ସ ଯାଵତ୍ସ ଗୁଣଂ ଚାପଂ କୁରୁତେ ତାଵଦୁଦ୍ଧତଃ । ରଥଭଂଗଂ ଚକାରାସ୍ଯ ସମରେ ପ୍ରହସନ୍ବଲୀ
ସେ ଯେତେବେଳେ ଧନୁଷ୍ୟରେ ତାଣ ଦେଉଥିଲେ, ସେଇ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହସି ହସି ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଭଗ୍ନଂ ରଥଂ ସ୍ଵକଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଛିନ୍ନଂ ମହାତ୍ମନା । ମହାଵୀରଂ ମନ୍ଯମାନଃ ପଦାତିଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ରଣେ
ନିଜ ରଥ ଭଙ୍ଗ ଓ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧନୁଷ୍ୟ ଛିଣ୍ଡା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ମହାବୀର ଭାବି, ପଦାତି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଉଭୌ ଧନୁର୍ଧରୌ ଵୀରାଵୁଭାଵପି ଶରୋଦ୍ଧତୌ । ଉଭୌ କ୍ଷତଜଵିପ୍ଲୁଷ୍ଟୌ ଛିନ୍ନସନ୍ନାହିତାଵୁଭୌ
ଦୁହେଁ ଧନୁଷ୍ୟଧାରୀ, ଦୁହେଁ ବୀର, ଦୁହେଁ ତୀର ତଣିଥିଲେ; ଦୁହେଁ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲେ, ଦୁହେଁ ଆହତ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ପରସ୍ପରଂ ବାଣଘାତଵିଶୀର୍ଣାଵପୁଲକ୍ଷିତୌ । ଜଯାକାଂକ୍ଷାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତୌ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ
ଏକାପର ତୀର ଆଘାତରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ଦୁହେଁ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ; ଦୁହେଁ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିଲେ ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ଜଯଂତକାର୍ତିକେଯୌ ଵା ପୁରାରିଃ ପୁରଭିଦ୍ଯଥା । ଏଵଂ ପରସ୍ପରଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣୌ ରଣାଂଗଣେ
ଯେପରି କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ତାହାଙ୍କ ପୁର ଧ୍ୱଂସକାରୀ ପୂର୍ବେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଦୁହେଁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ପୁଷ୍କଲଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ବାଲଂ ଶୂରଶିରୋମଣେ । ତ୍ଵାଦୃଶୋ ନ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵୀରଶିରୋମଣିଃ
ତାପରେ ପୁଷ୍କଳ, ବଳିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ବାଳକଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମ ପରି ଏମିତି ବୀର କେହିଁକୁ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ।"
ଶିରସ୍ତେ ପାତଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ବାଣୈଃ ଶିତସୁପର୍ଵଭିଃ । ମା ପଲାଯସ୍ଵ ସମରେ ପ୍ରାଣାନ୍ରକ୍ଷସ୍ଵ ସଂଯତଃ
ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ମୁଣ୍ଡକୁ ଧାରାଳ ଓ ଉତ୍ତମ ପଙ୍କ ଥିବା ତୀରରେ ଭୂଇଁରେ ପଡ଼ାଇଦେବି; ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇଯିବା ନାହିଁ, ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ସାଉଧାନ ହେଇ ରକ୍ଷା କର।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଲଵଂ ଵୀରଂ ଚକାର ଶରପଂଜରେ । ପୁଷ୍କଲସ୍ଯ ଶରା ଭୂମୌ ନଭସି ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତାଃ
ଏପରି କହି, ସେ ଲବଙ୍କୁ ତୀରରେ ଏକ ଖଞ୍ଜ ତିଆରି କଲେ; ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ତୀର ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଶରପଂଜରମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ଲଵଃ ପୁଷ୍କଲମବ୍ରଵୀତ୍ । ମହତ୍କର୍ମ କୃତଂ ଵୀର ଯନ୍ମାଂ ବାଣୈରପୀଡଯତ୍
ତୀର ଖଞ୍ଜ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଲବ, ପୁଷ୍କଳଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହିପରି ତୀରରେ ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ବଡ଼ କାମ କରିଛ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବାଣସଂଘାତଂ ପ୍ରଚ୍ଛିଦ୍ଯ ଵଚନଂ ପୁନଃ । ଜଗାଦ ପୁଷ୍କଲଂ ଵୀରଃ ଶରସଂଧାନକୋଵିଦଃ
ଏପରି କହି, ସେ ତୀର ଗୁଛକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ ଓ ପୁଣିଥରେ ତୀର ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ପୁଷ୍କଳଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପାଲଯାତ୍ମାନମାଜିସ୍ଥଂ ମଚ୍ଛରାଘାତପୀଡିତଃ । ପତିଷ୍ଯସି ମହୀପୃଷ୍ଠେ ରୁଧିରେଣ ପରିପ୍ଲୁତଃ
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିଅ, ମୋର ତୀର ଆଘାତରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛ; ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ନାହିଁଲେ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବ।
ଏଵମୁକ୍ତଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପୁଷ୍କଲଃ କୋପସଂଯୁତଃ । ରଣେ ସଂଯୋଧଯାମାସ ଲଵଂ ଵୀରଂ ମହାବଲମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପୁଷ୍କଳ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବଳଶାଳୀ ବୀର ଲବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଲଵଃ ପ୍ରକୁପିତୋ ବାଣଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଵୈରିଵିଦାରଣମ୍ । ଜଗ୍ରାହ ଲଵତଃ କୋଶାଦାଶୀଵିଷମିଵ କ୍ରୁଧା
ଲବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁକୁ ଚିରିଦେବା ପାଇଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରକୁ ତାଙ୍କର ତୀରଧାନିରୁ ବାହାର କଲେ, ମନେ ଯେପରି ରୁଷ୍ଟ ସର୍ପ ହୋଇଥାଏ।
ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନଃ ସଶରଶ୍ଚାପମୁକ୍ତୋ ଲଵସ୍ଯ ଚ । ହୃଦଯଂ ଭେତ୍ତୁମୁଦ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଛିନ୍ନୋ ଭାରତିନାଶୁ ସଃ
ତୀର ଧରି ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଛାଡ଼ି, ଲବ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହୋଇ ହୃଦୟ ଭେଦିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତ ତାହାକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ।
ଛିନ୍ନେ ଭାରତିନା ସଂଖ୍ଯେ ଶରେଣ ପ୍ରାଣହାରିଣା । ଅତ୍ଯଂତଂ କୁପିତୋ ଘୋରଂ ଶରମନ୍ଯଂ ସମାଦଦେ
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ଜଣେ ପ୍ରାଣ ନେଇପାରିବା ତୀରରେ ତାହାକୁ କାଟିଦେଲେ, ଲବ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀର ଧରିଲେ।
ଆକର୍ଣାକୃଷ୍ଟଚାପେନ ସ ମୁକ୍ତୋ ନିଶିତଃ ଶରଃ । ବିଭେଦ ହୃଦଯଂ ତସ୍ଯ ପୁଷ୍କଲସ୍ଯ ମହାରଣେ
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି, ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁଷ୍କଳଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଭେଦିଦେଲେ।
ଭିନ୍ନୋ ଵକ୍ଷସି ଵୀରେଣ ସାଯକେନାଶୁଗାମିନା । ପପାତ ଧରଣୀପୃଷ୍ଠେ ମହାଶୂରଶିରୋମଣିଃ
ବୀର ତୀବ୍ର ବେଗର ତୀରରେ ଛାତିରେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ସେ ମହାଶୂରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପତିତଂ ତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ପୁଷ୍କଲଂ ପଵନାତ୍ମଜଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ରାଘଵଭ୍ରାତ୍ରେ ଦଦୌ ମୂର୍ଚ୍ଛାସମନ୍ଵିତମ୍
ପୁଷ୍କଳ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ପବନପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଧରି, ରାମଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛିତଂ ତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଶୋକଵିହ୍ଵଲମାନସଃ । ହନୂମଂତଂ ଲଵଂ ହଂତୁଂ ନିଦିଦେଶ କ୍ରୁଧାନ୍ଵିତଃ
ତାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି, ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା। ତେଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଲବକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦିଆଗଲା।
ହନୂମାନ୍କ୍ରୋଧସଂପ୍ଲୁଷ୍ଟୋ ଲଵଂ ସଂଖ୍ଯେ ମହାବଲମ୍ । ଵିଜେତୁଂ ତରସା ପ୍ରାଗାଦ୍ଵୃକ୍ଷମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଶାଲ୍ମଲିମ୍
ହନୁମାନ କ୍ରୋଧରେ ଭସ୍ମ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲବକୁ ଜିତିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଗେଇଗଲେ, ଏବଂ ଏକ ଶାଲମଳୀ ଗଛ ଉଠାଇଲେ।
ଵୃକ୍ଷେଣ ହତଵାନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଲଵସ୍ଯ ହନୁମାନ୍ବଲୀ । ତମାପତଂତଂ ତରସା ଚିଚ୍ଛେଦ ଶତଧା ଲଵଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଲବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଲବ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଆଗକୁ ଆସି, ଏହି ଗଛକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ।
ଛିନ୍ନେ ନଗେ ପୁନଃ କୋପାଦ୍ଵୃକ୍ଷାନୁତ୍ପାଟ୍ଯ ମୂଲତଃ । ତାଡଯାମାସ ହୃଦଯେ ମସ୍ତକେ ଚ ମହାବଲଃ
ଗଛ ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରେ, ହନୁମାନ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛମାନେ ମୂଳରୁ ଉଖଳି, ଶକ୍ତିରେ ଲବଙ୍କ ଛାତି ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଯାନ୍ଯାନ୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ସମାହୃତ୍ଯାତାଡଯତ୍ପଵନାତ୍ମଜଃ । ତାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ତରସା ବଲଵାନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ପବନପୁତ୍ର ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଗଛ ଉଠାଇ ଆଘାତ କଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲବ ସେଗୁଡିକୁ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ତାଙ୍କର ବାକା ତୀରରେ ଟୁକୁଡ଼ି ଟୁକୁଡ଼ି କରିଦେଲେ।
ତଦା ଶିଲାଃ ସମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଗଂଡଶୈଲୋପମାଃ କପିଃ । ପାତଯାମାସ ଶିରସି କ୍ଷିପ୍ରଵେଗେନ ମାରୁତିଃ
ତାପରେ, ହନୁମାନ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭାରି ଶିଳା ଉଖଳି, ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଲବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ଆହତଃ ଶିଲାସଂଘୈଃ ସଂଖ୍ଯେ କୋଦଂଡମୁନ୍ନଯନ୍ । ବାଣୈସ୍ତାଶ୍ଚୂର୍ଣଯାମାସ ଯଂତ୍ରିକାଭିର୍ଯଥା କଣାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଶିଳାମାନେ ଲଗି ଆଘାତ ପାଇ, ଲବ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ତୀରରେ ସେଗୁଡିକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ରରେ ଧାନ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ତଦାତ୍ଯଂତଂ ପ୍ରକୁପିତୋ ମାରୁତିଃ ପୁଚ୍ଛଵେଷ୍ଟନମ୍ । ଚକାର ସମରୋପାଂତେ ଲଵସ୍ଯ ବଲିନଃ କୃତୀ
ତାପରେ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲବଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁଛରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ସ୍ଵଂ ପୁଚ୍ଛେନ ସମାଵିଦ୍ଧଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵାଂବାଂ ହୃଦି ସ୍ମରନ୍ । ମୁଷ୍ଟିନା ତାଡଯାମାସ ଲାଂଗୂଲଂ ମାରୁତେର୍ବଲୀ
ନିଜ ପୁଛରେ ବାନ୍ଧା ଦେଖି, ହୃଦୟରେ ନିଜ ମାଆକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲବ ମୁଷ୍ଟିରେ ହନୁମାନଙ୍କ ପୁଛକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତନ୍ମୁଷ୍ଟିଘାତଵ୍ଯଥିତୋ ମାରୁତିସ୍ତମମୂମୁଚତ୍ । ସ ମୁକ୍ତଃ ପୁଚ୍ଛତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଶରାନ୍ମୁଂଚନ୍ନଭୂଦ୍ବଲୀ
ସେ ମୁଷ୍ଟି ଘାତର ବେଦନାରେ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପୁଛରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲବ ତୀର ଛାଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଦୁର୍ଵାରଶରଘାତେନ ସଂପୀଡିତତନୁଃ କପିଃ । ବାଣଵର୍ଷଂ ମନ୍ଯମାନୋ ଦୁଃସହଂ ସମରେ ବହୁ
ଅସହ୍ୟ ତୀର ବର୍ଷାରେ ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇ, ହନୁମାନ ଏହି ତୀର ବର୍ଷାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସହ୍ୟ ଭାବି, ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କିଂକର୍ତଵ୍ଯମିତୋଽସ୍ମାଭିଃ ପଲାଯ୍ଯ ଯଦି ଗମ୍ଯତେ । ତଦା ମେ ସ୍ଵାମିନୋ ଲଜ୍ଜା ତାଡଯେଦ୍ବାଲକୋଽତ୍ର ମାମ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ଏବେ କଣ କରିବି? ଯଦି ଏଠାରୁ ପଳାଇଯାଏ, ତେବେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଗରେ ଲଜ୍ଜା ହେବ, ଏହି ପିଲା ମୋତେ ଏଠାରେ ଆଘାତ କରିବ।