ମୋଦଂତେ ନୈଗମୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦିଵି ଦେଵଗଣା ଇଵ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶସଂଭୂତୋ ରୈଵତୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ
ନଗରବାସୀମାନେ ସହ ଖୁସି ହେଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଏକ ରାଜା ଥିଲେ ରୈବତ।
କନ୍ଯାଂ ଦୁହିତରଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାମ୍ । ରାମାଯ ପ୍ରଦଦୌ ପ୍ରୀତ୍ଯା ରେଵତୀ ନାମ ନାମତଃ
ସେ ନିଜ ଝିଅ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ରେବତୀକୁ ଭଲପାଇ ରାମଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ଉପଯେମେ ଵିଧାନେନ ସ ରାମସ୍ତାଂ ଚ ରେଵତୀମ୍ । ରମଯାମାସ ଚ ତଯା ଶଚ୍ଯା ଇଵ ସୁରେଶ୍ଵରଃ
ରାମ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରେବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ ଓ ଶଚୀଙ୍କୁ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ରେବତୀ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ଵିଦର୍ଭରାଜୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମକୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ । ବଭୂଵୁସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ରୁକ୍ମପ୍ରଭୃତଯଃ ଶୁଭାଃ
ବିଦର୍ଭର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ରୁକ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ।
ତେଷାମଵରଜା କନ୍ଯା ରୁକ୍ମିଣୀ ଵରଵର୍ଣିନୀ । କମଲାଂଶେନ ସଂଭୂତା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଝିଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ଅତି ଉତ୍ତମ ଚର୍ମ ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ରାଘଵତ୍ଵେଭଵତ୍ସୀତା ରୁକ୍ମିଣୀ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମନି । ଅନ୍ଯେଷ୍ଵେଵାଵତାରେଷୁ ଵିଷ୍ଣୋରେଷା ସହାଯିନୀ
ରାମ ଅବତାରରେ ସେ ଥିଲେ ସୀତା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ; ଅନ୍ୟ ଅବତାରମାନେ ଭିତରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହାୟିନୀ।
ହିରଣ୍ଯକ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୌ ସଂଭୂତୌ ଦ୍ଵାପରେ ପୁନଃ । ଶିଶୁପାଲୋ ଦଂତଵକ୍ତ୍ର ଇତି ନାମ ସମନ୍ଵିତୌ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ଦ୍ୱାପରରେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇ, ଶିଶୁପାଳ ଓ ଦନ୍ତବକ୍ର ନାମ ହେଲେ।
ଚୈଦ୍ଯାନ୍ଵଯେ ସମୁଦ୍ଭୂତୌ ମହାବଲପରାକ୍ରମୌ । ରୁକ୍ମିଣୀ ଶିଶୁପାଲାଯ ଦାତୁମୈଚ୍ଛତ୍ତଦାତ୍ମଜଃ
ସେମାନେ ଚେଦି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ; ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ବାପା ତାଙ୍କୁ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇବାକୁ ଚାହିଲେ।
ତଂ ନେଚ୍ଛତୀ ପତିଂ ସା ତୁ ଶିଶୁପାଲଂ ଶୁଭାନନା । ବାଲ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତି ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁମନୁରକ୍ତା ଦୃଢଵ୍ରତା
କିନ୍ତୁ ଶୁଭ ମୁହଁ ଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ବାଳ୍ୟାବସ୍ଥାରୁ ସେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭଲପାଇଥିଲେ।
ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ଭର୍ତ୍ତାରଂ ସୁରାଣାମର୍ଚନଂ ସଦା । ଚକାର ରୁକ୍ମିଣୀ କନ୍ଯା ଦାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଭାବି, ରୁକ୍ମିଣୀ ସଦା ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଉଥିଲେ।
ଵ୍ରତଚର୍ଯାପରାଭୂତ୍ଵା ଧ୍ଯାଯଂତୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ । ଆତ୍ମେଶଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ଭର୍ତାରମୁଵାସ ପିତୃମଂଦିରେ
ଉପବାସ ଓ ନିୟମରେ ଲଗି ରହି, ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀ, ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହି, ଆତ୍ମାର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ।
କର୍ତ୍ତୁଂ ତାଂ ଶିଶୁପାଲାଯ ଵିଵାହଂ ପାର୍ଥିଵୋତ୍ତମଃ । ଚକାର ଯତ୍ନଂ ପୁତ୍ରେଣ ରୁକ୍ମିଣା ସଵିଧୀମତା
ସେଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜା, ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ରୁକ୍ମି ସହିତ, ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ସହ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ।
ପୁରୋହିତସୁତଂ ଵିପ୍ରଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରୁକ୍ମିଣୀ । ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ଭର୍ତ୍ତାରଂ ସ ତୂର୍ଣଂ ଦ୍ଵାରକାଂ ଯଯୌ
ରୁକ୍ମିଣୀ ନିଜ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପୁଅ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଜ ପସନ୍ଦର ସ୍ୱାମୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସମେତ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ରାମଂ ଚ ତାଭ୍ଯାଂ ଵିଧିଵଦର୍ଚିତଃ । ଏକାଂତେ ସର୍ଵମାଚଷ୍ଟ ରୁକ୍ମିଣୀଭାଷିତଂ ତଯୋଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଭେଟି, ଉଚିତ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତରେ ରୁକ୍ମିଣୀ କହିଥିବା ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାମକୃଷ୍ଣୌ ତୁ ତେନ ଵିପ୍ରେଣ ଧୀମତା । ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରସଂପୂର୍ଣଂ ରଥମାକାଶଗଂ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ସବୁ କଥା ଶୁଣି, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ରଥରେ ରଖିଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ସୂତମୁଖ୍ଯେନ ଦାରୁକେଣ ମହାତ୍ମନା । ଵିଦର୍ଭନଗରୀଂ ତୂର୍ଣଂ ଜଗ୍ମତୁଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୌ
ମହାତ୍ମା ଦାରୁକ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାରଥିଙ୍କ ସହିତ ରଥରେ ଚଢି, ସେଇ ଦୁଇଁଜଣ ପରମ ପୁରୁଷ ତୁରନ୍ତ ବିଦର୍ଭ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ରାଜାନଃ ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵିଵାହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତାଃ । ଜରାସଂଧମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଶିଶୁପାଲସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସମସ୍ତ ଦେଶର ରାଜାମାନେ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ବିବାହ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନୁଦ୍ଵାହସମଯେ ରୁକ୍ମିଣୀ ରୁକ୍ମଭୂଷଣା । ଦୁର୍ଗାଂ ନିଃସୃତାର୍ଚଯିତୁଂ ସଖୀଭିର୍ନଗରାଦ୍ବହିଃ
ସେଇ ବିବାହ ସମୟରେ, ସୁନାର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀ, ସହେଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ପାଇଁ ନଗର ଛାଡି ବାହାରିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଦେଵକୀସୁତଃ । ରଥସ୍ଥାଂ ତାଂ ଚ ଜଗ୍ରାହ ବଲଵାନ୍ମଧୁସୂଦନଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧୁସୂଦନ ଆସି, ରଥରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ।
ସହସା ରଥମାରୋପ୍ଯ ଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ସ୍ଵମାଲଯମ୍ । ତତଃ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟା ଜରାସଂଧମୁଖା ନୃପାଃ
ହଠାତ୍ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ, ସେ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ; ତାପରେ ଜରାସନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ।
ରୁକ୍ମିଣା ରାଜପୁତ୍ରେଣ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତାଃ । ଅନୁଯାତା ହରିଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାଶ୍ଚତୁରଂଗବଲାନ୍ଵିତାଃ
ରାଜପୁତ୍ର ରୁକ୍ମିଙ୍କ ସହିତ, ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ହରିଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଗଲେ।
ବଲଭଦ୍ରୋ ମହାବାହୁରଵରୁହ୍ଯ ରଥୋତ୍ତମାତ୍ । ଲାଂଗଲଂ ମୁଶଲଂ ଗୃହ୍ଯ ନିଜଘାନ କ୍ଷଣାଦରୀନ୍
ବଳଭଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଅବତରି, ନିଜ ହଳ ଓ ଗଦା ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
ରଥାନଶ୍ଵାନ୍ମହାନାଗାଂସ୍ତଥା ପାଦଚରାନପି । ଲାଂଗଲମୁଶଲାମ୍ଯାଂ ଵୈ ନିଜଘାନ ବଲାଦ୍ରଣେ
ହଳ ଓ ଗଦା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ବଡ଼ ହାତୀ ଓ ପଦାତିମାନୋକୁ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
ତସ୍ଯ ଲାଂଗଲପାତେନ ଚୂର୍ଣିତା ରଥପଂକ୍ତଯଃ । ନାଗାଶ୍ଚ ପତିତା ଭୂମୌ ଵଜ୍ରେଣେଵ ମହୀଧରାଃ
ତାଙ୍କର ହଳ ପଡ଼ିବାରେ, ରଥର ଶାରିଗୁଡ଼ିକ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା; ହାତୀମାନେ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନିର୍ଭିନ୍ନମସ୍ତକାଃ ସର୍ଵେ ଵମଂତୋ ରୁଧିରଂ ବହୁ । କ୍ଷଣେନୈଵ ହତଂ ସୈନ୍ଯଂ ବଲରାମେଣ ଵୈ ତଦା
ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି, ବହୁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା; ସେ ସମୟରେ ବଳରାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ସାଶ୍ଵଂ ସନାଗଂ ସରଥଂ ସପଦାତିଂ ମହାରଣେ । ସମଂତାତ୍ସମରେ ତତ୍ର ସୁସ୍ରୁଵୁଃ ଶୋଣିତାପଗାଃ
ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଓ ପଦାତି ସହିତ, ସେଇ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ତର ଧାରା ବହୁଥିଲା।
ପ୍ରଭଗ୍ନାଃ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯପୀଡିତାଃ । କୃଷ୍ଣେନ କଦନଂ ଚକ୍ରେ ରୁକ୍ମୀ କ୍ରୋଧଵଶାଦ୍ବଲୀ
ସମସ୍ତ ରାଜା ଭୟରେ ଭାଙ୍ଗି ପଳାଇଗଲେ; କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମି କ୍ରୋଧ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଅନୁପ୍ରେରିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଧନୁରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ବାଣୌଘୈସ୍ତାଡଯାମାସ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣମ୍ । ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଗୋଵିଂଦଃ ଶାର୍ଙ୍ଗମାଦାଯ ଲୀଲଯା
ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ସେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀକୁ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତେବେ ଗୋବିନ୍ଦ ହସି, ମଜାରେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧରିଲେ।
ଜଘାନୈକେନବାଣେନ ରଥାଶ୍ଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ସାରଥିମ୍ । ରଥଂଧ୍ଵଜଂ ପତାକାଂ ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ଧରଣୀଧରଃ
ଧରଣୀଧର ଏକଟି ତୀରରେ ସେ ରଥର ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି, ରଥ, ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଵିରଥଃ ଖଙ୍ଗମାଦାଯ ଧରଣ୍ଯାଂ ସ ଉପସ୍ଥିତଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ଖଙ୍ଗଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ବାଣେନୈକେନ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ରଥହୀନ ହୋଇ ତଳେ ଅସିଧାରଣ ତଳୱାର ନେଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଶୂର କୃଷ୍ଣ ଏକ ତୀରରେ ସେ ତଳୱାରକୁ କାଟିଦେଲେ।