ନ ମେ କୃତ୍ଯଂ ଵରେଣାସ୍ତି ନରକୋଽହଂ ତଥାପି ଚ । ଅନ୍ଯଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଵୃଣେଽହଂ ଵରମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସ, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ନରକ। ତଥାପି, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ।'
ମୃତାହନି ତୁ ମେ କୃଷ୍ଣ ସର୍ଵଭୂତେଶ୍ଵରେଶ୍ଵର । ଯେ ନରା ମଂଗଲସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵଂତି ମଧୁସୂଦନ । ନ ତେଷାଂ ନିରଯପ୍ରାପ୍ତିର୍ଭଵତ୍ଵେଵଂ ଭଯାପହ
'ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ, ଯେଉଁ ଲୋକେ ଶୁଭ ସ୍ନାନ କରିବେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ସେମାନେ କେବେ ନରକକୁ ଯିବେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା।'
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଗୋଵିଂଦୋ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵରଂ ପ୍ରଭୁଃ । ତତଃ ପଶ୍ଯନ୍ହରେଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛରଦଂବୁଜ ସନ୍ନିଭୌ
ମହାଦେବ କହିଲେ—'ଏହିପରି ହେଉ,' ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ, ପ୍ରଭୁ, ସେଠି ତାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାପରେ, ହରିଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଶରତ୍କାଳୀନ ପଦ୍ମ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଚରଣୌ ଵଜ୍ରଵୈଡୂର୍ଯ୍ଯନୂପୁରାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜିତୌ । ଅର୍ଚିତୌ ଵିଧିରୁଦ୍ରାଦ୍ଯୈସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମୁନିଭିସ୍ତଥା
ସେହି ପାଦଦ୍ୱୟ ବଜ୍ର ମଣି ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ନୂପୁର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ମୁନିମାନେ ଆଦି ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନ୍ମହୀପୁତ୍ରଃ ସାରୂପ୍ଯମଗମଦ୍ଧରେଃ । ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ହର୍ଷନିର୍ଭରମାନସାଃ
ମହୀପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ହରିଙ୍କ ସାଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ସହିତ—
ଵଵୃଷୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ମହର୍ଷଯଃ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରଂ ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣଃ କମଲଲୋଚନଃ
ପୁଷ୍ପର ବୃଷ୍ଟି କରିଲେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ। କୃଷ୍ଣ, କମଳନୟନ, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ବଲାତ୍ତେନ ଗୃହୀତାନି ରତ୍ନାନି ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍ । କୁଂଡଲେ ଦେଵମାତୁଶ୍ଚ ତଥୈଵୋଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵୋ ହଯମ୍
ସେ ଶକ୍ତିବଳରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରତ୍ନ, ଦେବମାତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇଲେ।
ଐରାଵତଂ ଗଜଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ମଣିପର୍ଵତମ୍ । ସର୍ଵମେତଦ୍ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦଦୌ ଶକ୍ରାଯ ଵଜ୍ରିଣେ
ଏଇରାବତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମଣି ପାହାଡ଼—ଏସବୁକୁ ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରେଭ୍ଯୋ ଜିତ୍ଵାଽସୌ ନରକୋ ବଲୀ । କନ୍ଯାଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ହୃତଵାନ୍ନରକସ୍ତଦା
ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରକ ସେତେବେଳେ ଷୋଳେହ ହଜାର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ।
ସନ୍ନିରୁଦ୍ଧାସ୍ତୁ ତାଃ ସର୍ଵା ନରକାଂତଃପୁରେ ତଦା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ କଂଦର୍ପଶତସଂନିଭମ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ସେତେବେଳେ ନରକଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଅଟକିଥିଲେ। ସେମାନେ ବିରାଟ୍ ପ୍ରତାପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଶତ କାମଦେବଙ୍କ ଭଳି ଦେଖିଲେ।
ଭର୍ତାରଂ ଵଵ୍ରିରେ ସର୍ଵାଃ ପତିଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସର୍ଵଗମ୍ । ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଗୋଵିଂଦୋଽନଂତରୂପଵାନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପତି ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ବରିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ତାସାଂ କରଗ୍ରହଂ ଚକ୍ରେ ଵିଧିନା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ନରକସ୍ଯ ସୁତାଃ ସର୍ଵେ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମହୀଂ ତଦା
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସେମାନଙ୍କୁ ନୀତିଅନୁଯାୟୀ ହାତ ଧରିଲେ। ତାପରେ, ନରକଙ୍କ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି—
ଗୋଵିଂଦଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତାନରକ୍ଷଦ୍ଘୃଣାନିଧିଃ । ତଦ୍ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଵାକ୍ଯ ଗୌରଵାତ୍
ସେମାନେ ନରକ ବିନାଶକ ଦୟାସାଗର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ପୃଥିବୀର ମାନ୍ୟତା ଦେଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରଖିଲେ।
ଐନ୍ଦ୍ରଂ ଵିମାନମାରୋପ୍ଯ ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵା ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଦେଵଦୂତୈର୍ମହାଭାଗୈର୍ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିମାନରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍କୁ ବସାଇ, ଦେବଦୂତମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାରେ ବସାଇଲେ।
ଵୈନତେଯଂ ସମାରୁହ୍ଯ ସତ୍ଯଯା ସହ କେଶଵଃ । ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ପ୍ରଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତାଂ ଦେଵମାତରମ୍
ବିନତାପୁତ୍ର ଉପରେ ବସି, ସତ୍ୟା ସହିତ କେଶବ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଦେବମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରୀଂ ତତ୍ର ଦେଵରାଜ୍ଞୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଅଵରୁହ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାତ୍ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ମହାବଲଃ
ସେଠାରେ, ଦେବରାଜଙ୍କ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଗରୁଡ଼ରୁ ଅବତରିଲେ।
ଵଵଂଦେ ମାତରଂ ତତ୍ର ଵଂଦ୍ଯାଂ ତାଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍ । ସଂପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ବାହୁଭ୍ଯାମଦିତିଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲା
ସେଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ଶିରୋନମ୍ର ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଅଦିତି, ପୁଅ ପ୍ରତି ମାଆଙ୍କ ଭଳି ସ୍ନେହଶୀଳ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ନିଵେଶ୍ଯାସନମୁଖ୍ଯେ ତୁ ପୂଜଯାମାସ ଭକ୍ତିତଃ । ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରାଃ ଶତକ୍ରତୁପୁରୋଗମାଃ
ପରେ ସେ ମାଆଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଆସନରେ ବସାଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ତତ୍ର ସଂପୂଜଯାମାସୁର୍ଯଥାର୍ହଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଶଚୀଗୃହଂ ସମାଗମ୍ଯ ସତ୍ଯଭାମା ଯଶସ୍ଵିନୀ
ସେଠି ସେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ସତ୍ୟଭାମା ଶଚୀଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଯା ସମର୍ଚିତା ଦେଵ୍ଯା ସମାସୀନା ସୁଖାସନେ । ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ସୁପୁଷ୍ପାଣି ପାରିଜାତସ୍ଯ କିଂକରାଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସତ୍ୟଭାମା ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ପାରିଜାତ ଚାରାକାର୍ମୀମାନେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଆଣିଲେ।
ଶଚ୍ଯୈ ଦେଵ୍ଯୈ ଦଦୁଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଚୋଦିତାଃ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ତାନି ପୁଷ୍ପାଣି ଶଚୀଦେଵୀ ସୁମଧ୍ଯମା
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦ୍ଦିପନାରେ ସେଇ ଚାରାକାର୍ମୀମାନେ ଶଚୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଫୁଲ ଦେଲେ। ଶଚୀ ଦେବୀ, ମଧୁର ଦେହଢ଼ଞ୍ଚାର ସ୍ୱାମିନୀ, ସେଠାରେ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ନେଲେ।
ନୀଲନିର୍ମଲକେଶେ ଚ ବବଂଧ ସ୍ଵସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି । ଅଵମାନ୍ଯ ଶଚୀ ତତ୍ର ସତ୍ଯଭାମାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ନୀଳ ଏବଂ ନିର୍ମଳ କେଶରେ ସେ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ଗଠିଲେ। ସେଠାରେ ଶଚୀ ଦେବୀ ଯଶସ୍ୱିନୀ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ।
ଅନର୍ହା ମାନୁଷୀ ଚେଯଂ ଦେଵାର୍ହଂ କୁସୁମଂ ଶୁଭମ୍ । ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିଂ ତସ୍ଯୈ ନ ଦଦୌ କୁସୁମାନି ସା
ମନେ କଲେ—'ଏହି ମହିଳା ଅଯୋଗ୍ୟ, କେବଳ ମାନବୀ; ଏହି ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ'—ଏପରି ଭାବି, ଶଚୀ ଦେବୀ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଫୁଲ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ପୁରାତ୍ତସ୍ମାତ୍ସତ୍ଯା କୋପସମନ୍ଵିତା । ସମେତ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ଭର୍ତ୍ତାରମୁଵାଚ କମଲେକ୍ଷଣା
ସତ୍ୟଭାମା ରାଜମହଳ ଛାଡ଼ି, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। କମଳ ନୟନୀ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସତ୍ଯୋଵାଚ- ଏଷା ଶଚୀ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାରିଜାତେନ ଗର୍ଵିତା । ଅଦତ୍ତ୍ଵା ମମ ଗୋଵିଂଦ ବବଂଧ ସ୍ଵସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧନି
ସତ୍ୟଭାମା କହିଲେ—'ଏହି ଶଚୀ, ହେ ଯଦୁମଣି, ପାରିଜାତ ଫୁଲରେ ଗର୍ବିତ। ମୋତେ ଦେଇନଥିବା, ଗୋବିନ୍ଦ, ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ଗଠିଲେ।'
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ-। ସତ୍ଯଯା ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵୋ ମହାବଲଃ । ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ପାରିଜାତଂ ତୁ ନିଵେଶ୍ଯ ଗରୁଡୋପରି
ମହାଦେବ କହିଲେ—ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବଳଶାଳୀ ବାସୁଦେବ ପାରିଜାତ ଗଛକୁ ଉଖାଡ଼ି, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ରଖିଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ସତ୍ଯଯା ତୂର୍ଣଂ ଵୈନତେଯଂ ମହାବଲମ୍ । ପ୍ରଯଯୌ ଦ୍ଵାରକାଂ ରମ୍ଯାଂ ନଗରୀଂ ଦେଵକୀସୁତଃ
ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ସହ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଳଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ସୁନ୍ଦର ଦ୍ୱାରକା ନଗରକୁ ଗଲେ।
ତତଃ କୋପସମାଵିଷ୍ଟୋ ଦେଵରାଜଃ ଶତକ୍ରତୁଃ । ରୁଦ୍ରୈର୍ଵସୁଭିରାଦିତ୍ଯୈଃ ସାଧ୍ଯୈଶ୍ଚ ମରୁତାଂ ଗଣୈଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ସାଧ୍ୟ ଓ ମାରୁତ ଗଣ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ଐରାଵତଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ଯୁଦ୍ଧାଯ କେଶଵମ୍ । ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ୍ଯ ଜନାର୍ଦନମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଏଇରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି କେଶବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗଲେ। ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ଵଵୃଷୁଃ ଶସ୍ତ୍ରଵର୍ଷାଣି ମେଘା ଇଵ ମହାଚଲମ୍ । କୃଷ୍ଣଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଚକ୍ରେଣ ତାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵୌକସାମ୍
ସେମାନେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମେଘ ଯେପରି ଜଳ ବର୍ଷା କରେ, ସେପରି ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ।