ଏତଦ୍ଵିରୁଦ୍ଧଧର୍ମାଣୋ ଯେ ନରାଃ ପାପସଂଯୁତାଃ । ତାନହଂ ଵିଷଯେ ମହ୍ଯଂ ଵାସଯାମି ନ ଦୁର୍ମତୀନ୍
ଏହି ଧର୍ମ ପ୍ରତିକୂଳ ଯେଉଁ ଲୋକ ଅପରାଧରେ ଲିନ, ମୁଁ ସେମାନେଂକୁ ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଦିଏନାହିଁ—ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନର।
ତସ୍ଯ ଦେଶେ ନ ପାପିଷ୍ଠାଃ ପାପଂ କୁର୍ଵଂତି ମାନସେ । ହରିଧ୍ଯାନହତାଶେଷ ପାତକାମୋଦସଂଯୁତାଃ
ତାଙ୍କ ଦେଶରେ ସବୁଠାରୁ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ପାପ କରନ୍ତିନାହାନ୍ତି; ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୋଷ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାନ୍ତି।
ଯଦୈଵମଭଵଦ୍ଦେଶୋ ରାଜା ଧର୍ମେଣ ସଂଯୁତଃ । ତଦା ତତ୍ସ୍ଥା ନରାଃ ସର୍ଵେ ମୃତା ଗଚ୍ଛଂତି ନିର୍ଵୃତିମ୍
ଯେତେବେଳେ ଦେଶ ଏପରି ହେଲା, ଏବଂ ରାଜା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ।
ଯମାନୁଚରନିର୍ଵେଶୋ ନାଭଵତ୍ସୌରଥେ ପୁରେ । ତଦା ଯମୋ ମୁନେରୂପଂ ଧୃତ୍ଵା ପ୍ରାଗାନ୍ମହୀଶ୍ଵରମ୍
ସୁରଥଙ୍କ ସହରରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତଦନ୍ତ କରୁନଥିଲେ; ତାପରେ ଯମ, ଏକ ମୁନି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭୂପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଵଲ୍କଲାଂବରଧାରୀ ଚ ଜଟାଶୋଭିତଶୀର୍ଷକଃ । ସୁରଥଂ ତୁ ସଭାମଧ୍ଯେ ଦଦର୍ଶ ହରିସେଵକମ୍
ବାଉଳ ଚେରା ପିନ୍ଧି, ଜଟାରେ ମୁଣ୍ଡ ଶୋଭିତ, ସେ ହରିଙ୍କର ସେବକ ସୁରଥଙ୍କୁ ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ।
ତୁଲସୀମସ୍ତକେ ଯସ୍ଯ ଵାଚି ନାମ ହରେଃ ପରମ୍ । ଧର୍ମକର୍ମରତାଂ ଵାର୍ତ୍ତାଂ ଶ୍ରାଵଯଂତଂ ନିଜାଞ୍ଜନାନ୍
ଯାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ତୁଳସୀ ରହିଛି, ମୁଁହରେ ହରିଙ୍କର ପବିତ୍ର ନାମ ରହିଛି, ନିଜ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଧର୍ମ କାମ୍ୟ କଥା କହୁଥିଲେ।
ତଦା ମୁନିଂ ନୃପୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତପୋମୂର୍ତିମିଵ ସ୍ଥିତମ୍ । ଵଵଂଦେ ଚରଣୌ ତସ୍ଯ ପାଦ୍ଯାଦିକମଥାକରୋତ୍
ସେ ସମୟରେ, ରାଜା ସେ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ତପୋମୟ ଦେହ ଭାବି, ପାଦେ ପଡ଼ି ଶିର ନମାଇଲେ ଓ ପାଦ୍ୟ ଆଦି ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟଂ ଵିଶ୍ରାଂତଂ ମୁନିଂ ପ୍ରାହ ନୃପାଗ୍ରଣୀଃ । ଧନ୍ଯମଦ୍ଯ ଜନୁର୍ମହ୍ଯଂ ଧନ୍ଯମଦ୍ଯ ଗୃହଂ ମମ
ମୁନିଜୀ ସୁଖରେ ବସି ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା କହିଲେ, 'ଆଜି ମୋ ଜୀବନ ଧନ୍ୟ, ଆଜି ମୋ ଘର ଧନ୍ୟ ହେଲା।'
କଥାଃ କଥଯତାନ୍ମହ୍ଯଂ ରାମସ୍ଯ ଵିଵିଧା ଵରାଃ । ଯାଃ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପହାନିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ପଦେ ପଦେ
'ମୋତେ ରାମଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହନ୍ତୁ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପ୍ରତି ପଦେ ପଦେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।'
ଇତ୍ଥମୁକ୍ତଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଜହାସ ସ ମୁନିର୍ଭୃଶମ୍ । ଦଂତାନ୍ପ୍ରଦର୍ଶଯନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତାଲାସ୍ଫାଲିତପାଣିକଃ
ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ସେ ମୁନି ହସିଲେ, ସମସ୍ତ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, ହାତ ତାଳି ମାଡ଼ି ଅନନ୍ଦ କଲେ।
ହସଂତଂ ତଂ ମୁନିଂ ପ୍ରାହ ହସନେ କାରଣଂ କିମୁ । କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ ଯଥା ସ୍ଯାନ୍ମନସଃ ସୁଖମ୍
ରାଜା ହସୁଥିବା ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ମହାରାଜ, କାହିଁକି ଏମିତି ହସିଲେ? ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ଯାହାରୁ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ପାଇବ।'
ତତୋ ମୁନିର୍ନୃପଂ ପ୍ରାହ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଧିଯାଯୁତଃ । ଯଦହଂ ତେଽଭିଧାସ୍ଯାମି ସ୍ମିତେ କାରଣମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ମୁନି କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋ ହସର ଠିକ୍ କାରଣ ଏବେ ଶୁଣ।'
ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ହରେଃ କୀର୍ତିଂ କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ । କୋ ହରିଃ କସ୍ଯ ଵା କୀର୍ତିଃ ସର୍ଵେ କର୍ମଵଶା ନରାଃ
'ତୁମେ କହିଲ, “ମୋ ସାମ୍ନାରେ ହରିଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି କହନ୍ତୁ।” କିଏ ହରି? କାହାର କୀର୍ତ୍ତି? ସମସ୍ତେ କର୍ମର ଅନୁସାରୀ।'
କର୍ମଣା ପ୍ରାପ୍ଯତେ ସ୍ଵର୍ଗଃ କର୍ମଣା ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । କର୍ମଣୈଵ ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦିକଂ ବହୁ
'କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ; କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ, ପୁଅ, ପଉତି ଓ ଅନେକ ଜିନିଷ ମିଳେ।'
ଶକ୍ରଃ ଶତଂ କ୍ରତୂନାଂ ତୁ କୃତ୍ଵାଗାତ୍ପରମଂ ପଦମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାପି କର୍ମଣା ଲୋକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସତ୍ଯାଖ୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍
'ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ କ୍ରତୁ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ନାମକ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୋକକୁ ପାଇଲେ।'
ଅନେକେ କର୍ମଣା ସିଦ୍ଧା ମରୁଦାଦଯ ଈଶିନଃ । କୁର୍ଵନ୍ତି ଭୋଗସୌଖ୍ଯଂ ଚ ଅପ୍ସରୋଗଣସେଵିତାଃ
'ଅନେକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମରୁତ ଆଦି ଦେବତାମାନେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଭୋଗ ଓ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।'
ତସ୍ମାତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ଯଜ୍ଞାଦୀନ୍ଯଜସ୍ଵ କିଲ ଦେଵତାଃ । ଯଥା ତେ ଵିମଲାକୀର୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ମହୀତଲେ
'ସେଥିପାଇଁ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କର୍ମ କର, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ଯାହାରୁ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ନିର୍ମଳ ହେବ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କୋପକ୍ଷୁଭିତମାନସଃ । ଉଵାଚ ରାମୈକମନା ଵିପ୍ରଂ କର୍ମଵିଶାରଦମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ମନ ରେଷରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ରାମ ଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମା ବ୍ରୂହି କର୍ମଣୋ ଵାର୍ତାଂ କ୍ଷଯିଷ୍ଣୁଫଲଦାଯିନୀମ୍ । ଗଚ୍ଛ ମନ୍ନଗରୋପାଂତାଦ୍ବହିର୍ଲୋକଵିଗର୍ହିତଃ
'ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଏହି କ୍ଷଣିକ ଫଳ ଦେଇଥିବା କର୍ମର କଥା କହିବା ନାହିଁ। ତୁମେ ମୋ ସହରର ସୀମା ଛାଡ଼ି ବାହାରକୁ ଯାଅ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ।'
ଇଂଦ୍ରଃ ପତିଷ୍ଯତି କ୍ଷିପ୍ରଂ ପତିଷ୍ଯତ୍ଯପି ପଦ୍ମଜଃ । ନ ପତିଷ୍ଯଂତି ମନୁଜା ରାମସ୍ଯ ଭଜନୋତ୍ସୁକାଃ
'ଇନ୍ଦ୍ର ଶୀଘ୍ର ତଳେ ପଡ଼ିବେ, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତଳେ ପଡ଼ିବେ; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଭଜିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ସେମାନେ କେବେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।'
ପଶ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଂ ଚ ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ ବିଭୀଷଣମଥାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଯେ ଚାନ୍ଯେ ରାମଭକ୍ତା ଵୈ କଦାପି ନ ପତଂତି ତେ
'ଧ୍ରୁବ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କର ଭକ୍ତ, ସେମାନେ କେବେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।'
ଯେ ରାମନିଂଦକା ଦୁଷ୍ଟାସ୍ତାନି ମେ ଯମକିଂକରାଃ । ତାଡଯିଷ୍ଯଂତି ଲୋହସ୍ଯ ମୁଦ୍ଗରୈଃ ପାଶବନ୍ଧନୈଃ
'ଯେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ରାମଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଯମଦୂତମାନେ ଲୋହା ମୁଗୁର ଓ ଶୃଙ୍ଖଳ ଦ୍ୱାରା ପିଟିବେ ଓ ବାନ୍ଧିବେ।'
ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ଵାଦ୍ଦେହଦଂଡଂ ନ କୁର୍ଯାଂ ତେ ଦ୍ଵିଜାଧମ । ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛ ମଦାଲୋକାତ୍ତାଡଯିଷ୍ଯାମି ଚାନ୍ଯଥା
ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାରୁ, ମୁଁ ତୁମର ଦେହକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ମାରିବିନାହିଁ, ହେ ଦୁଇଥର ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଚାଲିଯାଅ, ନହେଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାଡ଼ିଦେବି।
ଇତ୍ଥମୁକ୍ତଵତି ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଭୂପେ ସୁରଥସଂଜ୍ଞିତେ । ସେଵକା ବାହୁନା ଧୃତ୍ଵା ନିଷ୍କାସଯିତୁମୁଦ୍ଯତାଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସୁରଥ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କର ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାହୁଧରି ଧରିଲେ ଏବଂ ବାହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
ତଦା ଯମୋ ନିଜଂ ରୂପଂ ଧୃତ୍ଵା ଲୋକୈକଵଂଦିତମ୍ । ପ୍ରାହ ଭୂପଂ ପ୍ରତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଯାଚସ୍ଵ ହରିସେଵକ
ସେତେବେଳେ ଯମ ନିଜ ପୂଜ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତ, ଆମେ ଯାହା ଚାହଁ ମୋତେ ମାଗ।"
ମଯା ପ୍ରଲୋଭିତୋ ଵାଗ୍ଭିର୍ବହ୍ଵୀଭିରପି ସୁଵ୍ରତ । ଚଲିତୋସି ନ ରାମସ୍ଯ ସେଵାଯାଃ ସାଧୁସେଵିତଃ
"ମୁଁ ତୁମକୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ମିଠା କଥାରେ ମନ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସେବାରୁ କେବେ ବି ଚଳିଲେ ନାହିଁ।"
ତଦା ପ୍ରୋଵାଚ ଭୂମୀଶୋ ଯମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁତୋଷିତମ୍ । ଉଵାଚ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋସି ଦେହି ମେ ଵରମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ଭୂମିର ନାଥ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ: "ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋତେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଵର ଦିଅ।"
ତାଵନ୍ମମ ନ ଵୈ ମୃତ୍ଯୁର୍ଯାଵଦ୍ରାମସମାଗମଃ । ନ ଭଯଂ ମେ ଭଵତ୍ତୋ ହି କଦାଚନ ହି ଧର୍ମରାଟ୍
"ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ମିଳିବିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନ ହେଉ, ଏବଂ ହେ ଧର୍ମରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ କେବେ ବି ମୋତେ ଭୟ ନ ହେଉ।"
ତଦୋଵାଚ ଯମୋ ଭୂପମିଦଂ ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି । ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଦୀପ୍ସିତଂ ତଥ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତି ରଘୋଃପତିଃ
ତାପରେ ଯମ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏହି ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ହେବ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଁଛ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ସେହି ସବୁ ସତ୍ୟ କରିବେ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ହିତୋ ଧର୍ମୋ ଜଗାମ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରତି । ପ୍ରଶସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଚରିତଂ ହରିଭକ୍ତିପରାତ୍ମନଃ
ଏପରି କହି ଧର୍ମ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ହରିଭକ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ।