ସଂଜ୍ଞାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତୁ ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ରାମଚଂଦ୍ରଂ ସୁଦୁଃଖିତମ୍ । ଉଵାଚ ଦୁଃଖନାଶାଯ ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ସୁମନୋହରମ୍
ହୁସିଆର ହେବା ପରେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭରତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା କଥା କହିଲେ।
କୋଽଯଂ ଵୈ ରଜକଃ କିଂତୁ ଵାଚ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଜିହ୍ଵାଚ୍ଛେଦଂ କରିଷ୍ଯାମି ଜାନକୀଵାଚ୍ଯକାରିଣଃ
ଏହି ଧୋବି କିଏ? ସେ କଣ କହିଥିଲେ? ଯିଏ ସୀତା ବିଷୟରେ ଖରାପ କଥା କହିଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଜିଭ କାଟିଦେବି।
ତଦା ରାମୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ରଜକସ୍ଯ ମୁଖୋଦ୍ଗତମ୍ । ଶ୍ରୁତଂ ଚାରେଣ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭରତାଯ ମହାତ୍ମନେ
ତାପରେ ରାମ ଧୋବିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଯେଉଁଥିକି ଗୁପ୍ତଚର ଶୁଣିଥିଲେ, ଭଲ ଭରତଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭରତଃ ପ୍ରାହ ଭ୍ରାତରଂ ଦୁଃଖଶୋକିନମ୍ । ଜାନକୀଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଭୂଲ୍ଲଂକାଯାଂ ଵୀରପୂଜିତା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭରତ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସୀତା ଲଙ୍କାରେ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ।'
ବ୍ରହ୍ମାବ୍ରଵୀଦିଯଂ ଶୁଦ୍ଧା ପିତା ଦଶରଥସ୍ତଵ । କଥଂ ସା ରଜକୋକ୍ତିତ୍ଵାଦ୍ଧାତଵ୍ଯା ଲୋକପୂଜିତା
'ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ। ସାରା ଲୋକ ଯେଉଁଠି ଆଦର କରେ, ସେଠି ଏକ ଧୋବିଙ୍କ କଥାରେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବୁ?'
ବ୍ରହ୍ମାଦିସଂସ୍ତୁତା କୀର୍ତିସ୍ତଵଲୋକାନ୍ପୁନାତି ହି । ସା କଥଂ ରଜକୋକ୍ତ୍ଯା ଵୈ କଲୁଷାଦ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ସେ ଖ୍ୟାତି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏବେ ଏକ ଧୋବିଙ୍କ କଥାରେ ସେ କିପରି ଅପବିତ୍ର ହେବେ?'
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଯଜ ମହାଦୁଃଖଂ ସୀତାଵାଚ୍ଯସମୁଦ୍ଭଵମ୍ । କୁରୁ ରାଜ୍ଯଂ ତଯା ସାର୍ଧମଂତର୍ଵତ୍ନ୍ଯା ସୁଭାଗ୍ଯଯା
'ସୀତା ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ଅପବାଦ ଆସିଛି, ତାହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼। ତୁମ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହିତ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଅ।'
ତ୍ଵଂ କଥଂ ସ୍ଵଶରୀରଂ ତୁ ହାତୁମିଚ୍ଛସି ଶୋଭନମ୍ । ଵଯଂ ହତାଃ ସ୍ମ ସର୍ଵେଽଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଦୁଃଖନାଶକମ୍
'ତୁମେ କିପରି ନିଜ ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ତୁମ ବିନା ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୃତ ହେବା ସମାନ, କାରଣ ତୁମେ ଆମର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଛ।'
କ୍ଷଣଂ ସୀତା ନ ଜୀଵେତ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ସୁମହୋଦଯା । ତସ୍ମାତ୍ପତିଵ୍ରତା ସାକଂ ଭୁନକ୍ତୁ ଵିପୁଲାଂ ଶ୍ରିଯମ୍
'ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ସୀତା ତୁମ ବିନା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିଠାରୁ, ସେ ପତିନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ସହିତ ବିପୁଳ ସମୃଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ କରୁନ୍ତୁ।'
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଭରତସ୍ଯ ଚ ଧାର୍ମିକଃ । ପୁନରେଵ ଜଗାଦେମଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଵରଃ
ଭରତଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ଥିବା ସେ, ପୁଣି ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଯତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯସି ଭ୍ରାତସ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଧର୍ମସଂଯୁତମ୍ । ପରଂ ଯଦ୍ଵଚ୍ମ୍ଯହଂ ଵାକ୍ଯଂ ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ମମାଜ୍ଞଯା
'ଭାଇ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ସେ ସବୁ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ମୋ ଆଦେଶରେ ତାହା କର।'
ଜାନାମ୍ଯେନାଂ ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂ ପଵିତ୍ରାଂ ଲୋକପୂଜିତାମ୍ । ଲୋକାପଵାଦାଦ୍ଭୀତୋଽହଂ ତ୍ଯଜାମି ସ୍ଵାଂ ତୁ ଜାନକୀମ୍
'ମୁଁ ଜାଣେଁ, ସୀତା ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷାରେ ଶୁଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ତଥାପି, ଲୋକଙ୍କ ଅପବାଦର ଭୟରେ, ମୁଁ ନିଜ ସୀତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି।'
ତସ୍ମାତ୍କରେ ଶିତଂ ଧୃତ୍ଵା କରଵାଲଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ଶିରଶ୍ଛିଂଧ୍ଯଥଵା ଜାଯାଂ ଜାନକୀଂ ମୁଂଚ ଵୈ ଵନେ
'ଏହିଠାରୁ, ତୁମେ ହାତରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ତଳୱାର ଧର, କିମ୍ବା ମୋର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦିଅ, କିମ୍ବା ସୀତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଛାଡିଦିଅ।'
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଭରତୋଽପତତ୍ । ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ସନ୍କ୍ଷିତୌ ଦେହେ କଂପଯୁକ୍ତଃ ସବାଷ୍ପକଃ
ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭରତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅଚେତନ ହେଲେ, ଦେହ କମ୍ପିଲା ଏବଂ ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା।
ଵାତ୍ସ୍ଯାଯନ ଉଵାଚ। ଜଗତ୍ପଵିତ୍ରସତ୍କୀର୍ତି ଜାନକ୍ଯା ଵାଚ୍ଯଵାଚନମ୍ । କଥଂ ସମକରୋତ୍ସ୍ଵାମୀ ତନ୍ମେ କଥଯ ସୁଵ୍ରତ
ବାତ୍ସ୍ୟାୟନ କହିଲେ, "ହେ ସୁବ୍ରତ, ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଜାନକୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତର କେମିତି ହେଲା, ମୋତେ କହ।"
ଯଥା ମେ ମନସଃ ସୌଖ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଶୋଭନମ୍ । ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଶେଷାଦ୍ଯ ତ୍ଵନ୍ମୁଖାନ୍ନିଃସୃତାମୃତମ୍ । ପିବତସ୍ତୃପ୍ତିରେଵ ସ୍ଯାଦ୍ଯଯା ସଂସୃତିକୃଂ ତନମ୍
ମୋର ମନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଆସୁ, ଏହିପାଇଁ ଆଜି ତୁମ ମୁଖରୁ ଯେଉଁ ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ବାହାରେ, ତାହା ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହ। ଏହି ଅମୃତ ଶୁଣିଲେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବିବି, ଏବଂ ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ମିଥିଲାଯାଂ ମହାପୁର୍ଯାଂ ଜନକୋ ନାମ ଭୂପତିଃ । ତସ୍ଯାଂ କରୋତି ସଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣାରାଧଯନ୍ପ୍ରଜାଃ
ଶେଷ କହିଲେ, "ମିଥିଲା ନାମକ ବଡ଼ ସହରରେ ଜନକ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମରେ ରହି ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରି ରାଜ୍ୟ ଚଲାଉଥିଲେ।"
ତସ୍ଯ ସଂକର୍ଷତୋ ଭୂମିଂ ସୀତଯା ଦୀର୍ଘମୁଖ୍ଯଯା । ସୀରଧ୍ଵଜସ୍ଯ ନିରଗାତ୍କୁମାରୀ ହ୍ଯତିସୁଂଦରୀ
ସେ ଭୂମି ଚାଷ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଦୀର୍ଘମୁଖୀ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ମାଟିରୁ ବାହାରିଲେ, ଯିଏ ସୀତା ନାମରେ ପରିଚିତ।
ତଦାତ୍ଯଂତଂ ମୁଦଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୀରକେତୁର୍ମହୀପତିଃ । ସୀତା ନାମାକରୋତ୍ତସ୍ଯା ମୋହିନ୍ଯା ଜଗତଃ ଶ୍ରିଯଃ
ସେ ସମୟରେ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ 'ସୀତା' ନାମ ଦେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶ୍ରୀ ଓ ମୋହିନୀ।
ସୈକଦୋଦ୍ଯାନଵିପିନେ ଖେଲଂତୀ ସୁମନୋହରା । ଅପଶ୍ଯତ୍ସ୍ଵମନଃକାଂତଂ ଶୁକଶୁକ୍ଯୋର୍ଯୁଗଂ ଵଦତ୍
ଏକଦିନ ସୀତା ଉଦ୍ୟାନରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା ଏକ ଶୁକ ଓ ଶୁକୀ ଦମ୍ପତିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅତ୍ଯଂତଂ ହର୍ଷମାପନ୍ନମତ୍ଯଂତଂ କାମଲୋଲୁପମ୍ । ପରସ୍ପରଂ ଭାଷମାଣଂ ସ୍ନେହେନ ଶୁଭଯା ଗିରା
ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିଲେ, ଏବଂ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ କଥାହେଉଥିଲେ।
ରମମାଣଂ ତଦା ଯୁଗ୍ମଂ ନଭସି କ୍ଷିପ୍ରଵେଗତଃ । ସମୁତ୍ପତନ୍ନଗୋପସ୍ଥେ ସ୍ଥିତଂ ଶବ୍ଦଂ ଚକାର ତତ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ଆକାଶରେ ତେଜ ଗତିରେ ଉଡ଼ି ଗଛର ଏକ ଡାଳିରେ ବସିଲେ ଏବଂ ଶବ୍ଦ କରିଲେ।
ରାମୋ ମହୀପତିର୍ଭୂମୌ ଭଵିଷ୍ଯତି ମନୋହରଃ । ତସ୍ଯ ସୀତେତି ନାମ୍ନା ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହେଲିକା
ଭୂମିରେ ଏକ ରାମ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ। ତାଙ୍କର ରାଣୀ 'ସୀତା' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ।
ସ ତଯା ସହ ଵର୍ଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯେକଯୁଗ୍ଦଶ । ରାଜ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତେ ଧୀମାନ୍କର୍ଷନ୍ଭୂମିପତୀନ୍ବଲୀ
ସେ ରାମ ଏହି ସୀତା ସହିତ ଏକାଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରିବେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରିବେ।
ଧନ୍ଯା ସା ଜାନକୀ ଦେଵୀ ଧନ୍ଯୋଽସୌ ରାମସଂଜ୍ଞିତଃ । ଯୌ ପରସ୍ପରମାପନ୍ନୌ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ରଂସ୍ଯତୋ ମୁଦା
ଧନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ସେ ଜାନକୀ ଦେବୀ ଓ ଧନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ରାମ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ପୃଥିବୀରେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବେ।
ଇତି ସଂଭାଷ୍ଯମାଣଂ ତୁ ଶୁକଯୁଗ୍ମଂ ତୁ ମୈଥିଲୀ । ଜ୍ଞାତ୍ଵେଦଂ ଦେଵତାଯୁଗ୍ମଂ ଵାଣୀଂ ତସ୍ଯ ଵିଲୋକ୍ଯ ଚ
ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି, ମୈଥିଲୀ ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହି ଶୁକ ଦମ୍ପତି ଦେବତା ଅଟେ, ତାଙ୍କର କଥା ଓ ଚଳନ ଦେଖି।
ମଦୀଯାସ୍ତୁ କଥା ରମ୍ଯାଃ କୁରୁତେ ଶୁକଯୋର୍ଯୁଗମ୍ । ଏତଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ପୃଚ୍ଛାମି ସର୍ଵଂ ଵାକ୍ଯଂ ଗତାର୍ଥକମ୍
ମୋର କଥାଗୁଡ଼ିକ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଏହି ଶୁକ ଦମ୍ପତି ସେଗୁଡ଼ିକୁ କହୁଛନ୍ତି। ଏଥିରୁ ବୁଝି, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପଚାରିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଏଵଂ ଵିଚାର୍ଯ ସା ସ୍ଵୀଯାଃ ସଖୀଃ ପ୍ରତିଜଗାଦ ହ । ଗୃହ୍ଣଂତୁ ଶନକୈରେତତ୍ପକ୍ଷିଯୁଗ୍ମଂ ମନୋହରମ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ସୀତା ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ମନୋହର ଶୁକ ଦମ୍ପତିକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଧର।"
ସଖ୍ଯସ୍ତାସ୍ତଦ୍ଗିରିଂ ଗତ୍ଵା ଗୃହ୍ଣନ୍ପକ୍ଷିଯୁଗଂ ଵରମ୍ । ନିଵେଦଯାମାସୁରିଦଂ ସ୍ଵସଖ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
ସଖୀମାନେ ସେ ଗଛକୁ ଯାଇ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ ଦମ୍ପତିକୁ ଧରି, ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସଖୀଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ।
ବହୁଧା ଵିଵିଧାଞ୍ଛବ୍ଦାନ୍କୁର୍ଵଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମନୋହରମ୍ । ଆଶ୍ଵାସଯାମାସ ତଦା ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଦିଦଂ ଵଚଃ
ସେମାନେ ବହୁ ପ୍ରକାର ମନୋହର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସୀତା ସେମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ—