ତୈରେଵ ସ ସୁରାନ୍ହତ୍ଵା ସଭାଂ ମଯଵିନିର୍ମିତାମ୍ । ଉଵାସ ଵ୍ଯୋମଗୋ ଦିଵ୍ଯୋ ନଗର୍ଯାଂ ଵିମଲେଂବରେ
ସେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସଭାରେ ଶୁଭ୍ର ଆକାଶରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନଗରରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ରହିଲେ।
ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶଚୀପତିମ୍ । ଭଯାର୍ତାଃ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁଃ କୃଷ୍ଣମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅସହାୟ ହୋଇ, ଦୋଷରହିତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋଽପି ତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ସର୍ଵଂ ନରକଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଦେଵାନାମଭଯଂ ଦତ୍ଵା ଵୈନତେଯଂ ଵ୍ଯଚିଂତଯତ୍
କୃଷ୍ଣ ନରକର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଲେ ଏବଂ ପରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷଣେ ହରେସ୍ତସ୍ଯ ଵୈନତେଯୋ ମହାବଲଃ । ପ୍ରାଂଜଲିଃ ପୁରତସ୍ତସ୍ଥୌ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତଃ ୫୦ 6.249.
ସେଇ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦଢ଼ା ହେଲେ।
ତମାରୁହ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସତ୍ଯଯା ସହ କେଶଵଃ । ସଂସ୍ତୂଯମାନୋ ମୁନିଭିଃ ପ୍ରଯଯୌ ରାକ୍ଷସାଲଯମ୍
ତା'ପରେ କେଶବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସତ୍ୟା ସହିତ ଆରୋହଣ କରି, ମୁନିମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ପ୍ରଦୀପ୍ଯମାନମାକାଶେ ଯଥା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ମଂଡଲମ୍ । ରାକ୍ଷସୈର୍ବହୁଭିର୍ଯୁକ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯୈରାଭରଣୈର୍ଯୁତମ୍
ସେ ଆକାଶରେ ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ମଣ୍ଡଳ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏକ ନଗର, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି ରହିଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ପୁରଂ କୃଷ୍ଣୋ ଦୁର୍ଭେଦ୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶୈରପି । ତଦାଵରଣାନି ଭଗଵାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଚକ୍ରେଣ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
କୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେହି ନଗର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭେଦ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତାହାର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରাচୀର ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ତିଆରି କଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ତେଜସା ଦୀପ୍ତ୍ଯା ତମାଂସି ଚ ଦିଵାକରଃ । ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ଦୀପ୍ତିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଅନ୍ଧକାର କାଟେ, ସେପରି ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଚିରିଦେଲେ; ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଶତେ ଏବଂ ହଜାରେ—
ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ଶୂଲାନି ତଦା ଯୁଦ୍ଧାଯାଭିମୁଖଂ ଯଯୁଃ । ତତସ୍ତୁ ତୋମରୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଭିଣ୍ଡିପାଲୈଃ ସୁପଟ୍ଟିଶୈଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶୂଳ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ତା'ପରେ ଦିବ୍ୟ ତୋମର, ଗଦା ଓ ଭଲ ଛଡ଼ିଆଁ ନେଇ—
କେଶଵଂ ତାଡଯାମାସୁଃ ପଲାଲୈରିଵ ପାଵକମ୍ । ତତସ୍ତୁ ଶାର୍ଙ୍ଗମାଦାଯ ଭଗଵାନ୍ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ
ସେମାନେ କେଶବଙ୍କୁ ଉପରେ ପାଲା ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଛୁଏ, ସେପରି ଆଘାତ କଲେ; ତା'ପରେ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚିଚ୍ଛେଦ ବାଣୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ । ତେଷାଂ ଶିରୋଧରା ନାଗାନଶ୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵ ତରସ୍ଵିନଃ
ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବାଣରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ହାତୀ ଓ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଗଳା—
ଚକ୍ରେଣୈଵ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । କେଚିଚ୍ଚକ୍ରେଣ ସଂଛିନ୍ନାସ୍ତଥାନ୍ଯେ ଶରତାଡିତାଃ
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ରରେ ଏହାକୁ କାଟିଦେଲେ; କିଛି ଚକ୍ରରେ କାଟାଗଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ଗଦଯା ନିହତାଃ କେଚିଦ୍ରାକ୍ଷସାସ୍ତଦ୍ରଣାଜିରେ । ଏଵଂ ତେ ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ପାତିତା ଧରଣୀତଲେ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ରାକ୍ଷସ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ଏଭଳି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଶକ୍ରୋତ୍ସୃଷ୍ଟେନ ଵଜ୍ରେଣ ନିର୍ଭିନ୍ନା ଇଵ ଭୂଧରାଃ । ନିହତ୍ଯ ଦାନଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୁଂଡରୀକାଯତେକ୍ଷଣଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା ବଜ୍ରରେ ପାହାଡ଼ ଯେପରି ଭାଗିଯାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପଦ୍ମାକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ—
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ମହାଶଂଖଂ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ତତଃ ସ ନରକୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଧନୁରାଦାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପ୍ରଭୁ ମହାଶଂଖ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଧ୍ୱନି କଲେ; ତା'ପରେ ଶୂରବୀର ଦୈତ୍ୟ ନରକ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଯଂଦନମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ଯୁଦ୍ଧାଯ କେଶଵମ୍ । ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ଘୋରଂ ତୁମୁଲଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍
ଦିବ୍ୟ ରଥ ଚଢ଼ି, ସେ କେଶବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗଲେ; ଦୁହେଁଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର, ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ହେଲା।
ବହୁଭିର୍ବାଣସାହସ୍ରୈର୍ମେଘଯୋରିଵ ଵର୍ଷତୋଃ । ତତୋଽର୍ଦ୍ଧଚଂଦ୍ର ବାଣେନ ଵାସୁଦେଵଃ ସନାତନଃ
ଉଭୟ ପକ୍ଷରୁ ହଜାର ହଜାର ବାଣ ବର୍ଷା ପରି ପଡ଼ିଲା; ତା'ପରେ ଶାଶ୍ୱତ ବାସୁଦେବ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ବାଣ ନେଇ—
ତସ୍ଯ ରାକ୍ଷସମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ସସର୍ଜାସ୍ତ୍ରଂ ମହାଦିଵ୍ଯଂ ନରକସ୍ଯ ମହୋରସି
ସେ ମହାରାକ୍ଷସଙ୍କର ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ; ତା'ପରେ ନରକଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଉପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ତେନ ଭିନ୍ନହୃଦଯଃ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ମହାସୁରଃ । ଶକ୍ରଵଜ୍ରେଣ ନିର୍ଭିନ୍ନୋ ମହାଚଲ ଇଵୋନ୍ନଦନ୍
ସେ ମହା ଦାନବ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭେଦି ଯିବା ପରେ, ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭୂମିକୁ ଚୁଆଇଲେ।
ଉପଗମ୍ଯ ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ସମୀପଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ । ଭୂମ୍ଯା ସଂପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପ୍ରାହ ଵରଂ ଵୃଣ୍ଵିତି ରାକ୍ଷସମ୍ । ସ ଚାହ ରାକ୍ଷସଃ କୃଷ୍ଣଂ ଗରୁଡୋପରି ସଂସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ତାହା ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଭୂମି ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ସେ ରାକ୍ଷସକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।'
ନ ମେ କୃତ୍ଯଂ ଵରେଣାସ୍ତି ନରକୋଽହଂ ତଥାପି ଚ । ଅନ୍ଯଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଵୃଣେଽହଂ ଵରମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସ, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ନରକ। ତଥାପି, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ।'
ମୃତାହନି ତୁ ମେ କୃଷ୍ଣ ସର୍ଵଭୂତେଶ୍ଵରେଶ୍ଵର । ଯେ ନରା ମଂଗଲସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵଂତି ମଧୁସୂଦନ । ନ ତେଷାଂ ନିରଯପ୍ରାପ୍ତିର୍ଭଵତ୍ଵେଵଂ ଭଯାପହ
'ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ, ଯେଉଁ ଲୋକେ ଶୁଭ ସ୍ନାନ କରିବେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ସେମାନେ କେବେ ନରକକୁ ଯିବେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା।'
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଗୋଵିଂଦୋ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵରଂ ପ୍ରଭୁଃ । ତତଃ ପଶ୍ଯନ୍ହରେଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛରଦଂବୁଜ ସନ୍ନିଭୌ
ମହାଦେବ କହିଲେ—'ଏହିପରି ହେଉ,' ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ, ପ୍ରଭୁ, ସେଠି ତାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାପରେ, ହରିଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଶରତ୍କାଳୀନ ପଦ୍ମ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଚରଣୌ ଵଜ୍ରଵୈଡୂର୍ଯ୍ଯନୂପୁରାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜିତୌ । ଅର୍ଚିତୌ ଵିଧିରୁଦ୍ରାଦ୍ଯୈସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମୁନିଭିସ୍ତଥା
ସେହି ପାଦଦ୍ୱୟ ବଜ୍ର ମଣି ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ନୂପୁର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ମୁନିମାନେ ଆଦି ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନ୍ମହୀପୁତ୍ରଃ ସାରୂପ୍ଯମଗମଦ୍ଧରେଃ । ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ହର୍ଷନିର୍ଭରମାନସାଃ
ମହୀପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ହରିଙ୍କ ସାଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ସହିତ—
ଵଵୃଷୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ମହର୍ଷଯଃ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରଂ ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣଃ କମଲଲୋଚନଃ
ପୁଷ୍ପର ବୃଷ୍ଟି କରିଲେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ। କୃଷ୍ଣ, କମଳନୟନ, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ବଲାତ୍ତେନ ଗୃହୀତାନି ରତ୍ନାନି ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍ । କୁଂଡଲେ ଦେଵମାତୁଶ୍ଚ ତଥୈଵୋଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵୋ ହଯମ୍
ସେ ଶକ୍ତିବଳରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରତ୍ନ, ଦେବମାତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇଲେ।
ଐରାଵତଂ ଗଜଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ମଣିପର୍ଵତମ୍ । ସର୍ଵମେତଦ୍ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦଦୌ ଶକ୍ରାଯ ଵଜ୍ରିଣେ
ଏଇରାବତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମଣି ପାହାଡ଼—ଏସବୁକୁ ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରେଭ୍ଯୋ ଜିତ୍ଵାଽସୌ ନରକୋ ବଲୀ । କନ୍ଯାଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ହୃତଵାନ୍ନରକସ୍ତଦା
ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରକ ସେତେବେଳେ ଷୋଳେହ ହଜାର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ।
ସନ୍ନିରୁଦ୍ଧାସ୍ତୁ ତାଃ ସର୍ଵା ନରକାଂତଃପୁରେ ତଦା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ କଂଦର୍ପଶତସଂନିଭମ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ସେତେବେଳେ ନରକଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଅଟକିଥିଲେ। ସେମାନେ ବିରାଟ୍ ପ୍ରତାପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଶତ କାମଦେବଙ୍କ ଭଳି ଦେଖିଲେ।