ଦିଵ୍ଯଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚିଚ୍ଛେଦ ବାଣୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ । ତେଷାଂ ଶିରୋଧରା ନାଗାନଶ୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵ ତରସ୍ଵିନଃ
ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବାଣରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ହାତୀ ଓ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଗଳା—
ଚକ୍ରେଣୈଵ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । କେଚିଚ୍ଚକ୍ରେଣ ସଂଛିନ୍ନାସ୍ତଥାନ୍ଯେ ଶରତାଡିତାଃ
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ରରେ ଏହାକୁ କାଟିଦେଲେ; କିଛି ଚକ୍ରରେ କାଟାଗଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ଗଦଯା ନିହତାଃ କେଚିଦ୍ରାକ୍ଷସାସ୍ତଦ୍ରଣାଜିରେ । ଏଵଂ ତେ ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ପାତିତା ଧରଣୀତଲେ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ରାକ୍ଷସ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ଏଭଳି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଶକ୍ରୋତ୍ସୃଷ୍ଟେନ ଵଜ୍ରେଣ ନିର୍ଭିନ୍ନା ଇଵ ଭୂଧରାଃ । ନିହତ୍ଯ ଦାନଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୁଂଡରୀକାଯତେକ୍ଷଣଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା ବଜ୍ରରେ ପାହାଡ଼ ଯେପରି ଭାଗିଯାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପଦ୍ମାକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ—
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ମହାଶଂଖଂ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ତତଃ ସ ନରକୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଧନୁରାଦାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପ୍ରଭୁ ମହାଶଂଖ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଧ୍ୱନି କଲେ; ତା'ପରେ ଶୂରବୀର ଦୈତ୍ୟ ନରକ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଯଂଦନମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ଯୁଦ୍ଧାଯ କେଶଵମ୍ । ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ଘୋରଂ ତୁମୁଲଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍
ଦିବ୍ୟ ରଥ ଚଢ଼ି, ସେ କେଶବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗଲେ; ଦୁହେଁଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର, ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ହେଲା।
ବହୁଭିର୍ବାଣସାହସ୍ରୈର୍ମେଘଯୋରିଵ ଵର୍ଷତୋଃ । ତତୋଽର୍ଦ୍ଧଚଂଦ୍ର ବାଣେନ ଵାସୁଦେଵଃ ସନାତନଃ
ଉଭୟ ପକ୍ଷରୁ ହଜାର ହଜାର ବାଣ ବର୍ଷା ପରି ପଡ଼ିଲା; ତା'ପରେ ଶାଶ୍ୱତ ବାସୁଦେବ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ବାଣ ନେଇ—
ତସ୍ଯ ରାକ୍ଷସମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ସସର୍ଜାସ୍ତ୍ରଂ ମହାଦିଵ୍ଯଂ ନରକସ୍ଯ ମହୋରସି
ସେ ମହାରାକ୍ଷସଙ୍କର ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ; ତା'ପରେ ନରକଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଉପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ତେନ ଭିନ୍ନହୃଦଯଃ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ମହାସୁରଃ । ଶକ୍ରଵଜ୍ରେଣ ନିର୍ଭିନ୍ନୋ ମହାଚଲ ଇଵୋନ୍ନଦନ୍
ସେ ମହା ଦାନବ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭେଦି ଯିବା ପରେ, ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭୂମିକୁ ଚୁଆଇଲେ।
ଉପଗମ୍ଯ ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ସମୀପଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ । ଭୂମ୍ଯା ସଂପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପ୍ରାହ ଵରଂ ଵୃଣ୍ଵିତି ରାକ୍ଷସମ୍ । ସ ଚାହ ରାକ୍ଷସଃ କୃଷ୍ଣଂ ଗରୁଡୋପରି ସଂସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ତାହା ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଭୂମି ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ସେ ରାକ୍ଷସକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।'
ନ ମେ କୃତ୍ଯଂ ଵରେଣାସ୍ତି ନରକୋଽହଂ ତଥାପି ଚ । ଅନ୍ଯଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଵୃଣେଽହଂ ଵରମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସ, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ନରକ। ତଥାପି, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ।'
ମୃତାହନି ତୁ ମେ କୃଷ୍ଣ ସର୍ଵଭୂତେଶ୍ଵରେଶ୍ଵର । ଯେ ନରା ମଂଗଲସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵଂତି ମଧୁସୂଦନ । ନ ତେଷାଂ ନିରଯପ୍ରାପ୍ତିର୍ଭଵତ୍ଵେଵଂ ଭଯାପହ
'ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ, ଯେଉଁ ଲୋକେ ଶୁଭ ସ୍ନାନ କରିବେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ସେମାନେ କେବେ ନରକକୁ ଯିବେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା।'
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଗୋଵିଂଦୋ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵରଂ ପ୍ରଭୁଃ । ତତଃ ପଶ୍ଯନ୍ହରେଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛରଦଂବୁଜ ସନ୍ନିଭୌ
ମହାଦେବ କହିଲେ—'ଏହିପରି ହେଉ,' ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ, ପ୍ରଭୁ, ସେଠି ତାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାପରେ, ହରିଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଶରତ୍କାଳୀନ ପଦ୍ମ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଚରଣୌ ଵଜ୍ରଵୈଡୂର୍ଯ୍ଯନୂପୁରାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜିତୌ । ଅର୍ଚିତୌ ଵିଧିରୁଦ୍ରାଦ୍ଯୈସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମୁନିଭିସ୍ତଥା
ସେହି ପାଦଦ୍ୱୟ ବଜ୍ର ମଣି ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ନୂପୁର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ମୁନିମାନେ ଆଦି ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନ୍ମହୀପୁତ୍ରଃ ସାରୂପ୍ଯମଗମଦ୍ଧରେଃ । ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ହର୍ଷନିର୍ଭରମାନସାଃ
ମହୀପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ହରିଙ୍କ ସାଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ସହିତ—
ଵଵୃଷୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ମହର୍ଷଯଃ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରଂ ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣଃ କମଲଲୋଚନଃ
ପୁଷ୍ପର ବୃଷ୍ଟି କରିଲେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ। କୃଷ୍ଣ, କମଳନୟନ, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ବଲାତ୍ତେନ ଗୃହୀତାନି ରତ୍ନାନି ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍ । କୁଂଡଲେ ଦେଵମାତୁଶ୍ଚ ତଥୈଵୋଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵୋ ହଯମ୍
ସେ ଶକ୍ତିବଳରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରତ୍ନ, ଦେବମାତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇଲେ।
ଐରାଵତଂ ଗଜଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ମଣିପର୍ଵତମ୍ । ସର୍ଵମେତଦ୍ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦଦୌ ଶକ୍ରାଯ ଵଜ୍ରିଣେ
ଏଇରାବତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମଣି ପାହାଡ଼—ଏସବୁକୁ ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରେଭ୍ଯୋ ଜିତ୍ଵାଽସୌ ନରକୋ ବଲୀ । କନ୍ଯାଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ହୃତଵାନ୍ନରକସ୍ତଦା
ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରକ ସେତେବେଳେ ଷୋଳେହ ହଜାର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ।
ସନ୍ନିରୁଦ୍ଧାସ୍ତୁ ତାଃ ସର୍ଵା ନରକାଂତଃପୁରେ ତଦା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ କଂଦର୍ପଶତସଂନିଭମ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ସେତେବେଳେ ନରକଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଅଟକିଥିଲେ। ସେମାନେ ବିରାଟ୍ ପ୍ରତାପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଶତ କାମଦେବଙ୍କ ଭଳି ଦେଖିଲେ।
ଭର୍ତାରଂ ଵଵ୍ରିରେ ସର୍ଵାଃ ପତିଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସର୍ଵଗମ୍ । ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଗୋଵିଂଦୋଽନଂତରୂପଵାନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପତି ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ବରିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ତାସାଂ କରଗ୍ରହଂ ଚକ୍ରେ ଵିଧିନା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ନରକସ୍ଯ ସୁତାଃ ସର୍ଵେ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମହୀଂ ତଦା
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସେମାନଙ୍କୁ ନୀତିଅନୁଯାୟୀ ହାତ ଧରିଲେ। ତାପରେ, ନରକଙ୍କ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି—
ଗୋଵିଂଦଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତାନରକ୍ଷଦ୍ଘୃଣାନିଧିଃ । ତଦ୍ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଵାକ୍ଯ ଗୌରଵାତ୍
ସେମାନେ ନରକ ବିନାଶକ ଦୟାସାଗର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ପୃଥିବୀର ମାନ୍ୟତା ଦେଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରଖିଲେ।
ଐନ୍ଦ୍ରଂ ଵିମାନମାରୋପ୍ଯ ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵା ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଦେଵଦୂତୈର୍ମହାଭାଗୈର୍ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିମାନରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍କୁ ବସାଇ, ଦେବଦୂତମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାରେ ବସାଇଲେ।
ଵୈନତେଯଂ ସମାରୁହ୍ଯ ସତ୍ଯଯା ସହ କେଶଵଃ । ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ପ୍ରଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତାଂ ଦେଵମାତରମ୍
ବିନତାପୁତ୍ର ଉପରେ ବସି, ସତ୍ୟା ସହିତ କେଶବ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଦେବମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରୀଂ ତତ୍ର ଦେଵରାଜ୍ଞୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଅଵରୁହ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାତ୍ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ମହାବଲଃ
ସେଠାରେ, ଦେବରାଜଙ୍କ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଗରୁଡ଼ରୁ ଅବତରିଲେ।
ଵଵଂଦେ ମାତରଂ ତତ୍ର ଵଂଦ୍ଯାଂ ତାଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍ । ସଂପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ବାହୁଭ୍ଯାମଦିତିଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲା
ସେଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ଶିରୋନମ୍ର ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଅଦିତି, ପୁଅ ପ୍ରତି ମାଆଙ୍କ ଭଳି ସ୍ନେହଶୀଳ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ନିଵେଶ୍ଯାସନମୁଖ୍ଯେ ତୁ ପୂଜଯାମାସ ଭକ୍ତିତଃ । ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରାଃ ଶତକ୍ରତୁପୁରୋଗମାଃ
ପରେ ସେ ମାଆଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଆସନରେ ବସାଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ତତ୍ର ସଂପୂଜଯାମାସୁର୍ଯଥାର୍ହଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଶଚୀଗୃହଂ ସମାଗମ୍ଯ ସତ୍ଯଭାମା ଯଶସ୍ଵିନୀ
ସେଠି ସେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ସତ୍ୟଭାମା ଶଚୀଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଯା ସମର୍ଚିତା ଦେଵ୍ଯା ସମାସୀନା ସୁଖାସନେ । ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ସୁପୁଷ୍ପାଣି ପାରିଜାତସ୍ଯ କିଂକରାଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସତ୍ୟଭାମା ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ପାରିଜାତ ଚାରାକାର୍ମୀମାନେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଆଣିଲେ।