ତଦୁତ୍ସଵଂ ସମାଜ୍ଞାଯ ଯଯୁର୍ଲୋକାସ୍ତ୍ଵରାଯୁତାଃ । ସୀତାପତିମୁଖାଲୋକନିଶ୍ଚଲୀଭୂତଲୋଚନାଃ
ସେ ଉତ୍ସବ ଖବର ପାଇଁ, ଅନେକ ଲୋକ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସିଲେ, ସୀତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଡ଼ିଗ ରହିଗଲା।
ରାଜେଂଦ୍ରଂ ସୀତଯା ସାକଂ ଗଚ୍ଛଂତଂ ସରିତଂ ପ୍ରତି । ଵିଲୋକ୍ଯ ମୁଦିତା ଲୋକାଶ୍ଚିରଂ ଦର୍ଶନଲାଲସାଃ
ସୀତା ସହିତ ରାଜା ନଦୀକୁ ଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅନେକ ନଟଗଂଧର୍ଵା ଗାଯଂତୋ ଯଶ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ । ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହୀଶାନଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍
ଅନେକ ନଟ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୀର୍ତ୍ତି ଗାଇ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଆଦର ପାଉଥିବା ଭୂମିପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ନର୍ତକ୍ଯସ୍ତତ୍ର ନୃତ୍ଯଂତ୍ଯଃ କ୍ଷୋଭଯଂତ୍ଯଃ ପତେର୍ମନଃ । ଜଲଯଂତ୍ରୈଶ୍ଚ ସିଂଚଂତ୍ଯୋ ଯଯୁଃ ଶ୍ରୀରାମସେଵନମ୍
ସେଠାରେ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିଲେ, ଜଳ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଛିଟିଉଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସେବାକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ମହାରାଜଂ ଵିଲିପଂତ୍ଯୋ ହରିଦ୍ରା କୁଂକୁମାଦିଭିଃ । ପରସ୍ପରଂ ପ୍ରଲିପଂତ୍ଯୋ ମୁଦଂ ପ୍ରାପୁର୍ମହତ୍ତରାମ୍
ସେମାନେ ମହାରାଜାଙ୍କୁ ହଳଦୀ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଲେପିଲେ; ପରସ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ଲେପି ନିଜେମାନେ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
କୁଚଯୁଗ୍ମୋପରିନ୍ଯସ୍ତମୁକ୍ତାହାରସୁଶୋଭିତାଃ । ଶ୍ରଵଣଦ୍ଵଂଦ୍ଵସଂମୃଷ୍ଟସ୍ଵର୍ଣକୁଂଡଲଲକ୍ଷିତାଃ
ଦୁଇ ଅଂଶରେ ପଡ଼ିଥିବା ମୁକ୍ତାହାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦୁଇ କାନରେ ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି ତାଙ୍କର ରୂପ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଥିଲା।
ଅନେକନରନାରୀଭିଃ ସଂକୀର୍ଣଂ ମାର୍ଗମାଚରନ୍ । ଯଥାଵତ୍ସରିତଂ ପ୍ରାପ ଶିଵପୁଣ୍ଯଜଲାପ୍ଲୁତାମ୍
ଅନେକ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାରେ ଭରିଥିବା ରାସ୍ତାରେ ଚାଲି, ସେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପୂତ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ସ ଵୈଦେହ୍ଯା ରାମଃ କମଲଲୋଚନଃ । ପ୍ରଵିଵେଶ ଜଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠାଦିଭିରନ୍ଵିତଃ
ସେଠାରେ ବୈଦେହୀ ସହ ରାମ, କମଳନୟନ, ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ପବିତ୍ର ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅନୁପ୍ରଵିଵିଶୁଃ ସର୍ଵେ ରାଜାନୋ ଜନତାସ୍ତଥା । ତତ୍ପାଦରଜସା ପୂତଜଲଂ ଲୋକୈକଵଂଦିତମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପାଦଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଏହି ଜଳକୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ, ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପରସ୍ପରଂ ପ୍ରସିଂଚଂତୋ ଜଲଯଂତ୍ରୈର୍ମନୋରମୈଃ । ସୁଶୋଣନଯନାଃ ସର୍ଵେ ହର୍ଷଂ ପ୍ରାପୁର୍ମନୋଧିକମ୍
ମନୋହର ଜଳ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରେ ଛିଟିଉଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଆନନ୍ଦରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ସ ରାମଃ ସୀତଯା ସାର୍ଧଂ ଚିରଂ ପୁଣ୍ଯଜଲପ୍ଲଵେ । କ୍ରୀଡିତ୍ଵା ଜଲକଲ୍ଲୋଲୈର୍ନିରଗାଦ୍ଧର୍ମସଂଯୁତଃ
ରାମ ଏବଂ ସୀତା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଖେଳି, ତାହାର ତରଙ୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରି, ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରି ତାହାଠାରୁ ବାହାରିଲେ।
ଦୁକୂଲଵାସାଃ ସକିରୀଟକୁଂଡଲଃ କେଯୂରଶୋଭାଵରକଂକଣାନ୍ଵିତଃ । କଂଦର୍ପକୋଟିଶ୍ରିଯମୁଦ୍ଵହନ୍ନୃପୋ ରାଜାଗ୍ର୍ଯଵର୍ଯୈରୁପସଂସ୍ତୁତୋ ବଭୌ
ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ବାହୁରେ କଙ୍କଣ ଓ କାଠିରେ ବାହୁଡ଼ି ପିନ୍ଧି, କୋଟି କାମଦେବ ଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜ ଧାରଣ କରି, ରାଜା ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଗଲେ।
ସଯାଗଯୂପଂ ଵରଵର୍ଣଶୋଭିତଂ କୃତ୍ଵା ସରିତ୍ତୀରଵରେ ମହାମନାଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଲୋକଶ୍ରିଯମାପ ହ୍ଯଦ୍ଭୁତାମନ୍ଯୈର୍ଦୁରାପାଂ ନୃପତିର୍ଭୁଜୈର୍ନିଜୈଃ
ନଦୀ କୂଳରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଙ୍ଗର ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ତିଆରି କରି, ମହାନ ମନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାଜା ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ତିନି ଲୋକର ମହିମା ଲାଭ କଲେ।
ଏଵଂ ଜନକପୁତ୍ର୍ଯାସୌ ହଯମେଧତ୍ରଯଂ ଚରନ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ କୀର୍ତିମତୁଲାଂ ପ୍ରାପ ଦେଵୈଃ ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍
ଏଭଳି ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ସହିତ ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ତିନି ଲୋକରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ।
ଏଵଂ ତେ ଵର୍ଣିତଂ ତାତ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋ ରାମସତ୍କଥାମ୍ । ଵିସ୍ତୃତଃ କଥିତୋ ମେଧୋ ଭୂଯଃ କିଂ ପୃଚ୍ଛସେ ଦ୍ଵିଜ
ଏଭଳି, ବାପା, ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ରାମଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥା ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଦେଲି; ଏବେ ଆଉ କଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ?
ଯଃ ଶୃଣୋତି ହରେର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ମଖମ୍ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ କ୍ଷଣାତ୍ତୀର୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଶାଶ୍ଵତମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କ ଅବତାର ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରି ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରାନ୍ନିର୍ଧନୋ ଧନମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ରୋଗାର୍ତୋ ମୁଚ୍ଯତେ ରୋଗାଦ୍ବଦ୍ଧୋ ମୁଚ୍ଯେତ ବଂଧନାତ୍
ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ପାଆନ୍ତି; ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ଧନ ଲାଭ କରନ୍ତି; ରୋଗୀ ଲୋକ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ବନ୍ଧନରେ ଥିବା ଲୋକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଯତ୍କଥାଶ୍ରଵଣାଦ୍ଦୁଷ୍ଟଃ ଶ୍ଵପଚୋଽପି ପରଂ ପଦମ୍ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି କିମୁ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯୋ ରାମଭକ୍ତିପରାଯଣଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ଦୁଷ୍ଟ ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ପରମ ପଦ ଲାଭ କରେ; ତେବେ ରାମଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ କେତେ ଅଧିକ ଲାଭ କରିପାରିବେ!
ରାମଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ମହାଭାଗଂ ପାପିନଃ ପରମଂ ପଦମ୍ । ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁଃ ପରମଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଶକ୍ରଦେଵାଦିଦୁର୍ଲଭମ୍
ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଏବଂ ଶକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ତେ ଧନ୍ଯା ମାନଵା ଲୋକେ ଯେ ସ୍ମରଂତି ରଘୂତ୍ତମମ୍ । ତେ କ୍ଷଣାତ୍ସଂସୃତିଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ଗଚ୍ଛଂତି ସୁଖମଵ୍ଯଯମ୍
ଏହି ଲୋକରେ ଯେଉଁମାନେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର ଦୂର କରି ଅବିନାଶୀ ସୁଖ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ପ୍ରତ୍ଯେକମକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଵଂଶଦଵାନଲଃ । ତଂ ଯଃ ଶ୍ରାଵଯତେ ଧୀମାଂସ୍ତଂ ଗୁରୁଂ ସଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ଏହି କଥାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ବଂଶକୁ ଦହିଦେଉଥିବା ଅଗ୍ନି ସମାନ; ଯିଏ ଏହାକୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ଗୁରୁ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା କଥାଂ ଵାଚକାଯ ଗଵାଂ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ସପତ୍ନୀକାଯ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୋଜନୈଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣିସାରେ, ଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ଏକ ଯୁଗଳ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
କୁଂଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜଂତ୍ଯୌ ମୁଦ୍ରିକାଭିରଲଂକୃତେ । ରାମସୀତେ ସ୍ଵର୍ଣମଯ୍ଯୌ ପ୍ରତିମେ ଶୋଭନେ ଵରେ
କୁଣ୍ଡଳ ଓ ମୁଦ୍ରିକାରେ ଶୋଭିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କର ପ୍ରତିମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଏ।
କୃତ୍ଵା ତୁ ଵାଚକାଯୈଵ ଦୀଯତେ ଭୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତସ୍ଯ ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରୋ ଵୈକୁଂଠଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁସ୍ତଦା
ଏହି ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, ଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବା ଉଚିତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେବେ ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଦେବତାମାନେ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟା ରାମକଥା ମଯା ତେ କଥିତା ପୁରା । କିମନ୍ଯତ୍କଥ୍ଯତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୁରତସ୍ତଵ ଧୀମତଃ
ତୁମେ ରାମକଥା ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ କହିଦେଇଛି; ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ଶୃଣ୍ଵଂତି ଯେ କଥାମେତାଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯୌଘନାଶିନୀମ୍ । ତେ ଯାଂତି ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ଯଚ୍ଚ ଦେଵୈଃ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏହି କଥା ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏମିତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଗୋଘ୍ନଶ୍ଚାପି ସୁତଘ୍ନଶ୍ଚ ସୁରାପୋ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ । କ୍ଷଣାତ୍ପୂତୋ ଭଵତ୍ଯେଵ ନାତ୍ର ସଂଶଯିତୁଂ କ୍ଷମମ୍
ଗୋହତ୍ୟା କରୁଥିବା, ପୁଅ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କର ଶୟନସ୍ଥଳ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଣ୍ଡେ ଶେଷଵାତ୍ସ୍ଯାଯନସଂଵାଦେ ରାମାଶ୍ଵମେଧେ ଶ୍ରଵଣପଠନପୁଣ୍ଯଵର୍ଣନଂ ନାମାଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ଶେଷ ଓ ବାତ୍ସ୍ୟାୟନଙ୍କ ସଂବାଦରେ ରାମାଶ୍ୱମେଧ ଶୁଣିବା ଓ ପଢ଼ିବାର ପୁଣ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ନନ ନାମକ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ - ସମ୍ଯକ୍ଛ୍ରୁତୋ ମହାଭାଗ ତ୍ଵତ୍ତୋ ରାମାଶ୍ଵମେଧକଃ । ଇଦାନୀଂ ଵଦ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ — ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମେ ତୁମ ପାଖରୁ ରାମଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିଛୁ। ଏବେ ଦୟାକରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହିମା ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହ।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲାଃ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରିତାମୃତମ୍ । ଶିଵା ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭୂତେଶଂ ଯତ୍ତଦ୍ଵଃ କୀର୍ତଯାମ୍ଯହମ୍
ସୂତ କହିଲେ — ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ତୁମେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚରିତ୍ରର ଅମୃତ କଥା ଶୁଣ। ଯାହା ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ମାଆ ଭୂତନାଥଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ, ସେଇ କଥା ମୁଁ ତୁମେମାନେଙ୍କୁ କହିବି।