ହେମଂତେ ପ୍ରଥମେ ମାସି ପ୍ରାପ୍ଯ ହ୍ଯେକାଦଶୀଂ ଶୁଭାମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଚୋତ୍ଥାଯ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ
ହେମନ୍ତ ଋତୁର ପ୍ରଥମ ମାସରେ, ଶୁଭ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ, ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠି, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ରହିବା ଉଚିତ।
ନଦୀସଂଗମତୀର୍ଥେଷୁ ତଡାଗେଷୁ ସରିତ୍ସୁ ଚ । ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ତତ୍ର ଗୃହେ ଵା ନିଯତାତ୍ମଵାନ୍
ନଦୀ ସଙ୍ଗମ, ପବିତ୍ର ତୀର, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ନଦୀରେ, କିମ୍ବା ଘରେ ନିୟମିତ ମନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାତୋଽହଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥେ ତତ୍ସ୍ନାନଂ ଦେହି ମେ ସଦା
ମୁଁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀରରେ ସ୍ନାନ କରିଛି; ସେଇ ସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ସଦା ମୋତେ ଦିଅ।
ସ୍ନାନମଂତ୍ରଃ । ଦେଵାନ୍ପିତୄଂଶ୍ଚ ସଂତର୍ପ୍ଯ କୃତଜପ୍ଯୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ । ତତଃ ସଂପୂଜଯେଦ୍ଦେଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । ପଂଚାମୃତେନ ସଂସ୍ନାପ୍ଯ ତତୋ ଗଂଧୋଦକେନ ଚ
ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଜପ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାତୋଽସି ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସହିତୋ ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ । ମାଂ ସମୁଦ୍ଧର ଦେଵେଶ ଘୋରାତ୍ସଂସାରବଂଧନାତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ, ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ଜଗତ୍ପତି, ଆପଣ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି; ମୋତେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।
ତତଃ ସଂପୂଜଯେଦ୍ଦେଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସହ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ମଂତ୍ରୈସ୍ତୁ ଵୈଦିକୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତଥା ପୌରାଣିକୈରପି
ତାପରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅତୋ ଦେଵେତି ଗଂଧାଦି ପୌରୁଷେଣାପି ଵା ପୁନଃ । ନମୋ ମତ୍ସ୍ଯାଯ ଦେଵାଯ କୂର୍ମଦେଵାଯ ଵୈ ନମଃ
ଏହା ପରେ, 'ହେ ଦେବ' ବୋଲି, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ କିମ୍ବା ନିଜ ଶବ୍ଦରେ, 'ମତ୍ସ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କୂର୍ମଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି କହିବା।
ନମୋ ଵାରାହଦେଵାଯ ନରସିଂହାଯ ଵୈ ନମଃ । ନମୋଽସ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧଦେଵାଯ କଲ୍କିନେ ଚ ନମୋନମଃ
'ବରାହଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ନରସିଂହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବୁଦ୍ଧଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କଲ୍କିଙ୍କୁ ପୁନି ପୁନି ନମସ୍କାର' ବୋଲି କହିବା।
ନମୋଽସ୍ତୁ ରାମଦେଵାଯ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵାଯ ତେ ନମଃ । ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ତୁଭ୍ଯଂ ଶି ରଇତ୍ଯଭିପୂଜଯେତ୍ । କେଶଵାଦୀନି ନାମାନି ତୈର୍ଵା ସଂପୂଜଯେଦ୍ଧରିମ୍
'ରାମଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବିଷ୍ଣୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ପୂଜା କରିବା; କିମ୍ବା କେଶବ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା।
ଵନସ୍ପତିରସୋ ଦିଵ୍ଯଃ ସୁରଭିର୍ଗଂଧଵାଞ୍ଛୁଚିଃ । ଧୂପୋଽଯଂ ଦେଵଦେଵେଶ ନମସ୍ତେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ଏହି ଧୂପଟି ଦିବ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ପବିତ୍ର ଓ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଥିବା; ହେ ଦେବଦେବ, ଏହାକୁ ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ଧୂପମଂତ୍ରଃ । ଦୀପସ୍ତମୋ ନାଶଯତି ଦୀପଃ କାଂତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ତସ୍ମାଦ୍ଦୀପପ୍ରଦାନେନ ପ୍ରୀଯତାଂ ମେ ଜନାର୍ଦନଃ
ଦୀପ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ, ଦୀପ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଦୀପ ଦାନ କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମୋ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।
ଦୀପମଂତ୍ରଃ । ନୈଵେଦ୍ଯମିଦମନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ । ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସହ ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ ପରମାମୃତମୁତ୍ତମମ୍
ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଏହି ଅନ୍ନ ଓ ଭୋଜ୍ୟ ନେଇଁ, ଏହାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅମୃତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।
ନୈଵେଦ୍ଯମଂତ୍ରଃ । ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ତତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଏଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଫଲେନ ଚୈଵ ହସ୍ତେନ ଶଂଖେନାଦାଯ ଚୋଦକମ୍
ତାପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ହାତରେ ଫଳ ନେଇ କିମ୍ବା ଶଂଖରେ ପାଣି ଭରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଜନ୍ମାଂତରସହସ୍ରେଣ ଯନ୍ମଯା ପାତକଂ କୃତମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାଯାତୁ ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ କେଶଵ
ହେ କେଶବ, ମୋର ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ଯେତେ ଅପରାଧ ହୋଇଛି, ସେସବୁ ତୁମ ଦୟାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ହେଉ।
ଇତି ଅର୍ଘମଂତ୍ରଃ । ତତଃ କୁଂଭଂ ନଵଂ ଶୁଭ୍ରଂ ଘୃତପୂର୍ଣଂ ସମାନଯେତ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣସ୍ଯାଗ୍ରେ ତୈଲପୂର୍ଣମଥାପି ଵା
ଏହା ହେଉଛି ଅର୍ଘ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର। ପରେ ଏକ ନୂତନ, ଶୁଭ୍ର କୁମ୍ଭ ଘୀ କିମ୍ବା ତେଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯୋପରି ନ୍ଯସେତ୍ପାତ୍ରଂ ତାମ୍ରଂ ମୃନ୍ମଯମେଵ ଚ । ନଵତଂତୁସମାଂ ଵର୍ତିଂ ତସ୍ମିନ୍ପାତ୍ରେ ତୁ ନିର୍ଵପେତ୍
ସେଇ କୁମ୍ଭ ଉପରେ ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ମାଟିର ପାତ୍ର ରଖି, ଏହି ପାତ୍ରରେ ନବତି ତନ୍ତୁର ବତି ରଖିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରବୋଧଯେଦ୍ଦୀପଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ କୁଂଭଂ ସୁନିଶ୍ଚଲମ୍ । ପୁଷ୍ପଗଂଧାଦିଭିଃ ପୂଜ୍ଯ ତତଃ ସଂକଲ୍ପଯେଚ୍ଛୁଚିଃ
ତାପରେ ଦୀପକୁ ଜଳାଇ, କୁମ୍ଭକୁ ଭଲଭାବେ ରଖି, ପୁଷ୍ପ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ।
ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଦେଵର୍ଷେ ଅସମୀରେଷୁ ଧାମସୁ । କାମୋ ଭୂତସ୍ଯ ଭଵ୍ଯସ୍ଯ ସମ୍ରାଡେକୋ ଵିରାଜତେ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଯେଉଁଠାରେ ବାତାସ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଚମକିଉଠନ୍ତି।
ଦୀପଃ ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵତ୍ମଯାଯଂ ପରିକଲ୍ପିତଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମଵିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ପ୍ରୀଯତାଂ ମମ କେଶଵ
ଏହି ଦୀପକୁ ମୁଁ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି, ଏହା ଅବିରତ ଅଗ୍ନିହୋମ ଭଳି। ଏହି ଦ୍ୱାରା କେଶବ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ତତୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞାନପରାଯଣଃ । ନାଲପେତ୍ପତିତାନ୍ପାପାଂସ୍ତଥା ପାଖଣ୍ଡିନୋ ନରାନ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ପତିତ ପାପୀ କିମ୍ବା ପାଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ ଗୀତଂ ନୃତ୍ଯଵାଦ୍ଯାଦିକୈସ୍ତଥା । ପୁଣ୍ଯପାଠୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଧର୍ମାଖ୍ଯାନୈରୁପୋଷଣୈଃ
ରାତିରେ ଜାଗି, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ ପାଠ, ଧର୍ମ କଥା ଓ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ରାତି କାଟିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ କୃତପୂର୍ଵାହ୍ଣିକ କ୍ରିଯଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ପରେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ପୂର୍ବାହ୍ନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ପାରଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ । ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵଦହୋରାତ୍ରଂ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
ନିଜେ ପାରଣ କରି, ଶିର ନମାଇ ବିଦାୟ ନେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଏକ ବର୍ଷ ଦିନ ଓ ରାତି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୀପଂ ପଲସୁଵର୍ଣେନ ତଦର୍ଦ୍ଧାର୍ଦ୍ଧେନ ଵା ପୁନଃ । ଵର୍ତିସ୍ତୁ ରାଜତୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦ୍ଵିପଲାର୍ଦ୍ଧାର୍ଦ୍ଧିକାପି ଵା
ଦୀପଟିକୁ ଏକ ପଳା ସୁନାରେ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ବତିଟି ରୌପ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ଦୁଇ ପଳାର ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶରେ ହେବା ଉଚିତ।
ଘୃତପୂର୍ଣଂ ତଥା କୁଂଭଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ହିରଣ୍ମଯଃ
କୁମ୍ଭଟିକୁ ଘୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ସହ ରଖିବା ଉଚିତ। ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସୁନାରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ଯୋ ଭକ୍ତିମତା ପୁଂସା ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରମଭୀପ୍ସତା । ତତୋ ନିମଂତ୍ରଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣାନ୍ସାଧୁସତ୍ତମାନ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଆଶା କରୁଥିବା ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଦଶୋତ୍ତମପକ୍ଷେ ତୁ ଵିପ୍ରାନ୍ଷଣ୍ମଧ୍ଯମେ ତଥା । ଅନ୍ଯଥା କାରଯେତ୍ତ୍ରୀନ୍ଵା ଏକଂ କର୍ମକରଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ବାରଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଧ୍ୟପକ୍ଷରେ ଛଅଜଣ, ନହେଲେ ତିନିଜଣ କିମ୍ବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ସପତ୍ନୀକଂ ଦ୍ଵିଜଂ ଶାଂତଂ କ୍ରିଯାଵଂତଂ ଵିଶେଷତଃ । ଇତିହାସପୁରାଣଜ୍ଞଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ମୃଦୁମେଵ ଚ
ସଂସାରୀ, ଶାନ୍ତ, କ୍ରିୟାନିପୁଣ, ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମୃଦୁ ସ୍୵ଭାବର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ବାଛିବା ଉଚିତ।
ପିତୃଭକ୍ତଂ ଗୁରୁପରଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକମ୍ । ପାଦାର୍ଘଦାନଵିଧିନା ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣୈଃ
ଯିଏ ପିତୃପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପାଦଧୋଇ ଜଳ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯା ସହିତମେକଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ଦୀପଵର୍ତିଯୁତଂ ତଥା
ସେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଭକ୍ତି ସହିତ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦୀପ ଓ ବାତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।