ପରମଂ ମଧୁରଂ ରମ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚରିତଂ ତଵ । ଶୁଶ୍ରାଵ ଵରୁଣଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ କୁଟୁଂବେନ ଚ ଗାଯକୈଃ
ତୁମର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର, ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ପବିତ୍ର କାହାଣୀକୁ ବରୁଣ, ତାଙ୍କର ପରିବାର ଓ ଗାୟକମାନେ ମିଶି ସୁଣିଥିଲେ ।
ଶୃଣ୍ଵନ୍ନୈଵ ଗତସ୍ତୃପ୍ତିଂ ମିତ୍ରେଣ ଵରୁଣଃ ସହ । ସୁଧାତୋଽପି ପରଂ ସ୍ଵାଦୁଚରିତଂ ରଘୁନଂଦନ
ସେ ବନ୍ଧୁ ସହିତ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ବରୁଣଙ୍କ ମନ ତୃପ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ, କାରଣ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଅମୃତଠାରୁ ମଧୁର ।
ଗାନାନଂଦମହାଲୋଭ ହୃତପ୍ରାଣେଂଦ୍ରିଯକ୍ରିଯଃ । ପ୍ରତ୍ଯାଗଂତୁଂ ଦିଦେଶାସୌ କୁମାରୌ ନ ହି ତାଵକୌ
ସଙ୍ଗୀତର ଅତିଆନନ୍ଦରେ ବେଶି ଲୋଭ ହୋଇ, ଶରୀର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ହରାଇ, ସେ ତୁମ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଫେରିବାକୁ କହିଲେ ନାହିଁ ।
ରମଣୀଯ ମହାଭୋଗୈର୍ଲୋଭିତାଵପି ବାଲକୌ । ଚଲିତୌ ନ ଗୁରୋଶ୍ଚାତ୍ମମାତୁଃ ପାଦାଂବୁଜସ୍ମୃତେଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଦୁଇ ଶିଶୁ ଗୁରୁ ଓ ନିଜ ମାଆଙ୍କର ପଦସ୍ମୃତି ରଖି, ଚାଲିଗଲେ ନାହିଁ ।
ଅହଂ ଚାପି ଗତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵରୁଣାଲଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଵରୁଣଃ ପ୍ରେମସହିତଃ ପୂଜାଂ ଚକ୍ରେ ମମ ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପରେ ବରୁଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହକୁ ଗଲି, ବରୁଣ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୋତେ ପୂଜା କଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ ।
ପୃଚ୍ଛତେ ଜନ୍ମକର୍ମାଦି ସର୍ଵଜ୍ଞାଯାପି ବାଲଯୋଃ । ଵରୁଣାଯାବ୍ରୁଵଂ ସର୍ଵଂ ଜନ୍ମଵିଦ୍ଯାଦ୍ଯୁପାଗମମ୍
ବରୁଣ ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଦୁଇ ପିଲାଙ୍କର ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥା ପଚାରିଲେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଆଚରଣ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୀତାସୁତୌ ଦେଵଃ ସ ଚକ୍ରେଂବରଭୂଷଣୈଃ । ଦେଵଦତ୍ତମିତି ଗ୍ରାହ୍ଯମିତି ମଦ୍ଵାକ୍ଯଗୌରଵାତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବରୁଣ ଦେବତା, ମୋର କଥାକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସୀତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆ ଅଲଂକାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦାନ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ ।
ଆହୃତଂ ରାଜପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵରୁଣେନ ତତ୍ । ପ୍ରସନ୍ନେନ ତଯୋର୍ଵାଦ୍ଯଗାନଵିଦ୍ଯାଵଯୋଗୁଣୈଃ । ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀତ୍ସୀତାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵରୁଣଃ କୃତୀ
ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଯାହା ଆଣିଥିଲେ ଓ ବରୁଣ ଯାହା ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବରୁଣ ତାପରେ ମୋତେ ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ ।
ସୀତାପତି ଵ୍ରତାଧୁର୍ଯା ରୂପଶୀଲଵଯୋନ୍ଵିତା । ଵୀରପୁତ୍ରା ମହାଭାଗା ତ୍ଯାଗଂ ନାର୍ହତି କର୍ହିଚିତ୍
ସୀତା, ପତିଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ, ରୂପ, ଚରିତ୍ର ଓ ବଂଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୀର ପୁଅମାନେ ଥିବା ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କେବେ ବି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ମହତୀ ହାନିରେତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯାଗେ ହି ରଘୁନଂଦନ । ସିଦ୍ଧୀନାଂ ପରମାସିଦ୍ଧିରେଷା ତେ ହ୍ଯନପାଯିନୀ
ସେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ବଡ଼ କ୍ଷତି ହେବ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ସଫଳତା ।
ପାମରୈର୍ମହିମାନାସ୍ଯା ଜ୍ଞାଯତେ ଯଦି ଦୂଷିତୈଃ । କା ହାନିସ୍ତାଵତା ରାମ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵଣକୀର୍ତନ
ଯଦି କିଛି ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଜନ ସୀତାଙ୍କର ମହିମା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ କ'ଣ କ୍ଷତି, ହେ ରାମ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କାହାଣୀ ଶୁଣାଯାଏ ଓ ଗାଯାଏ ?
ଅସ୍ମତ୍ସାକ୍ଷିକମେତସ୍ଯାଃ ପାଵନଂ ଚରିତଂ ସଦା । ସଦ୍ଯସ୍ତେ ସିଦ୍ଧିମାଯାଂତି ଯେ ସୀତାପଦଚିଂତକାଃ
ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ଆମେ ଦେଖୁଛୁ; ଯେମାନେ ସୀତାଙ୍କର ପଦସ୍ମୃତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସହଜରେ ସଫଳତା ପାଆନ୍ତି ।
ଯସ୍ଯାଃ ସଂକଲ୍ପମାତ୍ରେଣ ଜନ୍ମସ୍ଥିତିଲଯାଦିକାଃ । ଭଵଂତି ଜଗତାଂ ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ଯାପାରା ଐଶ୍ଵରା ଅମୀ
ଯାହାଙ୍କର କେବଳ ଇଚ୍ଛାରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି, ରକ୍ଷା ଓ ନାଶ ହୁଏ, ଏହି ସବୁ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସୀତାଙ୍କର ଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।
ସୀତା ମୃତ୍ଯୁଃସୁଧା ଚେଯଂ ତପତ୍ଯେଷା ଚ ଵର୍ଷତି । ସ୍ଵର୍ଗୋ ମୋକ୍ଷସ୍ତପୋ ଯୋଗୋ ଦାନଂ ଚ ତଵ ଜାନକୀ
ଏହି ସୀତା ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅମୃତ ଦୁହିଁ, ସେ ଜଳାଏ ଓ ବର୍ଷା କରେ; ତୁମ ଜାନକୀ ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ, ତପ, ଯୋଗ ଓ ଦାନ ହେଉଛନ୍ତି ।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶିଵମନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଲୋକପାଲାନ୍ମଦାଦିକାନ୍ । କରୋତ୍ଯେଷା କରୋତ୍ଯେଵ ନାନ୍ଯା ସୀତା ତଵ ପ୍ରିଯା
ତୁମ ପ୍ରିୟା ସୀତା ଛାଡ଼ି, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ, ଏବଂ ମଦରେ ଅନ୍ୟମାନେ, କେବଳ ସେଉଁଠି ତିଆରି କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ ।
ତ୍ଵଂ ପିତା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ସୀତା ଚ ଜନନୀତ୍ଯତଃ । କୁଦୃଷ୍ଟିରତ୍ର ତୁ କ୍ଷେମଯୋଗ୍ଯା ନ ତଵ କର୍ହିଚିତ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ପିତା, ସୀତା ସମସ୍ତଙ୍କ ମାଆ; ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ କୁଦୃଷ୍ଟି କେବେ ତୁମ ପାଖରେ ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ଵେତ୍ତି ସୀତାଂ ସଦା ଶୁଦ୍ଧାଂ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ । ଭଵାନପି ସୁତାଂ ଭୂମେଃ ପ୍ରାଣାଦପି ଗରୀଯସୀମ୍
ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ଭଗବାନ ସଦା ସୀତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିପୁତ୍ରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଜାଣ ।
ଆଦର୍ତଵ୍ଯା ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରିଯା ଶୁଦ୍ଧେତି ଜାନକୀ । ନ ଚ ଶାପପରାଭୂତିଃ ସୀତାଯାଂ ତ୍ଵଯି ଵା ଵିଭୋ
ଏହିଠାରୁ, ତୁମେ ସଦା ତୁମ ପ୍ରିୟା ଜାନକୀଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ମନେ କର; ଶାପ କିମ୍ବା ପରାଜୟ କେବେ ସୀତା କିମ୍ବା ତୁମକୁ ଛୁଇଁପାରିବ ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ ।
ଇମାନି ମମ ଵାକ୍ଯାନି ଵାଚ୍ଯାନି ଜଗତାଂ ପତିମ୍ । ରାମଂ ପ୍ରତି ତ୍ଵଯା ସାକ୍ଷାଦ୍ଵାଲ୍ମୀକେ ମୁନିସତ୍ତମ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲ୍ମୀକି, ତୁମେ ଏହି ମୋ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ସଂସାରର ସ୍ୱାମୀ ରାମଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵରୁଣେନାହଂ ସୀତାସଂଗ୍ରହକାରଣାତ୍ । ଏଵମେଵ ହି ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଲୋକପାଲୈରପି ପ୍ରଭୋ
ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ବରୁଣ ମୋତେ ଏଭଳି କହିଥିଲେ, ଏହିପରି ଆଉ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଏହି କଥା ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ପ୍ରଭୁ।
ଶ୍ରୁତଂ ରାମାଯଣୋଦ୍ଗାନଂ ପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ତେ ସୁରାସୁରୈଃ । ଗଂଧର୍ଵୈରପି ସର୍ଵୈଶ୍ଚ କୌତୁକାଵିଷ୍ଟମାନସୈଃ
ତୁମର ଦୁଇପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଗାଇଥିବା ରାମାୟଣ ଗୀତ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନା ଏଵ ସର୍ଵେଽପି ପ୍ରଶଶଂସୁଃ ସୁତୌ ଚ ତେ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ମୋହିତଂ ତାଭ୍ଯାଂ ରୂପଗାନଵଯୋଗୁଣୈଃ
ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହୋଇ ତୁମର ଦୁଇପୁଅଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ରୂପ, ଗୀତ, ଯୌବନ ଓ ଗୁଣରେ ତିନିଭୁବନ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଗଲା।
ଦତ୍ତଂ ଯଲ୍ଲୋକପାଲୈସ୍ତୁ ସୁତାଭ୍ଯାଂ ସ୍ଵୀକୃତଂ ହି ତତ୍ । ଋଷିଭିଶ୍ଚ ଵରା ଆଭ୍ଯାମନ୍ଯେଭ୍ଯଃ କୀର୍ତିରେଵ ଚ
ଲୋକପାଳମାନେ ଯାହା ଦେଇଥିଲେ, ତୁମର ପୁଅମାନେ ସେହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ କେବଳ କୀର୍ତି ମିଳିଥିଲା।
ଏକରାମଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ପୂର୍ଵଂ ମୁନିଵିଲୋକିତମ୍ । ତ୍ରିରାମମଧୁନା ଜାଂତଂ ସୁତାଭ୍ଯାଂ ତେଖିଲେକ୍ଷିତମ୍
ପୂର୍ବେ ମୁନିମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକ ରାମ ଭାବରେ ଦେଖିଥିଲେ; ଏବେ ତୁମର ଦୁଇପୁଅ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ତିନି ରାମ ଭାବରେ ଜଣାପଡ଼ୁଛି।
ଏକକାମପରାମୂର୍ତିର୍ଲୋକେ ପୂର୍ଵମଵେକ୍ଷିତା । କାମୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିରଦ୍ଯାଯଂ ଜାଯତେ ଚ ଯତସ୍ତତଃ
ପୂର୍ବେ ଏହି ସଂସାରରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଆଶା ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏବେ ଚାରିପ୍ରକାର ଆଶା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭାବ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଛି।
ସର୍ଵତ୍ରାନ୍ଯତ୍ର ରାଜେଂଦ୍ର ରାମପୁତ୍ରୌ କୁଶୀଲଵୌ । ଗୀଯତେ ଅତ୍ର ସଂକୋଚଃ କିଂ କୃତୋ ଵିଦୁଷି ତ୍ଵଯି
ହେ ରାଜା, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ରାମଙ୍କ ପୁଅ କୁଶ ଓ ଲବଙ୍କ ଗୀତ ଗାଯାଉଛି; ତେବେ ତୁମେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ ଏଠି କାହିଁକି କିଛି ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ରଖିଛ?
କୃତେଷୁ ତଵ ସର୍ଵେଷୁ ଶ୍ରୂଯତେ ମହତୀ ସ୍ତୁତିଃ । ତ୍ଯାଗାଦନ୍ଯତ୍ର ସୀତାଯାଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକଶିରୋମଣେ
ତୁମର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣାଯାଏ, ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକୁଟ୍ମଣି; କିନ୍ତୁ ସୀତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ବ୍ୟତୀତ।
ତ୍ଵଯା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନାଥେନ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯମନୁକୁର୍ଵତା । ଅଂଗୀକାର୍ଯୌ ସୁତୌ ରାମଵିଦ୍ଯାଶୀଲଗୁଣାନ୍ଵିତୌ
ତୁମେ ତିନିଭୁବନର ନାଥ ହୋଇ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରୁଛ; ତୁମର ଦୁଇପୁଅ, ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ଚରିତ୍ର ଓ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନ ତୌ ସ୍ଵାଂ ମାତରଂ ହିତ୍ଵା ସ୍ଥାସ୍ଯତୋଽଭଵଦଂତିକେ । ଜନନ୍ଯା ସହିତୌ ତସ୍ମାଦାକାର୍ଯୌ ଭଵତା ସୁତୌ
ସେମାନେ ନିଜ ମାଆଁକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମ ପାଖରେ ରହିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମେ ତୁମର ପୁଅମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ମାଆଁକୁ ଏକାଠି କରିବା ଦରକାର।
ଦତ୍ତ ଏଵ ତଯେଦାନୀଂ ସେନାସଂଜୀଵନାତ୍ପୁନଃ । ପ୍ରତ୍ଯଯଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ପାଵନଃ ପତତାମପି
ତୁମେ ଏବେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇ ନିଶ୍ଚିତତା ଦେଇଛ; ଏହି ଆଶ୍ୱାସ ସମସ୍ତ ଜଗତର, ଏହା ପତିତମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ।