ରୁକ୍ମିଣା ରାଜପୁତ୍ରେଣ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ । ଅନୁଯାତା ହରିଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାଶ୍ଚତୁରଂଗବଲାନ୍ଵିତାଃ
ରାଜପୁତ୍ର ରୁକ୍ମିଙ୍କ ସହିତ, ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ହରିଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଗଲେ।
ବଲଭଦ୍ରୋ ମହାବାହୁରଵରୁହ୍ଯ ରଥୋତ୍ତମାତ୍ । ଲାଂଗଲଂ ମୁଶଲଂ ଗୃହ୍ଯ ନିଜଘାନ କ୍ଷଣାଦରୀନ୍
ବଳଭଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଅବତରି, ନିଜ ହଳ ଓ ଗଦା ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
ରଥାନଶ୍ଵାନ୍ମହାନାଗାଂସ୍ତଥା ପାଦଚରାନପି । ଲାଂଗଲମୁଶଲାମ୍ଯାଂ ଵୈ ନିଜଘାନ ବଲାଦ୍ରଣେ
ହଳ ଓ ଗଦା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ବଡ଼ ହାତୀ ଓ ପଦାତିମାନୋକୁ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
ତସ୍ଯ ଲାଂଗଲପାତେନ ଚୂର୍ଣିତା ରଥପଂକ୍ତଯଃ । ନାଗାଶ୍ଚ ପତିତା ଭୂମୌ ଵଜ୍ରେଣେଵ ମହୀଧରାଃ
ତାଙ୍କର ହଳ ପଡ଼ିବାରେ, ରଥର ଶାରିଗୁଡ଼ିକ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା; ହାତୀମାନେ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନିର୍ଭିନ୍ନମସ୍ତକାଃ ସର୍ଵେ ଵମଂତୋ ରୁଧିରଂ ବହୁ । କ୍ଷଣେନୈଵ ହତଂ ସୈନ୍ଯଂ ବଲରାମେଣ ଵୈ ତଦା
ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି, ବହୁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା; ସେ ସମୟରେ ବଳରାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ସାଶ୍ଵଂ ସନାଗଂ ସରଥଂ ସପଦାତିଂ ମହାରଣେ । ସମଂତାତ୍ସମରେ ତତ୍ର ସୁସ୍ରୁଵୁଃ ଶୋଣିତାପଗାଃ
ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଓ ପଦାତି ସହିତ, ସେଇ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ତର ଧାରା ବହୁଥିଲା।
ପ୍ରଭଗ୍ନାଃ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯପୀଡିତାଃ । କୃଷ୍ଣେନ କଦନଂ ଚକ୍ରେ ରୁକ୍ମୀ କ୍ରୋଧଵଶାଦ୍ବଲୀ
ସମସ୍ତ ରାଜା ଭୟରେ ଭାଙ୍ଗି ପଳାଇଗଲେ; କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମି କ୍ରୋଧ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଅନୁପ୍ରେରିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଧନୁରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ବାଣୌଘୈସ୍ତାଡଯାମାସ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣମ୍ । ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଗୋଵିଂଦଃ ଶାର୍ଙ୍ଗମାଦାଯ ଲୀଲଯା
ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ସେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀକୁ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତେବେ ଗୋବିନ୍ଦ ହସି, ମଜାରେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧରିଲେ।
ଜଘାନୈକେନବାଣେନ ରଥାଶ୍ଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ସାରଥିମ୍ । ରଥଂଧ୍ଵଜଂ ପତାକାଂ ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ଧରଣୀଧରଃ
ଧରଣୀଧର ଏକଟି ତୀରରେ ସେ ରଥର ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି, ରଥ, ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଵିରଥଃ ଖଙ୍ଗମାଦାଯ ଧରଣ୍ଯାଂ ସ ଉପସ୍ଥିତଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ଖଙ୍ଗଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ବାଣେନୈକେନ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ରଥହୀନ ହୋଇ ତଳେ ଅସିଧାରଣ ତଳୱାର ନେଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଶୂର କୃଷ୍ଣ ଏକ ତୀରରେ ସେ ତଳୱାରକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତତଃ ସ ମୁଷ୍ଟିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ଵକ୍ଷସ୍ଯତାଡଯତ୍ । ତଂ ଜଗ୍ରାହ ରଣେ ଵୀରଂ ନିବଧ୍ଯ ନିବିଡଂ ହରିଃ
ତାପରେ ସେ ମୁଷ୍ଟି ଉଠାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ; କିନ୍ତୁ ହରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଶୂରକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି ଆଟକାଇଲେ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ କ୍ଷୁରପ୍ରମାଦାଯ ପ୍ରହସନ୍ମଧୁସୂଦନଃ । ଶିରସୋ ମୁଂଡନଂ କୃତ୍ଵା ମୁମୋଚ ଚ ଜନାର୍ଦନଃ
ମଧୁସୂଦନ ହସି ହସି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡିଦେଲେ ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେଠାରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ତୁ ଶୋକସମାଵିଷ୍ଟୋ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ନୁରଗୋ ଯଥା । ଆଵିଵେଶ ପୁରଂ ସ୍ଵୀଯଂ ସ ତୁ ତତ୍ରୈଵ ଚାଵସତ୍
ସେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ସର୍ପ ଭଳି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାମହେଶ୍ଵରସଂଵାଦେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରିତେ ଵିଦର୍ଭସେନାଵିଧ୍ଵଂସନଂନାମ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶଦଧିକଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଭିତରେ 'ବିଦର୍ଭ ସେନା ନାଶ' ନାମକ ଦୁଇଶେ ସତଚାଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ- ଅଥ କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ରାମେଣ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯା ଦାରୁକେଣ ଚ । ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଯଂଦନମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ସ୍ଵମାଲଯମ୍
ରୁଦ୍ର କହିଲେ— ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଦାରୁକ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦ୍ରୁତ ନିଜ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରୀଂ ଦ୍ଵାରକାଂ ଦେଵକୀସୁତଃ । ଶୁଭେହ୍ରି ଶୁଭଲଗ୍ନେ ଵୈ ଵେଦୋକ୍ତଵିଧିନା ହରିଃ
ତାପରେ ଦେବକୀପୁତ୍ର ଶୁଭ ଲଗ୍ନରେ ଦ୍ୱାରକା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଉପଯେମେ ନୃପସୁତାଂ ରୁକ୍ମିଣୀଂ ରୁକ୍ମଭୂଷିତାମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ନୁଦ୍ଵାହସମଯେ ଦେଵଦୁଂଦୁଭଯୋ ଦିଵି
ସେ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀକୁ ବିବାହ କଲେ; ସେ ବିବାହ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରେ ଡ଼ଙ୍ଗ ମାଡ଼ିଲେ।
ଵିନେଦୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ଵଵୃଷୁଃ ସୁରସତ୍ତମାଃ । ଵସୁଦେଵୋଗ୍ରସେନୌ ଚ ତଥାକ୍ରୂରୋ ଯଦୂତ୍ତମଃ
ଦେବତାମାନେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ; ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଯଦୁମାନ୍ୟ ଅକୃର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ବଲଭଦ୍ରୋ ମହାତେଜା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଯଦୁପୁଂଗଵାଃ । ଚକ୍ରୁଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯା ଵିଵାହଂ ସୁସୁଖଂ ଯଥା
ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବଳଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ଓ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ବିବାହକୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ ପାଳନ କଲେ।
ନଂଦଗୋପୋଥ ଗୋପାଲୈର୍ଗୋପଵୃଂଦୈଃ ସମାଗତଃ । ସ୍ଵଲଂକୃତାଭିର୍ଯୋଷାଭିର୍ଯଶୋଦା ଚ ସମାଗତା
ନନ୍ଦଗୋପ ଗୋପମାନେ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଯଶୋଦା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଳଙ୍କୃତ ଯୌବନୀମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଆସିଥିଲେ।
ଵସୁଦେଵସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵା ଦେଵକୀପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥା । ରେଵତୀ ରୋହିଣୀ ଦେଵୀ ଯାଶ୍ଚାନ୍ଯାଃ ପୁରଯୋଷିତଃ
ବସୁଦେବଙ୍କ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦେବକୀ ଆଦି ନେତୃତ୍ୱରେ, ରେବତୀ, ରୋହିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରନାଗରିକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସର୍ଵାଣ୍ଯୁଦ୍ଵାହକର୍ମାଣି ଚକ୍ରୁର୍ହର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ । ସୁରାଣାମର୍ଚନଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ର ଦେଵକୀ
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଦେବକୀ ସ୍ନେହରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କଲେ।
ଵୃଦ୍ଧାଭିର୍ନୃପଯୋଷିଦ୍ଭିଶ୍ଚକାର ଵିଧିନା ତଦା । ସର୍ଵମୌଦ୍ଵାହିକଂ କର୍ମ ଉତ୍ସଵଂ ହି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ
ସେ ସମୟରେ ବୟସ୍କ ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଦେବକୀ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଉତ୍ସବ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ପାଳନ କଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସ ଵସ୍ତ୍ରୈରାଭରଣୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଉଗ୍ରସେନାଦଯସ୍ତତ୍ର ରାଜାନଶ୍ଚ ସୁପୂଜିତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଯାଇଲେ; ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଇଲେ।
ନଂଦଗୋପାଦଯୋ ଗୋପା ଯଶୋଦାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ । ବହୁଭିଃ ସ୍ଵର୍ଣରତ୍ନାଦ୍ଯୈର୍ଵାସୋଭିଃ ସଵିଭୂଷଣୈଃ
ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ, ଯଶୋଦା ଓ ଅନ୍ୟ ଯୌବନୀମାନେ ସୁନା, ମଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ପୂଜିତାଃ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟାସ୍ତେ ତଦ୍ଵିଵାହମହୋତ୍ସଵେ । ତୌ ଦଂପତୀ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପ୍ରଣତୌ ଜାତଵେଦସମ୍
ସେ ବିବାହ ମହୋତ୍ସବରେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ବର ବଧୁ ଏକାଠି ଜାତବେଦସ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଵେଦଵିଦ୍ଭିର୍ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯୈରାଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦିତୌ । ତସ୍ଯାଂ ଵିଵାହଵେଦ୍ଯାଂ ତୁ ଶୁଶୁଭାତେ ଵଧୂଵରୌ
ବେଦ ଜାଣିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ବିବାହ ମଞ୍ଚରେ ବଧୂ ଓ ବର ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିବାକୁ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଽଥ ଵୃଦ୍ଧେଭ୍ଯୋ ରାଜନ୍ଯଃ ସହ ଭାର୍ଯ୍ଯଯା । ଵଵଂଦେ ଦେଵକୀପୁତ୍ରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଭ୍ରାତୁରେଵ ଚ
ତାପରେ ଦେବକୀଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଜଣେଇ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସହିତ, ନମସ୍କାର କଲେ।
ଏଵମୌଦ୍ଵାହିକଂ ସର୍ଵଂ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ମଧୁସୂଦନଃ । ଵ୍ଯସର୍ଜଯନ୍ନୃପାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯେ ଚ ତତ୍ର ସମାଗତାଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମଧୁସୂଦନ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟମାନୋଁକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥିତା ହରିଣା ତତ୍ର ପୂଜିତା ନୃପପୁଂଗଵାଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସୁମହାତ୍ମାନୋ ନିର୍ଯଯୁଃ ସ୍ଵକମାଲଯମ୍
ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ମହାନ ଆତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।