କେଚିଦ୍ଵଦଂତି ତସ୍ଯାଂଶଂ ବ୍ରହ୍ମଚିଦ୍ରୂପମଦ୍ଵଯମ୍ । ତଦ୍ଦଶାଂଶଂ ମହାଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷିଣଃ
କେହି କହନ୍ତି ତାଙ୍କର ଅଂଶ ହେଉଛି ଅଦ୍ୱୟ ବ୍ରହ୍ମ ଚେତନା ରୂପ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ମହାବିଷ୍ଣୁ ତାହାର ଦଶମ ଅଂଶ।
ଯୋଗୀଂଦ୍ରୈଃ ସନକାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ତଦେଵ ହୃଦି ଚିଂତ୍ଯତେ । ତ୍ରିଭଂଗଂ ଲଲିତାଶେଷ ନିର୍ମାଣସାରନିର୍ମିତମ୍
ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଏହି ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ତ୍ରିଭଙ୍ଗ ଲଳିତ ଭାବରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ରୂପ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ।
ତିର୍ଯଗ୍ଗ୍ରୀଵଜିତାନଂତକୋଟିକଂଦର୍ପସୁଂଦରମ୍ । ଵାମାଂସାର୍ପିତ ସଦ୍ଗଣ୍ଡସ୍ଫୁରତ୍କାଂଚନକୁଂଡଲମ୍
ଅଳ୍ପ ଭାବରେ ଟିର୍ଯକ୍ ଗ୍ରୀବା, ଅନେକ ନାଗର ଗର୍ବକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସୁନ୍ଦରତା, ବାମ ଗାଲରେ ଚମକୁଥିବା ସୁନା କୁଣ୍ଡଳ ଲଗାଇଛି।
ସହାପାଂଗେକ୍ଷଣସ୍ମେରଂ କୋଟିମନ୍ମଥସୁଂଦରମ୍ । କୁଂଚିତାଧରଵିନ୍ଯସ୍ତ ଵଂଶୀମଂଜୁକଲସ୍ଵନୈଃ
ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରେ ହାସ ଦେଇ, କୋଟି ମନ୍ମଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସୁନ୍ଦରତା, ତିର୍ଯକ୍ ଓଠରେ ବାଂଶୀ ଧରି ମଞ୍ଜୁ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଛି।
ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ ମୋହଯଂତଂ ମଗ୍ନଂ ପ୍ରେମସୁଧାର୍ଣଵେ । ଶ୍ରୀପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ-। ପରମଂ କାରଣଂ କୃଷ୍ଣଂ ଗୋଵିଂଦାଖ୍ଯଂ ମହତ୍ପଦମ୍
ତିନି ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା, ପ୍ରେମ ର ଅମୃତ ସାଗରରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିବା। ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ କୃଷ୍ଣ, ଗୋବିନ୍ଦ ନାମରେ ପରମ ପଦ।
ଵୃଂଦାଵନେଶ୍ଵରଂ ନିତ୍ଯଂ ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯୈକକାରଣମ୍ । ତତ୍ତଦ୍ରହସ୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କିମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଚ ସୁଂଦରମ୍
ବୃନ୍ଦାବନର ନିତ୍ୟ ନାଥ, ନିର୍ଗୁଣ ର ଏକମାତ୍ର କାରଣ, ତାହାର ଗୁପ୍ତ ମହିମା ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନ୍ଦରତା କଣ?
ତଦ୍ବ୍ରୂହି ଦେଵଦେଵେଶ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ପ୍ରଭୋ । ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ଯଦଂଘ୍ରିନଖଚଂଦ୍ରାଂଶୁ ମହିମାଂତୋ ନ ଗମ୍ଯତେ
ଓ ଦେବଦେବ, ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଈଶ୍ୱର କହିଲେ — ତାଙ୍କର ପାଦନଖର ଚାନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାର ମହିମା କେହି ବୁଝିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କିଯଦ୍ଦେଵି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ତ୍ଵଂ ମୁଦା ଶୃଣୁ । ଅନଂତକୋଟିବ୍ରହ୍ମାଂଡେ ଅନଂତତ୍ରିଗୁଣୋଚ୍ଛ୍ରଯେ
ଏହି ମହିମା କେବଳ ଅଳ୍ପ ଅଂଶରେ କହାଯାଏ, ହେ ଦେବୀ, ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଣ। ଅନେକ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ, ଅନେକ ତିନି ଗୁଣର ଉପସ୍ଥିତି ଅଛି।
ତତ୍କଲାକୋଟିକୋଟ୍ଯଂଶା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ । ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯାଦିନା ଯୁକ୍ତାସ୍ତିଷ୍ଠଂତି ତସ୍ଯ ଵୈଭଵାଃ
ତାଙ୍କର ଅନେକ କଳାର କୋଟି କୋଟି ଅଂଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର କେବଳ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ; ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ମହିମାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି।
ତଦ୍ରୂପକୋଟିକୋଟ୍ଯଂଶାଃ କଲାଃ କଂଦର୍ପଵିଗ୍ରହାଃ । ଜଗନ୍ମୋହଂ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ତଦଂଡାଂତରସଂସ୍ଥିତାଃ
ତାଙ୍କର ରୂପର କୋଟି କୋଟି ଅଂଶ କଳା ରୂପରେ କାମଦେବର ଅବତାର; ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ରହି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି।
ତଦ୍ଦେହଵିଲସତ୍କାଂତିକୋଟିକୋଟ୍ଯଂଶକୋ ଵିଭୁଃ । ତତ୍ପ୍ରକାଶସ୍ଯ କୋଟ୍ଯଂଶ ରଶ୍ମଯୋ ରଵିଵିଗ୍ରହାଃ
ଯିଏଙ୍କର ଦେହରୁ ଅନେକ କୋଟି କୋଟି ଚମକୁଥିବା କାନ୍ତି ବିକିରିତ ହୁଏ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ତାଙ୍କର ଚମକର କେବଳ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ।
ତସ୍ଯ ସ୍ଵଦେହକିରଣୈଃ ପରାନଂଦ ରସାମୃତୈଃ । ପରମାମୋଦଚିଦ୍ରୂପୈର୍ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯୈକକାରଣୈଃ
ତାଙ୍କର ଦେହର କିରଣ ଦ୍ୱାରା — ପରମ ଆନନ୍ଦ, ରସର ଅମୃତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ରୂପ, ଏବଂ ନିର୍ଗୁଣର ଏକମାତ୍ର କାରଣ।
ତଦଂଶକୋଟିକୋଟ୍ଯଂଶା ଜୀଵଂତି କିରଣାତ୍ମକାଃ । ତଦଂଘ୍ରିପଂକଜଦ୍ଵଂଦ୍ଵ ନଖଚଂଦ୍ର ମଣିପ୍ରଭାଃ
ତାଙ୍କର ଅନେକ କୋଟି କୋଟି ଅଂଶ, କିରଣର ରୂପରେ, ଜୀବନ୍ତ; ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ଦ୍ୱୟ, ନଖର ଚାନ୍ଦ୍ର ମଣିର ପ୍ରଭା।
ଆହୁଃ ପୂର୍ଣବ୍ରହ୍ମଣୋଽପି କାରଣଂ ଵେଦଦୁର୍ଗମମ୍ । ତଦଂଶସୌରଭାନଂତକୋଟ୍ଯଂଶୋ ଵିଶ୍ଵମୋହନଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାର କାରଣକୁ ବେଦ ଅପହ୍ରାୟୀ କହିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଅନେକ କୋଟି କୋଟି ଅଂଶର ସୁଗନ୍ଧ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରେ।
ତତ୍ସ୍ପର୍ଶପୁଷ୍ପଗଂଧାଦି ନାନାସୌରଭସଂଭଵଃ । ତତ୍ପ୍ରିଯା ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯା ରାଧିକା କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭା
ତାଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶରୁ ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ଆଦି ପ୍ରକୃତି, ରାଧା, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟା।
ତତ୍କଲାକୋଟିକୋଟ୍ଯଂଶା ଦୁର୍ଗାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମିକାଃ । ତସ୍ଯା ଅଂଘ୍ରିରଜଃ ସ୍ପର୍ଶାତ୍କୋଟିଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ତାଙ୍କର କଳାର କୋଟି କୋଟି ଅଂଶ ଦୁର୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ତିନି ଗୁଣର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ; ତାଙ୍କର ପାଦର ଧୂଳିର ସ୍ପର୍ଶରୁ କୋଟି କୋଟି ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ- ଯଦାକର୍ଣନମେତସ୍ଯ ଯେ ଵା ପାରିଷଦାଃ ପ୍ରଭୋଃ । ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥଯସ୍ଵ ଦଯାନିଧେ
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ — ଏହି କଥା ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପାର୍ଷଦମାନେ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦୟାର ସାଗର, ଦୟାକରି କହ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ। ରାଧଯା ସହ ଗୋଵିଂଦଂ ସ୍ଵର୍ଣସିଂହାସନେସ୍ଥିତମ୍ । ପୂର୍ଵୋକ୍ତରୂପଲାଵଣ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଭୂଷାଂବରସ୍ରଜମ୍
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ — ରାଧାଙ୍କ ସହିତ ଗୋବିନ୍ଦ ସୁନା ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି; ପୂର୍ବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ରୂପ ଓ ଲାବଣ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ, ପୋଶାକ ଓ ମାଲାରେ ଶୋଭିତ।
ତ୍ରିଭଂଗୀ ମଂଜୁ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ ଗୋପୀଲୋଚନତାରକମ୍ । ତଦ୍ବାହ୍ଯେ ଯୋଗପୀଠେ ଚ ସ୍ଵର୍ଣସିଂହାସନାଵୃତେ
ତିଭଙ୍ଗୀ ଭଙ୍ଗିରେ, ମନୋହର ଓ ମୃଦୁ, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁର ତାରା; ବାହାରେ ଯୋଗପୀଠରେ, ସୁନା ରାଜସିଂହାସନ ଦ୍ୱାରା ଘିରା।
ପ୍ରତ୍ଯଂଗରଭସାଵେଶାଃ ପ୍ରଧାନାଃ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାଃ । ଲଲିତାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରକୃତ୍ଯଂଶା ମୂଲପ୍ରକୃତିରାଧିକା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗର ସମ୍ପୃକ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପ୍ରିୟାମାନେ; ଲଳିତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ, ରାଧା ମୂଳ ପ୍ରକୃତି।
ସଂମୁଖେ ଲଲିତା ଦେଵୀ ଶ୍ଯାମଲା ଵାଯୁକୋଣକେ । ଉତ୍ତରେ ଶ୍ରୀମତୀ ଧନ୍ଯା ଐଶାନ୍ଯାଂ ଶ୍ରୀହରିପ୍ରିଯା
ସମ୍ମୁଖରେ ଲଳିତା ଦେବୀ, ଶ୍ୟାମଳା ବାୟୁକୋଣରେ; ଉତ୍ତରେ ଶ୍ରୀମତୀ ଧନ୍ୟା, ଐଶାନ୍ୟରେ ଶ୍ରୀହରିପ୍ରିୟା।
ଵିଶାଖା ଚ ତଥା ପୂର୍ଵେ ଶୈବ୍ଯା ଚାଗ୍ନୌ ତତଃ ପରମ୍ । ପଦ୍ମା ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ପଶ୍ଚାନ୍ନୈର୍ଋତେ କ୍ରମଶଃ ସ୍ଥିତାଃ
ପୂର୍ବରେ ବିଶାଖା, ଅଗ୍ନିକୋଣରେ ଶୈବ୍ୟା, ଦକ୍ଷିଣରେ ପଦ୍ମା, ପଛେ ନୈୃତିକୋଣରେ କ୍ରମରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଯୋଗପୀଠେ କେସରାଗ୍ରେ ଚାରୁ ଚଂଦ୍ରାଵତୀ ପ୍ରିଯା । ଅଷ୍ଟୌ ପ୍ରକୃତଯଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପ୍ରଧାନାଃ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାଃ
ଯୋଗପୀଠରେ, ସିଂହର ମୁଣ୍ଡର ଶିରେ ଚାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ ପ୍ରିୟା; ଏହି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତି, ପବିତ୍ର ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପ୍ରିୟାମାନେ।
ପ୍ରଧାନପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯା ରାଧା ଚଂଦ୍ରାଵତୀ ସମା । ଚଂଦ୍ରାଵଲୀ ଚିତ୍ରରେଖା ଚଂଦ୍ରା ମଦନସୁଂଦରୀ
ପ୍ରଧାନ ପ୍ରକୃତି ରାଧା, ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ ସମାନ; ଚନ୍ଦ୍ରାବଳୀ, ଚିତ୍ରରେଖା, ଚନ୍ଦ୍ରା, ମଦନସୁନ୍ଦରୀ।
ପ୍ରିଯା ଚ ଶ୍ରୀମଧୁମତୀ ଚଂଦ୍ରରେଖା ହରିପ୍ରିଯା । ଷୋଡଶାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରକୃତଯଃ ପ୍ରଧାନାଃ କୃଷ୍ଣଵଲ୍ଲଭାଃ
ପ୍ରିୟା, ଶ୍ରୀମଧୁମତୀ, ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା ଓ ହରିପ୍ରିୟା—ଏହି ଷୋଳ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ୱଭାବଗୁଡିକ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ।
ଵୃଂଦାଵନେଶ୍ଵରୀ ରାଧା ତଥା ଚଂଦ୍ରାଵଲୀ ପ୍ରିଯା । ଅଭିନ୍ନଗୁଣଲାଵଣ୍ଯ ସୌଂଦର୍ଯାଶ୍ଚାରୁଲୋଚନାଃ
ବୃନ୍ଦାବନେଶ୍ୱରୀ ରାଧା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରାବଳୀ ପ୍ରିୟା—ଏମାନେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣ, ଆକର୍ଷଣ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ମନୋହରା ମୁଗ୍ଧଵେଷାଃ କିଶୋରୀଵଯସୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ । ଅଗ୍ରେତନାସ୍ତଥା ଚାନ୍ଯା ଗୋପକନ୍ଯାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ମନୋହର, ନିର୍ମଳ ପୋଷାକରେ ଶୋଭିତ, ଯୁବାବୟସରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଗୋପକନ୍ୟା ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ।
ଶୁଦ୍ଧକାଂଚନପୁଂଜାଭାଃ ସୁପ୍ରସନ୍ନାଃ ସୁଲୋଚନାଃ । ତଦ୍ରୂପହୃଦଯାରୂଢାସ୍ତଦାଶ୍ଲେଷ ସମୁତ୍ସୁକାଃ
ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଗୁଛ ଭଳି ଚମକୁଛନ୍ତି, ମନ ଖୁସି, ଚକ୍ଷୁ ସୁନ୍ଦର, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପରେ ବିନ୍ଦି, ତାଙ୍କ ଆଲିଂଗନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ।
ଶ୍ଯାମାମୃତରସେ ମଗ୍ନାଃ ସ୍ଫୁରତ୍ତଦ୍ଭାଵମାନସାଃ । ନେତ୍ରୋତ୍ପଲାର୍ଚିତେ କୃଷ୍ଣପାଦାବ୍ଜେଽପିତଚେତସଃ
ଶ୍ୟାମ ଅମୃତରସରେ ବିଲିନ, ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାବରେ ଉତ୍ସାହିତ, ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଅର୍ପିତ, ଚକ୍ଷୁ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛି।
ଶ୍ରୁତିକନ୍ଯାସ୍ତତୋ ଦକ୍ଷେ ସହସ୍ରାଯୁତସଂଯୁତାଃ । ଜଗନ୍ମୁଗ୍ଧୀକୃତାକାରା ହୃଦ୍ଵର୍ତିକୃଷ୍ଣଲାଲସାଃ
ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଶ୍ରୁତିକନ୍ୟା, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ରୂପ ସାରା ଜଗତକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲାଗି ଆଶାରେ ଭରିଯାଇଛି।