିଂଦେ ତଦଂଗସ୍ପର୍ଶନୋଦ୍ଯତାଃ
ଅତିରିକ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କର ଚାହିଁବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ, ଲଜ୍ଜାହୀନ ହୋଇ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ତଦ୍ଭାଵମଗ୍ନମନସଃ ସ୍ମିତସାଚି ନିରୀକ୍ଷଣାଃ । ମଂଦିରସ୍ଯ ତତୋ ବାହ୍ଯେ ପ୍ରିଯଯା ଵିଶଦାଵୃତେ
ତାଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାବରେ ବିନ୍ଦି, ହସି ଓ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ମନ୍ଦିରର ବାହାରେ ପ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଘିରିଥିବା।
ସମାନଵେଷଵଯସଃ ସମାନବଲପୌରୁଷାଃ । ସମାନଗୁଣକର୍ମାଣଃ ସମାନାଭରଣପ୍ରିଯାଃ
ପୋଷାକ ଓ ବୟସରେ ସମାନ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ସମାନ, ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମାନ, ଭୂଷଣ ପ୍ରତି ସମାନ ଆସକ୍ତି।
ସମାନସ୍ଵରସଂଗୀତ ଵେଣୁଵାଦନତତ୍ପରାଃ । ଶ୍ରୀଦାମା ପଶ୍ଚିମେ ଦ୍ଵାରେ ଵସୁଦାମା ତଥୋତ୍ତରେ
ସ୍ୱର ଓ ଗୀତରେ ସମାନ, ବାଂଶୀ ବାଜାଇବାରେ ନିଷ୍ଠା, ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଶ୍ରୀଦାମା, ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ବସୁଦାମା।
ସୁଦାମା ଚ ତଥା ପୂର୍ଵେ କିଂକିଣୀ ଚାପି ଦକ୍ଷିଣେ । ତଦ୍ବାହ୍ଯେ ସ୍ଵର୍ଣପୀଠେ ଚ ସୁଵର୍ଣମଂଦିରାଵୃତେ
ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ସୁଦାମା, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ କିଙ୍କିଣୀ; ବାହାରେ ସୁନା ଆସନରେ ବସି, ସୁନା ମନ୍ଦିରରେ ଘିରିଥିବା।
ସ୍ଵର୍ଣଵେଦ୍ଯଂତରସ୍ଥେ ତୁ ସ୍ଵର୍ଣାଭରଣଭୂଷିତେ । ସ୍ତୋକକୃଷ୍ଣଂ ସୁଭଦ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଗୋପାଲୈରଯୁତାଯୁତୈଃ
ସୁନା ମଣ୍ଡପ ଭିତରେ, ସୁନା ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଷ୍ଟୋକ କୃଷ୍ଣ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୋପାଳମାନେ ସହିତ।
ଶୃଂଗଵୀଣାଵେଣୁଵେତ୍ରଵଯୋଵେଷାକୃତିସ୍ଵରୈଃ । ତଦ୍ଗୁଣଧ୍ଯାନସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଗାଯଦ୍ଭିରପି ଵିହ୍ଵଲୈଃ
ଶୃଙ୍ଗ, ବୀଣା, ବାଂଶୀ, ବେତ, ଯୁବାବୟସ, ପୋଷାକ, ଆକୃତି ଓ ସ୍ୱରରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁଣ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ଭାବରେ ଗାଇଥିବା।
ଚିତ୍ରାର୍ପିତୈଶ୍ଚିତ୍ରରୂପୈଃ ସଦାନଂଦାଶ୍ରୁଵର୍ଷିଭିଃ । ପୁଲକାକୁଲସର୍ଵାଂଗୈର୍ଯୋଗୀଂଦ୍ରୈରିଵ ଵିସ୍ମିତୈଃ
ବିଚିତ୍ର ଅର୍ପଣ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତିରେ, ସଦା ଆନନ୍ଦ ଲୁହ ଝରାଇ, ଶରୀର ପୁଳକିତ, ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ପରି ଆଶ୍ଚର୍ୟଚିହ୍ନ।