ପୂତନାଦିଵଧସ୍ତତ୍ର ଯମଲାର୍ଜୁନଭଂଜନମ୍ । ଅଧିଷ୍ଠାତା ତତ୍ର ବାଲଗୋପାଲଃ ପଂଚମାବ୍ଦିକଃ
ସେଠାରେ ପୂତନା ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବ ବଧ ଏବଂ ଯମଲାର୍ଜୁନ ଗଛ ଭଙ୍ଗ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଅଧିପତି ହେଉଛନ୍ତି ପଞ୍ଚ ବର୍ଷର ବାଳ ଗୋପାଳ।
ନାମ୍ନା ଦାମୋଦରଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରେମାନଂଦରସାର୍ଣଵଃ । ଦଲଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧମାଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵଶ୍ରେଷ୍ଠଦଲୋତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କୁ ନାମରେ ଦାମୋଦର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ପ୍ରେମ ଓ ଆନନ୍ଦର ରସ ସାଗର। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦଳଟି ସମସ୍ତ ଦଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଘୋଷିତ।
କୃଷ୍ଣକ୍ରୀଡା ଚ କିଂଜଲ୍କୀ ଵିହାରଦଲମୁଚ୍ଯତେ । ସିଦ୍ଧପ୍ରଧାନକିଂଜଲ୍କ ଦଲଂ ଚ ସମୁଦାହୃତମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଖେଳାକୁ କିଞ୍ଜଳ୍କୀ ବୋଲାଯାଏ, ଏବଂ ମଜା ଦଳକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମରେ ଡାକାଯାଏ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ସେହି କିଞ୍ଜଳ୍କ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦଳ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ-। ଵୃଂଦାରଣ୍ଯସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ରହସ୍ଯଂ ଵା କିମଦ୍ଭୁତମ୍ । ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥଯସ୍ଵ ମହାପ୍ରଭୋ
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ବୃନ୍ଦାବନର ମହିମା, ତାହାର ଗୁପ୍ତତା କିମ୍ବା ଅଦ୍ଭୁତତା କ'ଣ? ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। କଥିତଂ ତେ ପ୍ରିଯତମେ ଗୁହ୍ଯାଦ୍ଗୁହ୍ଯୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । ରହସ୍ଯାନାଂ ରହସ୍ଯଂ ଯଦ୍ଦୁର୍ଲଭାନାଂ ଚ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ତଥା ଦୁର୍ଲଭ ରହସ୍ୟ କହିଦେଇଛି, ଯାହା ରହସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଗୋପିତଂ ଦେଵି ଦେଵେଶ୍ଵରସୁପୂଜିତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଦିଵାଂଛିତଂ ସ୍ଥାନଂ ସୁରସିଦ୍ଧାଦିସେଵିତମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଏହା ତିନି ଲୋକରୁ ଲୁଚାଇ ରହିଛି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଏହାକୁ ପୂଜନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ସେବା କରନ୍ତି।
ଯୋଗୀଂଦ୍ରା ହି ସଦା ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯ ଧ୍ଯାନୈକତତ୍ପରାଃ । ଅପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵୈର୍ନୃତ୍ଯଗୀତନିରଂତରମ୍
ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହାର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହନ୍ତି, ଏଠାରେ ଅପ୍ସରା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅବିରତ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ମଗ୍ନ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵୃଂଦାଵନଂ ରମ୍ଯଂ ପୂର୍ଣାନଂଦରସାଶ୍ରଯମ୍ । ଭୂରିଚିଂତାମଣିସ୍ତୋଯମମୃତଂ ରସପୂରିତମ୍
ଶ୍ରୀବୃନ୍ଦାବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖର ଆଶ୍ରୟ; ଏଠାର ଜଳ ଅସଂଖ୍ୟ ଚିନ୍ତାମଣି ଓ ଅମୃତର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଵୃକ୍ଷଂ ଗୁରୁଦ୍ରୁମଂ ତତ୍ର ସୁରଭୀଵୃଂଦସେଵିତମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ପୁରୁଷଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତଦ୍ଦଶାଂଶସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ସେଠାରେ ବଡ଼ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଅନେକ ସୁରଭି ଗାଈ ସେବନ୍ତି; ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଜନାନୀ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁ—ଏମାନେ ସେଇ ଦଶ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ତତ୍ର କୈଶୋରଵଯସଂ ନିତ୍ଯମାନଂଦଵିଗ୍ରହମ୍ । ଗତିନାଟ୍ଯଂ କଲାଲାପସ୍ମିତଵକ୍ତ୍ରଂ ନିରଂତରମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ, ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସଦା ଗତି, ନୃତ୍ୟ, କଳାମୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ଲୀନ।
ଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵୈଃ ପ୍ରେମପୂର୍ଣୈର୍ଵୈଷ୍ଣଵୈସ୍ତଦ୍ଵନାଶ୍ରିତମ୍ । ପୂର୍ଣବ୍ରହ୍ମସୁଖେମଗ୍ନଂ ସ୍ଫୁରତ୍ତନ୍ମୂର୍ତିତନ୍ମଯମ୍
ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦରେ ଲୀନ ଓ ତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଏକାତ୍ମ।
ମତ୍ତକୋକିଲଭୃଂଗାଦ୍ଯୈଃ କୂଜତ୍କଲମନୋହରମ୍ । କପୋଲଶୁକସଂଗୀତମୁନ୍ମତ୍ତାଲି ସହସ୍ରକମ୍
ଏଠାରେ ମଦମସ୍ତ କୋକିଳ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ଡାକ ମନମୋହକ, ଗାଳରେ ଥିବା ଶୁଆମାନେ ମଦମଗ୍ନ ହୋଇ ହଜାର ଧରଣର ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି।
ଭୁଜଂଗଶତ୍ରୁନୃତ୍ଯାଢ୍ଯଂ ସକଲାମୋଦଵିଭ୍ରମମ୍ । ନାନାଵର୍ଣୈଶ୍ଚ କୁସୁମୈସ୍ତଦ୍ରେଣୁପରିପୂରିତମ୍
ଏଠାରେ ନାଗଶତ୍ରୁଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ଭରପୂର, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆକର୍ଷଣର ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଭରିଛି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଫୁଲର ରେଣୁ ଏଠାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି।
ପୂର୍ଣେଂଦୁନିତ୍ଯାଭ୍ଯୁଦଯଂ ସୂର୍ଯମଂଦାଂଶୁସେଵିତମ୍ । ଅଦୁଃଖଂ ଦୁଃଖଵିଚ୍ଛେଦଂ ଜରାମରଣଵର୍ଜିତମ୍
ଏଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦା ଉଦୟ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ମୃଦୁ କିରଣ ଏଠାକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରେ; ଏଠାରେ କେବେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଶେଷ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ।
ଅକ୍ରୋଧଂ ଗତମାତ୍ସର୍ଯମଭିନ୍ନମନହଂକୃତମ୍ । ପୂର୍ଣାନଂଦାମୃତରସଂ ପୂର୍ଣପ୍ରେମସୁଖାର୍ଣଵମ୍
ଏଠାରେ କ୍ରୋଧ ନାହିଁ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ, ବିଭେଦ ନାହିଁ, ଅହଂକାର ନାହିଁ; ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ, ଅମୃତ ଓ ପ୍ରେମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖର ସାଗର।
ଗୁଣାତୀତଂ ମହଦ୍ଧାମ ପୂର୍ଣପ୍ରେମସ୍ଵରୂପକମ୍ । ଵୃକ୍ଷାଦିପୁଲକୈର୍ଯତ୍ର ପ୍ରେମାନଂଦାଶ୍ରୁଵର୍ଷିତମ୍
ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହା ମହାଧାମ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରେମର ମୂର୍ତ୍ତି; ଏଠାରେ ଗଛ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମାନନ୍ଦରେ ଭିଜି, ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
କିଂ ପୁନଶ୍ଚେତନାଯୁକ୍ତୈର୍ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୈଃ କିମୁଚ୍ଯତେ । ଗୋଵିଂଦାଂଘ୍ରିରଜଃ ସ୍ପର୍ଶାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵୃଂଦାଵନଂ ଭୁଵି
ତେବେ ଚେତନା ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନେ ବିଷୟରେ କ'ଣ କୁହିବି? ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପାଦଧୂଳିର ସ୍ପର୍ଶରେ ବୃନ୍ଦାବନ ସଦା ପୃଥିବୀରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ସହସ୍ରଦଲପଦ୍ମସ୍ଯ ଵୃଂଦାରଣ୍ଯଂ ଵରାଟକମ୍ । ଯସ୍ଯ ସ୍ପର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ପୃଥ୍ଵୀ ଧନ୍ଯା ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ସହସ୍ରଦଳ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହାକୁ କେବଳ ଛୁଇଁଲେ, ପୃଥିବୀ ତିନି ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଯାଏ।
ଗୁହ୍ଯାଦ୍ଗୁହ୍ଯତରଂ ରମ୍ଯଂ ମଧ୍ଯେ ଵୃଂଦାଵନଂ ଭୁଵି । ଅକ୍ଷରଂ ପରମାନଂଦଂ ଗୋଵିଂଦସ୍ଥାନମଵ୍ଯଯମ୍
ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟରେ ବୃନ୍ଦାବନ ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ଓ ସୁନ୍ଦର, ଅକ୍ଷୟ, ପରମ ଆନନ୍ଦମୟ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଅବିଚଳ ନିବାସ।
ଗୋଵିଂଦଦେହତୋଽଭିନ୍ନଂ ପୂର୍ଣବ୍ରହ୍ମସୁଖାଶ୍ରଯମ୍ । ମୁକ୍ତିସ୍ତତ୍ର ରଜଃସ୍ପର୍ଶାତ୍ତନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କିମୁଚ୍ଯତେ
ଏହା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଦେହ ସହିତ ଅଭିନ୍ନ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦର ଆଶ୍ରୟ; ଏଠାର ଧୂଳିର ସ୍ପର୍ଶରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ତାହାର ମହିମା କ'ଣ କୁହିବି!
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାତ୍ମନା ଦେଵି ହୃଦିସ୍ଥଂ ତଦ୍ଵନଂ କୁରୁ । ଵୃଂଦାଵନଵିହାରେଷୁ କୃଷ୍ଣଂ କୈଶୋରଵିଗ୍ରହମ୍
ସେହିପରି, ହେ ଦେବୀ, ତୁମର ସମସ୍ତ ମନ, ଦେହ ଓ ଆତ୍ମା ସହିତ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଅରଣ୍ୟକୁ ତୁମ ହୃଦୟରେ ବସାଅ। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ହେଉଛି ବୃନ୍ଦାବନ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଦେହରେ ଅନେକ ଖେଳା ମଜାରେ ଲିନ।
କାଲିଂଦୀ ଚାକରୋଦ୍ଯସ୍ଯ କର୍ଣିକାଯାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ଲୀଲାନିର୍ଵାଣଗଂଭୀରଂ ଜଲଂ ସୌରଭମୋହନମ୍
ସେଠାରେ ଯମୁନା ନଦୀ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମା କରିଛି। ତାହାର ଜଳ ଗଭୀର ଏବଂ ଲୀଳାମୟ ରହସ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧରେ ମନକୁ ମୋହିତ କରେ।
ଆନଂଦାମୃତ ତନ୍ମିଶ୍ରମକରଂଦଘନାଲଯମ୍ । ପଦ୍ମୋତ୍ପଲାଦ୍ଯୈଃ କୁସୁମୈର୍ନାନାଵର୍ଣସମୁଜ୍ଜଵଲମ୍
ସେଇ ଜଳ ଆନନ୍ଦର ଅମୃତ ସହିତ ମିଶିଛି, ଯେଉଁଠି ହଂସମାନେ ବସନ୍ତି, ଏବଂ ପଦ୍ମ, ନୀଳୋତ୍ପଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଫୁଲରେ ଚମକୁଛି।
ଚକ୍ରଵାକାଦିଵିହଗୈର୍ମଂଜୁନାନାକଲସ୍ଵନୈଃ । ଶୋଭମାନଂ ଜଲଂ ରମ୍ଯଂ ତରଂଗାତିମନୋରମମ୍
ଚକ୍ରବାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ଡାକରେ ଏହି ଜଳ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଏ, ତାର ତରଙ୍ଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଆକର୍ଷକ।
ତସ୍ଯୋଭଯତଟୀ ରମ୍ଯା ଶୁଦ୍ଧକାଂଚନନିର୍ମିତା । ଗଂଗାକୋଟିଗୁଣା ପ୍ରୋକ୍ତା ଯତ୍ର ସ୍ପର୍ଶଵରାଟକଃ
ଏହି ନଦୀର ଦୁଇ ପାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମଣୀୟ, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ତିଆରି। ଏହା ଗଙ୍ଗାଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ମହାନ୍, ଯେଉଁଠାରେ ଚୁମ୍ବକ ପଥର ରହିଛି।
କର୍ଣିକାଯାଂ କୋଟିଗୁଣୋ ଯତ୍ର କ୍ରୀଡାରତୋ ହରିଃ । କାଲିଂଦୀକର୍ଣିକା କୃଷ୍ଣମଭିନ୍ନମେକଵିଗ୍ରହମ୍
ସେଇ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ହରି ଅନେକ ଖେଳାରେ ଲିନ, ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଅନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ଅଧିକ। ଯମୁନା ଓ ପଦ୍ମମଧ୍ୟ ଏକାଠି ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅବିନାଶୀ ଏକ ଦେହ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ। ଗୋଵିଂଦସ୍ଯ କିମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ସୌଂଦର୍ଯାକୃତଵିଗ୍ରହ । ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥଯସ୍ଵ ଦଯାନିଧେ
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦେହ ଯେଉଁଠି ସୌନ୍ଦର୍ୟର ମୂର୍ତ୍ତି, ତାହାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ? ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାର ସାଗର, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ। ମଧ୍ଯେ ଵୃଂଦାଵନେ ରମ୍ଯେ ମଂଜୁମଂଜୀରଶୋଭିତେ । ଯୋଜନାଶ୍ରିତସଦ୍ଵୃକ୍ଷ ଶାଖାପଲ୍ଲଵମଂଡିତେ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ରମଣୀୟ ବୃନ୍ଦାବନର ମଧ୍ୟରେ, ମଧୁର ଘୁଂରି ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠି ଦୀର୍ଘ ଦୂରିକୁ ପ୍ରସାରିତ ଉତ୍ତମ ଗଛମାନେ ଶାଖା ପତ୍ରରେ ଭରିଆ।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ ମଂଜୁଭଵନେ ଯୋଗପୀଠଂ ସମୁଜ୍ଜଵଲମ୍ । ତଦଷ୍ଟକୋଣନିର୍ମାଣଂ ନାନାଦୀପ୍ତିମନୋହରମ୍
ସେଠି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମଧୁର ବନରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଯୋଗାସନ ରହିଛି, ଯାହା ଅଷ୍ଟଦିଗରେ ତିଆରି, ବିଭିନ୍ନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ।
ତସ୍ଯୋପରି ଚ ମାଣିକ୍ଯରତ୍ନସିଂହାସନଂ ଶୁଭମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ନଷ୍ଟଦଲଂ ପଦ୍ମଂ କର୍ଣିକାଯାଂ ସୁଖାଶ୍ରଯମ୍
ତାହାର ଉପରେ ମାଣିକ୍ୟ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ୍ର ସିଂହାସନ ଅଛି; ସେଉଠି ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ରହିଛି, ଯାହାର କର୍ଣ୍ଣିକା ଆନନ୍ଦର ଆଶ୍ରୟ।