ତଦାପି ଚ କୁଶୋ ଵୀରୋ ଵାରୁଣାସ୍ତ୍ରଂ ସମାଦଦେ । ବବଂଧ ତଂ ଚ ପାଶେନ ଦୃଢେନ ସ ଲଵାଗ୍ରଜଃ
ତଥାପି, ସେହି ବେଳେ ଶୂରବୀର କୁଶ ବାରୁଣୀ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଦୃଢ଼ ପାଶରେ ଲବଙ୍କ ଭାଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ସ ବଦ୍ଧଃ ପାଶକୈଃ ସ୍ନିଗ୍ଧୈଃ କୁଶେନ ବଲଶାଲିନା । ପପାତ ରଣମଧ୍ଯେ ଵୈ ମହାଵୀରୈରଲଂକୃତେ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁଶଙ୍କ ମୃଦୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧାଯାଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ବଡ଼ ବୀରମାନେ ଘିରିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୀରାଃ ସର୍ଵତ୍ର ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ । ଜଯମାପ ଲଵଭ୍ରାତା ମହାଵୀରଶିରୋମଣିଃ
ସୁଗ୍ରୀବକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ; ଲବଙ୍କ ଭାଇ, ମହାବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି, ବିଜୟ ଲାଭ କଲେ।
ତାଵଲ୍ଲଵୋ ଭଟାଞ୍ଜିତ୍ଵା ପୁଷ୍କଲଂ ଚାଂଗଦଂ ତଥା । ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯଂ ଵୀରମଣିଂ ତଥାନ୍ଯାନପି ଭୂଭୁଜଃ
ତାପରେ ଲବ, ସେନାମାନେ, ପୁଷ୍କଳ ଏବଂ ଅଙ୍ଗଦ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ବୀରମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେକୁ ଜିତିଲେ।
ଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରଣେ ଵୀରୋ ଲଵୋ ଭ୍ରାତରମାଗମତ୍ । ସଂଗ୍ରାମେ ଜଯକର୍ତାରଂ ଵୈରିକୋଟିନିପାତକମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ଶୂରବୀର ଲବ ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ଏବଂ ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ।
ପରସ୍ପରଂ ପ୍ରହୃଷିତୌ ପରିରଂଭଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତଃ । ଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ତଦା ଵାର୍ତାଂ ମୁନେ ଚକ୍ରତୁରୁନ୍ମଦୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ, ପରସ୍ପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ଖୁସିରେ ସେଇ ଖବର ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଲଵ ଉଵାଚ। ଭ୍ରାତସ୍ତଵ ପ୍ରସାଦେନ ନିସ୍ତୀର୍ଣୋ ରଣତୋଯଧିଃ । ଇଦାନୀଂ ଵୀରରଣକଂ ଶୋଧଯାଵଃ ସୁଶୋଭିତମ୍
ଲବ କହିଲେ, "ଭାଇ, ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧର ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଟେଇ ପାରିଛି। ଏବେ ଆମେ ଏହି ଶୂରବୀରଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ପରିଷ୍କାର କରିବା।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ଵରିତଂ ଵୀରୋ ଜଗ୍ମତୁସ୍ତୌ କୁଶୀଲଵୌ । ରାଜ୍ଞୋ ମୌଲିମଣିଂ ଚିତ୍ରଂ ଜଗ୍ରାହ କନକାଚିତମ୍
ଏଭଳି କହି, ଶୂରବୀର ଦୁଇ ଭାଇ କୁଶ ଓ ଲବ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ସୁନାର ମୁକୁଟ ଉଠାଇଲେ।
ପୁଷ୍କଲସ୍ଯ ଲଵୋ ଵୀରୋ ଜଗ୍ରାହ ମୁକୁଟଂ ଶୁଭମ୍ । ଅଂଗଦେ ଚ ମହାନର୍ଘ୍ଯେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯାପରସ୍ଯ ଚ
ଶୂରବୀର ଲବ ପୁଷ୍କଳଙ୍କର ଶୁଭ ମୁକୁଟ ଓ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଏବଂ ଆଉ ଜଣେଙ୍କର ଅମୂଲ୍ୟ ବାହୁବନ୍ଧ ନେଇଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଶସ୍ତ୍ରସଂଘାତଂ ହନୂମଂତଂ କପୀଶ୍ଵରମ୍ । ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସଵିଧେ ଗତ୍ଵା ଉଭାଵପି ବବଂଧତୁଃ
ତାହାପରେ ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି, ସେମାନେ ହନୁମାନ୍ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ପୁଚ୍ଛେ ଵାଯୁସୁତସ୍ଯାଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ କୁଶାନୁଜଃ । ଭ୍ରାତରଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ନେଷ୍ଯାମି ସ୍ଵକମଂଦିରମ୍
ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ପୁଛ ଧରି, କୁଶଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହାକୁ ଆମ ଘରକୁ ନେଇଯିବି।"
ଆଵଯୋର୍ଜନନୀ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଗୃହୀତ୍ଵା ପୁଚ୍ଛକେ ତ୍ଵହମ୍ । କ୍ରୀଡାର୍ଥମୃଷିପୁତ୍ରାଣାଂ କୌତୁକାର୍ଥଂ ମମୈଵ ଚ
"ଆମ ମାଆଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ମୁଁ ଏହାର ପୁଛ ଧରିଛି; ଋଷିପୁତ୍ରମାନେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଏବଂ ମୋର ମନର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ।"
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଚ କୁଶୋ ଲଵମ୍ । ଅହମେନଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ଵାନରଂ ବଲିନଂ ଦୃଢମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁଶ ଲବକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରକୁ ଧରିବି।"
ଇତ୍ଯେଵଂ ଭାଷମାଣୌ ତୌ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତୌ ବଲିନାଂ ଵରୌ । ପୁଚ୍ଛଯୋର୍ବଲିନୌ ଧୃତ୍ଵା ଜଗ୍ମତୁଃ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି କଥାହେଉଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ପୁଛ ଧରି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସ୍ଵାଶ୍ରମାଯ ପ୍ରଗଚ୍ଛଂତୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତୌ କପିସତ୍ତମୌ । କଂପମାନୌ ଜଗଦତୁରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭୀତଯା ଗିରା
ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଙ୍କୁ କମ୍ପିତ ଦେଖି, ଭୟଭୀତ ସ୍ୱରରେ ପରସ୍ପରକୁ କହିଲେ।
ହନୂମାନ୍କପିରାଜାନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଭଯାର୍ଦ୍ରଧୀଃ । ଏତୌ ରାମସୁତାଵସ୍ମାନ୍ନେଷ୍ଯତଃ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
ହନୁମାନ୍ ଭୟରେ ଭରିଯାଇ, ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଦୁଇଜଣ ରାମଙ୍କ ପୁଅ ଆମକୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଉଛନ୍ତି।"
ମଯା ପୂର୍ଵଂ କୃତଂ କର୍ମ ଜାନକୀଂ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛତା । ତତ୍ର ମେ ଜାନକୀ ଦେଵୀ ସଂମୁଖାଭୂନ୍ମନୋହରା
"ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଗଲିଥିଲି, ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି; ସେଠାରେ ମୋ ପାଖରେ ଦେବୀ ଜାନକୀ ଦେଖାଦେଲେ, ଯାହା ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ।"
ସା ମାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ଵୈଦେହୀ ବଦ୍ଧଂ ପାଶେନ ଵୈରିଣା । ତଦା ହସିଷ୍ଯତି ଵରା ତ୍ରପା ମେଽତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି
"ଏବେ ବୈଦେହୀ ମୋତେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା ଦେଖିବେ; ସେତେବେଳେ ସେ ହସିବେ ଏବଂ ଏଥିରେ ମୋତେ ଲଜ୍ଜା ହେବ।"
ମଯା କିମତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ଚାପତିତଂ ସ ରାମଃ କିଂ କରିଷ୍ଯତି
"ମୁଁ ଏଠାରେ କଣ କରିବି? ସମ୍ଭବତଃ ମୋତେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଆସିଛି — ରାମ କଣ କରିବେ?"
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମମାପ୍ଯେଵଂ ମହାକପେ । ନେଷ୍ଯତେ ଯଦି ମାମେଵଂ ନିଧନଂ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସୁଗ୍ରୀବ ସେଇ କଥା ଶୁଣି କହିଲେ, "ଯଦି ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନେଇଯିବେ, ମହାବାନର, ତେବେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।"
ଏଵଂ କଥଯତୋରେଵ ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭଯଭୀତଯୋଃ । କୁଶୋ ଲଵଶ୍ଚ ଭଵନଂ ମାତୁଃ ପ୍ରାପତୁରୋଜସା
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ଭୟରେ ପରସ୍ପରକୁ କଥାହେଉଥିବା ବେଳେ, କୁଶ ଓ ଲବ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ମାଆଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ତାଵାଯାତୌ ସମୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ଜହର୍ଷ ଜନନୀ ତଯୋଃ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପରମପ୍ରୀତ୍ଯା ପରିରେଭେ ନିଜୌ ସୁତୌ
ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ମାଆ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହରେ ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତାଭ୍ଯାଂ ପୁଚ୍ଛଗୃହୀତୌ ତୌ ଵାନରୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଜାନକୀ । ହନୂମଂତଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସର୍ଵଵୀରଂ କପୀଶ୍ଵରମ୍
ନିଜ ପୁଅମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପୁଛ ଧରି ବାନରମାନେକୁ ଆଣିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜାନକୀ ହନୁମାନ୍, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ଜହାସ ପାଶବଦ୍ଧୌ ତୌ ଵୀକ୍ଷମାଣା ଵରାଂଗନା । ଉଵାଚ ଚ ଵିମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ଵଦଂତୀ ଵଚନଂ ଵରମ୍
ପାଶରେ ବାନ୍ଧା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ମହିଳା ହସିଲେ ଏବଂ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହିଲେ।
ପୁତ୍ରୌ ପ୍ରମୁଂଚତଂ କୀଶୌ ମହାଵୀରୌ ମହାବଲୌ । ଈକ୍ଷଂତୌ ମାଂ ଯଦି ସ୍ଫୀତୌ ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗଂ କରିଷ୍ଯତଃ
ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଳବାନ ବାନର ମୁଖିଆମାନେ, ମୋତେ ଯଦି ଦେଖିବେ, ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ। ଏହି ଦୁଇ ଝିଅକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଅଯଂ ଵୈ ହନୁମାନ୍ଵୀରୋ ଯୋ ଦଦାହ ଦନୋଃ ପୁରୀମ୍ । ଅଯମପ୍ଯୃକ୍ଷରାଜୋ ହି ସର୍ଵଵାନରଭୂମିପଃ
ଏହା ହେଉଛି ବୀର ହନୁମାନ, ଯିଏ ଦାନବଙ୍କର ସହରକୁ ଜଳାଇଦେଇଥିଲେ। ଏହିଅଁଠି ହେଉଛନ୍ତି ଭାଲୁ ରାଜା, ସମସ୍ତ ବାନର ଦେଶର ମହାରାଜ।
କିମର୍ଥଂ ଵିଧୃତୌ କୁତ୍ର କିଂ ଵା କୃତମନାଦରାତ୍ । ପୁଚ୍ଛେ ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ଵିଧୃତୌ ସ ମହାନ୍ଵିସ୍ମଯୋଽସ୍ତି ମେ
କେଉଁ କାରଣରେ, କେଉଁଠି, କିଏ ଅସମ୍ମାନ କରି କାହିଁକି ତାଙ୍କର ପୁଛ ଦୁଇଁଜଣ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଛି? ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ଇତି ମାତୁର୍ଵଚଃ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯତାଂ ପୁତ୍ରକୌ ତଦା । ଊଚତୁର୍ଵିନଯଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ମହାବଲସମନ୍ଵିତୌ
ମାଆଁ ଯେତେବେଳେ ଏପରି କଥା କହିଲେ, ସେଇ ଦୁଇ ପୁଅ, ଶିଷ୍ଟ ଓ ବଳଶାଳୀ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମାତଃ କଶ୍ଚନ ଭୂପାଲୋ ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ବଲୀ । ତେନ ମୁକ୍ତୋ ହଯଃ ସ୍ଵର୍ଣଭାଲପତ୍ରଃ ସୁଶୋଭିତଃ
ମାଆଁ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାଁ ରାମ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ। ସେ ହିଁ ସୁନାର ମୁଣ୍ଡିଆ ଅଶ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ।
ତତ୍ରୈଵଂ ଲିଖିତଂ ମାତରେକଵୀରାପ୍ରସୂର୍ମମ । ଯେ କ୍ଷତ୍ରିଯାସ୍ତେ ଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ନୋଚେତ୍ପାଦତଲାର୍ଚକାଃ
ସେଠାରେ ଏହିପରି ଲେଖାଯାଇଥିଲା, ମାଆଁ, ଯେ ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ବୀରଙ୍କ ଜନନୀ। ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ଏହାକୁ ଧରନ୍ତୁ, ନହେଲେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନିଅନ୍ତୁ।