ଅନ୍ଯାନପି ମୁନୀନ୍ସର୍ଵାନୃତ୍ଵିଜସ୍ତପସାଂ ନିଧୀନ୍ । ପୂଜଯାମାସ ରତ୍ନୌଘୈଃ ସ୍ଵର୍ଣଭାରୈରନେକଧା
ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମୁନି, ଋତ୍ୱିଜ୍ ଏବଂ ତପସ୍ଵୀମାନେ, ସେ ଅନେକ ରତ୍ନ ଏବଂ ସୁନା ଭାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଅଦାତ୍ତଦା କ୍ରତୌ ରାମୋ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ଲକ୍ଷଂଲକ୍ଷଂ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ତ୍ଵଗ୍ରଜନ୍ମନେ
ତାପରେ ରାମ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଗୋତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଲକ୍ଷ ସୁନା ଦେଲେ।
ଦୀନାଂଧକୃପଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦଦୌ ଦାନମନେକଧା । ଯଥାସଂତୋଷଵିହିତୈର୍ଵିତ୍ତୈ ରତ୍ନୈର୍ମନୋହରୈଃ
ସେ ଦୀନ, ଅନ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖୀମାନେ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦାନ ଦେଲେ; ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଅନୁଯାୟୀ ଧନ ଓ ମନୋହର ରତ୍ନ ଦେଇ।
ଵାସାଂସି ଚ ଵିଚିତ୍ରାଣି ଭୋଜନାନି ମୃଦୂନି ଚ । ତତ୍ର ପ୍ରାଦାଦ୍ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରୀତିଦାଯକମ୍
ସେଠାରେ ଚମତ୍କାର ପୋଷାକ ଓ ମୃଦୁ ଖାଦ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କଲେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵୋପବୃଂହିତମ୍ । ଅତ୍ଯଂତମଭଵଦ୍ଧୃଷ୍ଟଂ ପୁରଂ ପୁଂସ୍ତ୍ରୀସମାଵୃତମ୍
ହସୁଥିବା ଓ ସୁସ୍ଥ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଉନ୍ନତ, ସେହି ସହର ଅତ୍ୟଧିକ ଚମତ୍କାର ହେଲା, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଭରିଗଲା।
ଦାନଂ ଦଦଂତଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କୁଂଭୋଦ୍ଭଵୋ ମୁନିଃ । ଅତ୍ଯଂତପରମପ୍ରୀତିଂ ଯଯୌ କ୍ରତୁଵରେ ଦ୍ଵିଜଃ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉଥିବା ଦେଖି, ଘଟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମୁନି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ତଦାଭିଷେକସ୍ନାନାର୍ଥଂ ପାନୀଯମମୃତୋପମମ୍ । ଆନେତୁଂ ଚ ଚତୁଃଷଷ୍ଟି ନୃପାନ୍ସସ୍ତ୍ରୀନ୍ସମାହ୍ଵଯତ୍
ତାପରେ ଅଭିଷେକ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମ ପାଣି ଆଣିବାକୁ, ସେ ଚଉଷଠି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ରାମସ୍ତୁ ସୀତଯା ସାର୍ଦ୍ଧମାନେତୁମୁଦକଂ ଯଯୌ । ଘଟେନ ସ୍ଵର୍ଣଵର୍ଣେନ ସର୍ଵାଲଂକାରଶୋଭଯା
ରାମ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଜଳ ଆଣିବାକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଘଟ ନେଇ।
ସୌମିତ୍ରିରପ୍ଯୂର୍ମିଲଯା ମାଂଡଵ୍ଯା ଭରତୋ ନୃପଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ଯା ଚ କାଂତିମତ୍ଯା ଚ ପୁଷ୍କଲଃ
ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ସହ ଉର୍ମିଳା, ମାଣ୍ଡବ୍ୟା ଓ ରାଜା ଭରତ ଥିଲେ; ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ସହ ଥିଲେ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି, କାନ୍ତିମତୀ ଓ ପୁଷ୍କଳ।
ସୁବାହୁଃ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ଚ ସତ୍ଯଵାନ୍ଵୀରଭୂଷଯା । ସୁମଦସ୍ତତ୍ର ସତ୍କୀର୍ତ୍ଯା ରାଜ୍ଞ୍ଯା ଚ ଵିମଲୋ ନୃପଃ
ସୁବାହୁଙ୍କ ସହ ସତ୍ୟବତୀ, ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ସହ ବୀରଭୂଷା ଥିଲେ; ସେଠାରେ ସୁମଦଙ୍କ ସହ ସତ୍କୀର୍ତ୍ତି ଓ ରାଜା ବିମଳଙ୍କ ସହ ରାଣୀ ଥିଲେ।
ରାଜାଵୀରମଣିସ୍ତତ୍ର ଶ୍ରୁତଵତ୍ଯା ମନୋଜ୍ଞଯା । ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଃ କୋମଲଯା ରିପୁତାପୋଂଗସେନଯା
ସେଠି ରାଜା ବୀରମଣିଙ୍କ ସହ ଆକର୍ଷକ ଶ୍ରୁତବତୀ ଥିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଙ୍କ ସହ କୋମଳା, ରିପୁତାପଙ୍କ ସହ ଓଙ୍ଗସେନା ଥିଲେ।
ଵିଭୀଷଣୋ ମହାମୂର୍ତ୍ଯା ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯଃ ପ୍ରତୀତଯା । ଉଗ୍ରାଶ୍ଵଃ କାମଗମଯା ନୀଲରତ୍ନୋଧିରମ୍ଯଯା
ବିଭୀଷଣ ମହାମୂର୍ତ୍ତି ସହ ପ୍ରତୀତା, ପ୍ରତାପରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଉଗ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ସହ କାମଗମୟା, ନୀଳରତ୍ନଙ୍କ ସହ ଉଧିରମ୍ୟା ଥିଲେ।
ସୁରଥଃ ସୁମନୋହାର୍ଯା ତଥା ମୋହନଯା କପିଃ । ଇତ୍ଯାଦୀନ୍ନୃପତୀନ୍ଵିପ୍ରୋ ଵସିଷ୍ଠଃ ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୁନିଃ
ସୁରଥଙ୍କ ସହ ସୁମନୋହାର୍ୟା ଓ ବାନରଙ୍କ ସହ ମୋହନୟା ଥିଲେ; ଏପରି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଠିକି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ପଠାଇଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଃ ସରଯୂଂ ଗତ୍ଵା ଶିଵପୁଣ୍ଯଜଲାପ୍ଲୁତାମ୍ । ଉଦକଂ ମଂତ୍ରଯାମାସ ଵେଦମଂତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରଵିତ୍
ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ସରୟୂ ନଦୀକୁ ଗଲେ, ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜଳକୁ ପବିତ୍ର କଲେ।
ପଯଃ ପୁନୀହ୍ଯମୁଂ ଵାହମୁଦକେନ ମନୋହୃତା । ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵଲୋକୈକରକ୍ଷିତୁଃ
ଏହି ଦୁଧକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜଳରେ ପବିତ୍ର କର, ଏହା ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ।
ଉଦକଂ ତନ୍ମୁନିସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵେ ରାମାଦଯୋ ନୃପାଃ । ଆଜହ୍ରୁର୍ମଂଡପତଲେ ଵିପ୍ରଵର୍ଯୈରୁପସ୍ତୁତେ
ମୁନିଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କୃତ ଏହି ଜଳକୁ ରାମାଦି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଆଣିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ପଯୋଭିର୍ନିର୍ମଲୈଃ ସ୍ନାପ୍ଯ ଵାଜିନଂ କ୍ଷୀରସନ୍ନିଭମ୍ । ମଂତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରଯାମାସ ରାମ ହସ୍ତେନ କୁଂଭଜଃ
ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ଦୁଧପରି ଧଳା ଘୋଡ଼ାକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ସମୟରେ, କୁମ୍ଭର ପୁଅ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ପୁନୀହି ମାଂ ମହାଵାହ ଅସ୍ମିନ୍ବ୍ରହ୍ମସମାକୁଲେ । ତ୍ଵନ୍ମେଧେନାଖିଲା ଦେଵାଃ ପ୍ରୀଣଂତୁ ପରିତୋଷିତାଃ
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭରିଥିବା ସଭାରେ, ମହାଘୋଡ଼ା, ମୋତେ ପବିତ୍ର କର; ତୁମ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନୃପୋ ରାମଃ ସୀତଯା ସମମସ୍ପୃଶତ୍ । ତଦା ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିଜାଶ୍ଚିତ୍ରମମନ୍ଯଂତ କୁତୂହଲାତ୍
ଏପରି କହି ରାଜା ରାମ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଘୋଡ଼ାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ।
ପରସ୍ପରମଵୋଚଂସ୍ତେ ଯନ୍ନାମସ୍ମରଣାନ୍ନରାଃ । ମହାପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯଂତେ ସ ରାମଃ କିଂ ଵଦତ୍ଯହୋ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କହିଲେ: 'ଯାହାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଣିଷ ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଅନ୍ତି, ଏହି ରାମ କଣ କହୁଛନ୍ତି—କି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଭୂମୀଶେ ରାମେ କୁଂଭୋଦ୍ଭଵୋ ମୁନିଃ । କରଵାଲଂ ଚାଭିମଂତ୍ର୍ଯ ଦଦୌ ରାମକରେ ମୁନିଃ
ଏପରି ଭୂମିର ନାଥ ରାମ କହିବା ପରେ, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମୁନି ତଳୱାରକୁ ପବିତ୍ର କରି ରାମଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ।
କରଵାଲେ ଧୃତେ ସ୍ପୃଷ୍ଟେ ରାମେଣ ସ ହଯଃ କ୍ରତୌ । ପଶୁତ୍ଵଂ ତୁ ଵିହାଯାଶୁ ଦିଵ୍ଯରୂପମପଦ୍ଯତ
ରାମ ତଳୱାରକୁ ଧରି ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ, ଯଜ୍ଞରେ ଥିବା ଘୋଡ଼ା ତୁରନ୍ତ ପଶୁ ରୂପ ଛାଡ଼ି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲା।
ଵିମାନଵରମାରୂଢଶ୍ଚାପ୍ସରୋଭିଃ ସମଂତତଃ । ଚାମରୈର୍ଵୀଜ୍ଯମାନଶ୍ଚ ଵୈଜଯଂତ୍ଯା ଵିଭୂଷିତଃ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସି, ଚାରିପାଖରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ଘିରିଥିଲେ, ଚାମର ଝାଲିଯାଉଥିଲା, ଓ ଭୂଷିତ ଥିଲେ ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳାରେ।
ତଦା ତଂ ଵାଜିତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯରୂପଧରଂ ଵରମ୍ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଲୋକାଃ କ୍ରତୌ ସର୍ଵେ ଵିସ୍ମଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂସ୍ତଦା
ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖି, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତଦା ରାମଃ ସ୍ଵଯଂ ଜାନଞ୍ଜ୍ଞାପଯନ୍ସର୍ଵତୋ ନରାନ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ତଂ ସୁରଂ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ତାପରେ ରାମ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଏବଂ ସେ ଦିବ୍ୟ ଦେହୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମିକଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
କସ୍ତ୍ଵଂ ଦିଵ୍ଯଵପୁଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵାଜିତାଂ ଗତଃ । କଥଂ ସୁରସ୍ତ୍ରୀସହିତଃ କିଂ ଚିକୀର୍ଷସି ତଦ୍ଵଦ
ତୁମେ କିଏ, ଏମିତି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଛ? କାହିଁକି ଘୋଡ଼ା ହେଇଥିଲ? କିପରି ଦେବୀମାନେ ସହ ଏଠାରେ ଆସିଛ? କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ କୁହ।
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭୂମିପମ୍ । ହସନ୍ମେଘରଵାଂ ଵାଣୀମଵଦତ୍ସୁମନୋହରାମ୍
ରାମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତା ରାଜାଙ୍କୁ ହସି ହସି କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କର କଥା ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ଓ ମନମୋହକ ଥିଲା।
ତଵାଜ୍ଞାତଂ ନ ସର୍ଵତ୍ର ବାହ୍ଯାଭ୍ଯଂତରଚାରିଣଃ । ତଥାପି ପୃଚ୍ଛତେ ତୁଭ୍ଯଂ କଥଯାମି ଯଥାତଥମ୍
ତୁମେ ଭିତର ବାହାର ସବୁଠି ଚଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସବୁ କିଛି ତୁମକୁ ଜଣା ନାହିଁ। ତଥାପି, ତୁମେ ପଚାରିଥିବାରୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିବି।
ଅହଂ ପୁରାଭଵେ ରାମ ଦ୍ଵିଜଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ । ଅଚରଂ ପ୍ରତିକୂଲଂ ଵୈ ଵେଦସ୍ଯ ରିପୁତାପନ
ହେ ରାମ, ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲି, ବହୁତ ଧର୍ମିକ ଥିଲି। କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ଦାହକ, ମୁଁ ବେଦବିରୁଦ୍ଧ କାମ କରିଥିଲି।
କଦାଚିଦ୍ଧୁତପାପାଯାସ୍ତୀରେଽହଂ ଗତଵାନ୍ପୁରା । ଅନେକଵୃକ୍ଷଲଲିତେ ସର୍ଵତ୍ରସୁମନୋରମେ
ଏକଥର ମୁଁ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ନଦୀର ତଟକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଗଛ ଥିଲା ଓ ସମସ୍ତଠାରେ ମନ ଭଲ ହେଉଥିଲା।