ଯତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯସି ଭ୍ରାତସ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଧର୍ମସଂଯୁତମ୍ । ପରଂ ଯଦ୍ଵଚ୍ମ୍ଯହଂ ଵାକ୍ଯଂ ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ମମାଜ୍ଞଯା
'ଭାଇ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ସେ ସବୁ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ମୋ ଆଦେଶରେ ତାହା କର।'
ଜାନାମ୍ଯେନାଂ ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂ ପଵିତ୍ରାଂ ଲୋକପୂଜିତାମ୍ । ଲୋକାପଵାଦାଦ୍ଭୀତୋଽହଂ ତ୍ଯଜାମି ସ୍ଵାଂ ତୁ ଜାନକୀମ୍
'ମୁଁ ଜାଣେଁ, ସୀତା ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷାରେ ଶୁଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ତଥାପି, ଲୋକଙ୍କ ଅପବାଦର ଭୟରେ, ମୁଁ ନିଜ ସୀତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି।'
ତସ୍ମାତ୍କରେ ଶିତଂ ଧୃତ୍ଵା କରଵାଲଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ଶିରଶ୍ଛିଂଧ୍ଯଥଵା ଜାଯାଂ ଜାନକୀଂ ମୁଂଚ ଵୈ ଵନେ
'ଏହିଠାରୁ, ତୁମେ ହାତରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ତଳୱାର ଧର, କିମ୍ବା ମୋର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦିଅ, କିମ୍ବା ସୀତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଛାଡିଦିଅ।'
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଭରତୋଽପତତ୍ । ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ସନ୍କ୍ଷିତୌ ଦେହେ କଂପଯୁକ୍ତଃ ସବାଷ୍ପକଃ
ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭରତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅଚେତନ ହେଲେ, ଦେହ କମ୍ପିଲା ଏବଂ ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା।
ଵାତ୍ସ୍ଯାଯନ ଉଵାଚ। ଜଗତ୍ପଵିତ୍ରସତ୍କୀର୍ତି ଜାନକ୍ଯା ଵାଚ୍ଯଵାଚନମ୍ । କଥଂ ସମକରୋତ୍ସ୍ଵାମୀ ତନ୍ମେ କଥଯ ସୁଵ୍ରତ
ବାତ୍ସ୍ୟାୟନ କହିଲେ, "ହେ ସୁବ୍ରତ, ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଜାନକୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତର କେମିତି ହେଲା, ମୋତେ କହ।"
ଯଥା ମେ ମନସଃ ସୌଖ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଶୋଭନମ୍ । ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଶେଷାଦ୍ଯ ତ୍ଵନ୍ମୁଖାନ୍ନିଃସୃତାମୃତମ୍ । ପିବତସ୍ତୃପ୍ତିରେଵ ସ୍ଯାଦ୍ଯଯା ସଂସୃତିକୃଂ ତନମ୍
ମୋର ମନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଆସୁ, ଏହିପାଇଁ ଆଜି ତୁମ ମୁଖରୁ ଯେଉଁ ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ବାହାରେ, ତାହା ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହ। ଏହି ଅମୃତ ଶୁଣିଲେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବିବି, ଏବଂ ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ମିଥିଲାଯାଂ ମହାପୁର୍ଯାଂ ଜନକୋ ନାମ ଭୂପତିଃ । ତସ୍ଯାଂ କରୋତି ସଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣାରାଧଯନ୍ପ୍ରଜାଃ
ଶେଷ କହିଲେ, "ମିଥିଲା ନାମକ ବଡ଼ ସହରରେ ଜନକ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମରେ ରହି ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରି ରାଜ୍ୟ ଚଲାଉଥିଲେ।"
ତସ୍ଯ ସଂକର୍ଷତୋ ଭୂମିଂ ସୀତଯା ଦୀର୍ଘମୁଖ୍ଯଯା । ସୀରଧ୍ଵଜସ୍ଯ ନିରଗାତ୍କୁମାରୀ ହ୍ଯତିସୁଂଦରୀ
ସେ ଭୂମି ଚାଷ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଦୀର୍ଘମୁଖୀ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ମାଟିରୁ ବାହାରିଲେ, ଯିଏ ସୀତା ନାମରେ ପରିଚିତ।
ତଦାତ୍ଯଂତଂ ମୁଦଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୀରକେତୁର୍ମହୀପତିଃ । ସୀତା ନାମାକରୋତ୍ତସ୍ଯା ମୋହିନ୍ଯା ଜଗତଃ ଶ୍ରିଯଃ
ସେ ସମୟରେ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ 'ସୀତା' ନାମ ଦେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶ୍ରୀ ଓ ମୋହିନୀ।
ସୈକଦୋଦ୍ଯାନଵିପିନେ ଖେଲଂତୀ ସୁମନୋହରା । ଅପଶ୍ଯତ୍ସ୍ଵମନଃକାଂତଂ ଶୁକଶୁକ୍ଯୋର୍ଯୁଗଂ ଵଦତ୍
ଏକଦିନ ସୀତା ଉଦ୍ୟାନରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା ଏକ ଶୁକ ଓ ଶୁକୀ ଦମ୍ପତିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅତ୍ଯଂତଂ ହର୍ଷମାପନ୍ନମତ୍ଯଂତଂ କାମଲୋଲୁପମ୍ । ପରସ୍ପରଂ ଭାଷମାଣଂ ସ୍ନେହେନ ଶୁଭଯା ଗିରା
ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିଲେ, ଏବଂ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ କଥାହେଉଥିଲେ।
ରମମାଣଂ ତଦା ଯୁଗ୍ମଂ ନଭସି କ୍ଷିପ୍ରଵେଗତଃ । ସମୁତ୍ପତନ୍ନଗୋପସ୍ଥେ ସ୍ଥିତଂ ଶବ୍ଦଂ ଚକାର ତତ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ଆକାଶରେ ତେଜ ଗତିରେ ଉଡ଼ି ଗଛର ଏକ ଡାଳିରେ ବସିଲେ ଏବଂ ଶବ୍ଦ କରିଲେ।
ରାମୋ ମହୀପତିର୍ଭୂମୌ ଭଵିଷ୍ଯତି ମନୋହରଃ । ତସ୍ଯ ସୀତେତି ନାମ୍ନା ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହେଲିକା
ଭୂମିରେ ଏକ ରାମ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ। ତାଙ୍କର ରାଣୀ 'ସୀତା' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ।
ସ ତଯା ସହ ଵର୍ଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯେକଯୁଗ୍ଦଶ । ରାଜ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତେ ଧୀମାନ୍କର୍ଷନ୍ଭୂମିପତୀନ୍ବଲୀ
ସେ ରାମ ଏହି ସୀତା ସହିତ ଏକାଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରିବେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରିବେ।
ଧନ୍ଯା ସା ଜାନକୀ ଦେଵୀ ଧନ୍ଯୋଽସୌ ରାମସଂଜ୍ଞିତଃ । ଯୌ ପରସ୍ପରମାପନ୍ନୌ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ରଂସ୍ଯତୋ ମୁଦା
ଧନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ସେ ଜାନକୀ ଦେବୀ ଓ ଧନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ରାମ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ପୃଥିବୀରେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବେ।
ଇତି ସଂଭାଷ୍ଯମାଣଂ ତୁ ଶୁକଯୁଗ୍ମଂ ତୁ ମୈଥିଲୀ । ଜ୍ଞାତ୍ଵେଦଂ ଦେଵତାଯୁଗ୍ମଂ ଵାଣୀଂ ତସ୍ଯ ଵିଲୋକ୍ଯ ଚ
ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି, ମୈଥିଲୀ ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହି ଶୁକ ଦମ୍ପତି ଦେବତା ଅଟେ, ତାଙ୍କର କଥା ଓ ଚଳନ ଦେଖି।
ମଦୀଯାସ୍ତୁ କଥା ରମ୍ଯାଃ କୁରୁତେ ଶୁକଯୋର୍ଯୁଗମ୍ । ଏତଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ପୃଚ୍ଛାମି ସର୍ଵଂ ଵାକ୍ଯଂ ଗତାର୍ଥକମ୍
ମୋର କଥାଗୁଡ଼ିକ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଏହି ଶୁକ ଦମ୍ପତି ସେଗୁଡ଼ିକୁ କହୁଛନ୍ତି। ଏଥିରୁ ବୁଝି, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପଚାରିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଏଵଂ ଵିଚାର୍ଯ ସା ସ୍ଵୀଯାଃ ସଖୀଃ ପ୍ରତିଜଗାଦ ହ । ଗୃହ୍ଣଂତୁ ଶନକୈରେତତ୍ପକ୍ଷିଯୁଗ୍ମଂ ମନୋହରମ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ସୀତା ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ମନୋହର ଶୁକ ଦମ୍ପତିକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଧର।"
ସଖ୍ଯସ୍ତାସ୍ତଦ୍ଗିରିଂ ଗତ୍ଵା ଗୃହ୍ଣନ୍ପକ୍ଷିଯୁଗଂ ଵରମ୍ । ନିଵେଦଯାମାସୁରିଦଂ ସ୍ଵସଖ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
ସଖୀମାନେ ସେ ଗଛକୁ ଯାଇ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ ଦମ୍ପତିକୁ ଧରି, ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସଖୀଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ।
ବହୁଧା ଵିଵିଧାଞ୍ଛବ୍ଦାନ୍କୁର୍ଵଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମନୋହରମ୍ । ଆଶ୍ଵାସଯାମାସ ତଦା ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଦିଦଂ ଵଚଃ
ସେମାନେ ବହୁ ପ୍ରକାର ମନୋହର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସୀତା ସେମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ—
ସୀତୋଵାଚ। ମା ଭୈଷାତାଂ ଯୁଵାଂ ରମ୍ଯୌ କୌ ଵାଂ କୁତ୍ର ସମାଗତୌ । କୋ ରାମଃ କା ଚ ସା ସୀତା ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ତୁ କୁତଃ ସ୍ମୃତମ୍
ସୀତା କହିଲେ, "ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମନୋହର। କିଏ ତୁମେ, କେଉଁଠୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କିଏ ରାମ, କିଏ ସୀତା? ଏହି କଥା କିପରି ଜାଣିଛ? କେଉଁଠୁ ଏହି ସ୍ମୃତି ଆସିଛି?"
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶଂସତଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମତ୍ତୋ ଵାଂ ଵ୍ଯେତୁ ଯଦ୍ଭଯମ୍ । ଇତି ପୃଷ୍ଟଂ ତଯା ପକ୍ଷିଯୁଗଂ ସର୍ଵମଶଂସତ
"ଏସବୁ ତୁରନ୍ତ କହ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ଭୟ ଦୂର ହେବ।" ଏଭଳି ପଚାରିବା ପରେ, ସେ ଶୁକ ଦମ୍ପତି ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ।
ପକ୍ଷିଯୁଗ୍ମମୁଵାଚ। ଵାଲ୍ମୀକିରାସ୍ତେ ସୁମହାନୃଷିର୍ଧର୍ମଵିଦୁତ୍ତମଃ । ଆଵାଂ ତଦାଶ୍ରମସ୍ଥାନେ ସର୍ଵଦା ସୁମନୋହରେ
ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ମହାନ ଋଷି ବାଲ୍ମୀକି ଆମ ସହ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଆଶ୍ରମରେ ସଦା ବାସ କରୁଥିଲେ।
ସଶିଷ୍ଯାନ୍ଗାପଯାମାସ ଭାଵି ରାମାଯଣଂ ମୁନିଃ । ପ୍ରତ୍ଯହଂ ତତ୍ପଦସ୍ମାରୀ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ମୁନି ବାଲ୍ମୀକି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଭବିଷ୍ୟତ ରାମାୟଣ ଗାଇଥିଲେ; ସେ ପ୍ରତିଦିନ ତାହାର ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ତଦାଵାଭ୍ଯାଂ ଶ୍ରୁତଂ ସର୍ଵଂ ଭାଵି ରାମାଯଣଂ ମହତ୍ । ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଗୀଯମାନମାଯାତଂ ପରିପାଠତଃ
ସେ ସମୟରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଏହି ମହାନ ଭବିଷ୍ୟତ ରାମାୟଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିଥିଲୁ, ଯାହା ପୁନିପୁନି ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ ଗାଯାଯାଉଥିଲା।
ଶୃଣ୍ଵାଵାଂ ତେଽଭିଧାସ୍ଯାଵୋ ଯୋ ରାମୋ ଯା ଚ ଜାନକୀ । ଯଦ୍ଯଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତେ ତସ୍ଯା ରାମେଣ କ୍ରୀଡିତାତ୍ମନା
ଆମେ ଏଠାରେ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲୁ, ରାମ କିଏ, ଜାନକୀ କିଏ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଖେଳରେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା କିଛି ଘଟିବ, ସେସବୁ ତୁମକୁ କହିଦେବା।
ଋଷ୍ଯଶୃଂଗକୃତେଷ୍ଟ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଧା ତ୍ଵଂଗତୋ ହରିଃ । ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁରସ୍ତ୍ରୀଗୀତସତ୍କଥଃ
ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ହରି ଚାରି ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ, ଯିଏ ଦେବୀମାନେ ଗାଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ମହିମାମୟ।
ସ କୌଶିକେନ ମିଥିଲାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ଭ୍ରାତୃସଂଯୁତଃ । ଧନୁଷ୍ପାଣିସ୍ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁର୍ଗ୍ରାହ୍ଯମନ୍ଯଭୂଭୁଜାମ୍
ସେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ଭାଇମାନେ ସହିତ ମିଥିଳାକୁ ପହଞ୍ଚିବେ; ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଯାହାକୁ ଧରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖିବେ।
ଧନୁର୍ଭଂକ୍ତ୍ଵା ଜନକଜାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ସୁମନୋହରାମ୍ । ତଯା ସହ ମହଦ୍ରାଜ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତି ଶ୍ରୁତଂ ଵରେ
ସେ ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି ଜନକଙ୍କ ଝିଅ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ; ସେଠାରୁ ସେ ତାଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରିବେ, ଏହିପରି ଶୁଣାଯାଇଛି, ହେ ଉତ୍ତମ।
ଏତଦନ୍ଯଚ୍ଚ ତତ୍ରସ୍ଥୈଃ ଶ୍ରୁତମସ୍ମାଭିରୁଦ୍ଗତୈଃ । କଥିତଂ ତଵ ଚାର୍ଵଂଗି ମୁଂଚାଵାଂ ଗଂତୁକାମୁକୌ
ଏହି ସବୁ ଓ ଅଧିକ, ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଗାଇଥିବା କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ସବୁ ତୁମକୁ କହିଦେଲୁ—ଏବେ ଆମେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।