ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଭୂମୀଶେ ରାମେ କୁଂଭୋଦ୍ଭଵୋ ମୁନିଃ । କରଵାଲଂ ଚାଭିମଂତ୍ର୍ଯ ଦଦୌ ରାମକରେ ମୁନିଃ
ଏପରି ଭୂମିର ନାଥ ରାମ କହିବା ପରେ, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମୁନି ତଳୱାରକୁ ପବିତ୍ର କରି ରାମଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ।
କରଵାଲେ ଧୃତେ ସ୍ପୃଷ୍ଟେ ରାମେଣ ସ ହଯଃ କ୍ରତୌ । ପଶୁତ୍ଵଂ ତୁ ଵିହାଯାଶୁ ଦିଵ୍ଯରୂପମପଦ୍ଯତ
ରାମ ତଳୱାରକୁ ଧରି ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ, ଯଜ୍ଞରେ ଥିବା ଘୋଡ଼ା ତୁରନ୍ତ ପଶୁ ରୂପ ଛାଡ଼ି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲା।
ଵିମାନଵରମାରୂଢଶ୍ଚାପ୍ସରୋଭିଃ ସମଂତତଃ । ଚାମରୈର୍ଵୀଜ୍ଯମାନଶ୍ଚ ଵୈଜଯଂତ୍ଯା ଵିଭୂଷିତଃ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସି, ଚାରିପାଖରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ଘିରିଥିଲେ, ଚାମର ଝାଲିଯାଉଥିଲା, ଓ ଭୂଷିତ ଥିଲେ ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳାରେ।
ତଦା ତଂ ଵାଜିତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯରୂପଧରଂ ଵରମ୍ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଲୋକାଃ କ୍ରତୌ ସର୍ଵେ ଵିସ୍ମଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂସ୍ତଦା
ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖି, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତଦା ରାମଃ ସ୍ଵଯଂ ଜାନଞ୍ଜ୍ଞାପଯନ୍ସର୍ଵତୋ ନରାନ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ତଂ ସୁରଂ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ତାପରେ ରାମ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଏବଂ ସେ ଦିବ୍ୟ ଦେହୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମିକଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
କସ୍ତ୍ଵଂ ଦିଵ୍ଯଵପୁଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵାଜିତାଂ ଗତଃ । କଥଂ ସୁରସ୍ତ୍ରୀସହିତଃ କିଂ ଚିକୀର୍ଷସି ତଦ୍ଵଦ
ତୁମେ କିଏ, ଏମିତି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଛ? କାହିଁକି ଘୋଡ଼ା ହେଇଥିଲ? କିପରି ଦେବୀମାନେ ସହ ଏଠାରେ ଆସିଛ? କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ କୁହ।
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭୂମିପମ୍ । ହସନ୍ମେଘରଵାଂ ଵାଣୀମଵଦତ୍ସୁମନୋହରାମ୍
ରାମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତା ରାଜାଙ୍କୁ ହସି ହସି କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କର କଥା ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ଓ ମନମୋହକ ଥିଲା।
ତଵାଜ୍ଞାତଂ ନ ସର୍ଵତ୍ର ବାହ୍ଯାଭ୍ଯଂତରଚାରିଣଃ । ତଥାପି ପୃଚ୍ଛତେ ତୁଭ୍ଯଂ କଥଯାମି ଯଥାତଥମ୍
ତୁମେ ଭିତର ବାହାର ସବୁଠି ଚଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସବୁ କିଛି ତୁମକୁ ଜଣା ନାହିଁ। ତଥାପି, ତୁମେ ପଚାରିଥିବାରୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିବି।
ଅହଂ ପୁରାଭଵେ ରାମ ଦ୍ଵିଜଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ । ଅଚରଂ ପ୍ରତିକୂଲଂ ଵୈ ଵେଦସ୍ଯ ରିପୁତାପନ
ହେ ରାମ, ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲି, ବହୁତ ଧର୍ମିକ ଥିଲି। କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ଦାହକ, ମୁଁ ବେଦବିରୁଦ୍ଧ କାମ କରିଥିଲି।
କଦାଚିଦ୍ଧୁତପାପାଯାସ୍ତୀରେଽହଂ ଗତଵାନ୍ପୁରା । ଅନେକଵୃକ୍ଷଲଲିତେ ସର୍ଵତ୍ରସୁମନୋରମେ
ଏକଥର ମୁଁ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ନଦୀର ତଟକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଗଛ ଥିଲା ଓ ସମସ୍ତଠାରେ ମନ ଭଲ ହେଉଥିଲା।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ପିତୄଂସ୍ତୃପ୍ତ୍ଵା ଦାନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି । ଧ୍ଯାନଂ ତଵ ମହାବାହୋ କୃତଵାନ୍ଵେଦସଂମିତମ୍
ସେଠାରେ ଗୋସାଉନି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ, ହେ ମହାବାହୁ, ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମର ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲି।
ତଦା ଜନାଃ ସମାଯାତା ବହଵସ୍ତତ୍ର ଭୂପତେ । ତେଷାଂ ପ୍ରଵଂଚନାର୍ଥାଯ ଦଂଭମେନମକାରିଷମ୍
ସେବେଳେ, ହେ ରାଜା, ଅନେକ ଲୋକ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଢୋଙ୍ଗ କରିଥିଲି।
ଅନେକକ୍ରତୁସଂଭାରୈଃ ପୂର୍ଣମଜିରମୁତ୍ତମମ୍ । ଵାସୋଭିଶ୍ଛାଦିତଂ ରମ୍ଯଂ ଚଷାଲାଦିଯୁତଂ ମହତ୍
ଅନେକ ଯଜ୍ଞର ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ସେ ଉତ୍ତମ ମଣ୍ଡପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଦେଖିବାକୁ ଖୁବ ସୁନ୍ଦର ଓ ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ସହିତ ସଜିଥିଲା।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୋଦ୍ଭଵୋଧୂମଃ ସର୍ଵତୋ ନଭସୋଂଗଣମ୍ । ଚକାର ରମ୍ଯମତୁଲଂ ଚିତ୍ରକାରିଵପୁର୍ଧରଃ
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆଗୁନିରୁ ଉଠୁଥିବା ଧୂଆଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା; ଭୂମି ଏମିତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଚିତ୍ରକର ଚିତ୍ର ଅଟୁଟ ଲାଗୁଥିଲା।
ଅନେକତିଲକଶ୍ରୀଭିଃ ଶୋଭିତାଂଗୋ ମହତ୍ତପାଃ । ଦର୍ଭଶୋଭଃ ସମିତ୍ପାଣିର୍ଦଂଭୋ ମୂର୍ତିଧରଃ କିମୁ
ଅନେକ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମୋ ଦେହ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାର ଅଭାସ ଦେଉଥିଲା; ଦର୍ଭା ଓ ଜଳା ହାତରେ ଧରି, ଢୋଙ୍ଗ ଏଠି ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ଦୁର୍ଵାସାସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵଚ୍ଛଂଦଂ ପର୍ଯଟଞ୍ଜଗତୀତଲମ୍ । ପ୍ରାପ ତତ୍ର ମହାତେଜା ଧୂତପାପସରିତ୍ତଟେ
ସେଠାରେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷି ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ; ସେ ମହାତ୍ମା ଏହି ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ନଦୀ ତଟକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ମାଂ ଦଂଭକରଂ ମୌନଧାରିଣମଗ୍ରତଃ । ଅନର୍ଘ୍ଯକରମୁନ୍ମତ୍ତମସ୍ଵାଗତଵଚଃ କରମ୍
ସେ ମୋତେ, ଏକ ଢୋଙ୍ଗୀ ଭାବରେ ମୌନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖିଲେ—ଯିଏ ଅମୂଲ୍ୟ କାମ କରୁଥିଲା, ବେଉଳା ଭଳି ଥିଲି, ଓ ଅତିଥି ସ୍ୱାଗତ କଥା କହିନଥିଲି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତୀଵ କ୍ରୁଧାକ୍ରାଂତଃ ସମୁଦ୍ର ଇଵ ପର୍ଵଣି । ଶଶାପାସୌ ମୁନିସ୍ତୀଵ୍ରୋ ଦଂଭିନଂ ମାଂ ମହାମତିଃ
ମୋତେ ଦେଖି, ସେ ମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସମୁଦ୍ର ଭଳି; ସେ ମହାମନା ତପସ୍ବୀ ମୋ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ।
ଦଂଭଂ କରୋଷି ଚେତ୍ତୀରେ ସରିତସ୍ତ୍ଵଂ ସୁଦୁର୍ମତେ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାପ୍ନୁହି ନିର୍ଵାଚ୍ଯଂ ପଶୁତ୍ଵଂ ତାପସାଧମ
ଯଦି ତୁମେ ଏହି ନଦୀ କୂଳରେ ଢୋଙ୍ଗ କରୁଛ, ହେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ, ତେବେ ତୁମେ ତାପସ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ ହୋଇ, ଅକଥ୍ୟ ପଶୁ ଜନ୍ମ ଲାଭ କର।
ଶାପଂ ପ୍ରଦତ୍ତଂ ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ଦୁଃଖିତୋଽହଂ ତଦାଭଵମ୍ । ଅଗ୍ରାହିଷଂ ପଦେ ତସ୍ଯ ମୁନେର୍ଦୁର୍ଵାସସଃ କିଲ
ସେ ଶାପ ଶୁଣି, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହେଲି; ମୁଁ ସେ ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତଦା ମେ କୃତଵାନ୍ରାମ ଦ୍ଵିଜୋଽନୁଗ୍ରହମୁତ୍ତମମ୍ । ଵାଜିତାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ମଖେ ରାଜରାଜସ୍ଯ ତାପସ
ତାପରେ, ହେ ରାମ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କୃପା କଲେ—'ତୁମେ ରାଜାମାନଙ୍କର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇବ।'
ପଶ୍ଚାତ୍ତଦ୍ଧସ୍ତସଂପର୍କାଦ୍ଯାହି ତତ୍ପରମଂ ପଦମ୍ । ଦିଵ୍ଯଂ ଵପୁର୍ମନୋହାରି ଧୃତ୍ଵା ଦଂଭଵିଵର୍ଜିତମ୍
ପରେ, ତାଙ୍କର ହାତର ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ସେ ପରମ ପଦକୁ ଯିବ; ଦେବତା ସଦୃଶ ମନମୋହକ ଦେହ ଧାରଣ କରିବ, ଏବଂ ଢୋଙ୍ଗ ଛାଡିଦେବ।
ତେନ ଶାପୋପିସଂଦିଷ୍ଟୋ ମମାନୁଗ୍ରହତାଂ ଗତଃ । ଯଦହଂ ତଵ ହସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ପର୍ଶଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମନୋରମମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ଶାପ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ହାତର ମନୋହର ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଲି।
ଯଦେଵ ରାମ ଦେଵାଦିଦୁର୍ଲଭଂ ବହୁଜନ୍ମଭିଃ । ତତ୍ତେଽହଂ କରଜସ୍ପର୍ଶଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନିହ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯାହା, ହେ ରାମ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଇ ଦୁର୍ଲଭ ତୁମ ହାତର ସ୍ପର୍ଶ ମୁଁ ଏଠି ପାଇଲି।
ଆଜ୍ଞାପଯ ମହାରାଜ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦହଂ ମହତ୍ । ଗଚ୍ଛାମି ଶାଶ୍ଵତଂ ସ୍ଥାନଂ ତଵ ଦୁଃଖାଦିଵର୍ଜିତମ୍
ମହାରାଜ, ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ବଡ଼ ସଉଭାଗ୍ୟ ଲାଗୁଛି, ଏବେ ମୁଁ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ ଶାଶ୍ୱତ ଠାରକୁ ଯାଉଛି।
ନ ଯତ୍ର ଶୋକୋ ନ ଜରା ନ ମୃତ୍ଯୁଃ କାଲଵିଭ୍ରମଃ । ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଦେଵ ଗଚ୍ଛାମି ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନରାଧିପ
ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ସମୟର ଭ୍ରମ ନାହିଁ, ସେଠିକୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା, ଯାଉଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ଵିମାନଵରମାରୁହତ୍ । ଅନେକରତ୍ନଖଚିତଂ ସର୍ଵଦେଵାଧିଵଂଦିତମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ ଏବଂ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଲଗାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଅଦ୍ଭୁତ ବିମାନରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଗତୋଽସୌ ଶାଶ୍ଵତସ୍ଥାନଂ ରାମପାଦପ୍ରସାଦତଃ । ପୁନରାଵୃତ୍ତିରହିତଂ ଶୋକମୋହଵିଵର୍ଜିତମ୍
ସେ ରାମଙ୍କ ଚରଣର କୃପାରେ ଶାଶ୍ୱତ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣି ଫେରିଆସିବା ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଓ ମୋହ ରହିନଥାଏ।
ତେନ ତତ୍କଥିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵେତରେ ଜନାଃ । ଵିସ୍ମଯଂ ପ୍ରାପିରେ ସର୍ଵେ ପରସ୍ପରମୁଦୁନ୍ମଦାଃ
ସେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଲୋକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ପରସ୍ପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଶୃଣୁ ଦ୍ଵିଜମହାବୁଦ୍ଧେ ଦଂଭେନାପି ସ୍ମୃତୋ ହରିଃ । ଦଦାତି ମୋକ୍ଷଂ ସୁତରାଂ କିଂ ପୁନର୍ଦଂଭଵର୍ଜନାତ୍
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଣ। ଯଦିଓ ଚଳ କ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି—ତେବେ ଚଳ ଛାଡ଼ି ସ୍ମରଣ କଲେ କେତେ ଅଧିକ ମିଳିବ।