ପିତୃଷ୍ଵସ୍ରଭିଗମନେ ଦକ୍ଷିଣାଂଗେ ଵ୍ରଣୀ ଭଵେତ୍ । ମାତୁଲାନ୍ଯାସ୍ତୁ ଗମନେ ଵାମାଂଗେ ଵ୍ରଣଵାନ୍ଭଵେତ୍
ପିତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ଦହାଣ ପଟେ ଘାଉ ହୁଏ; ମାଆଙ୍କର ଭଉଣୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ବାମ ପଟେ ଘାଉ ହୁଏ।
ପିତୃଵ୍ଯପତ୍ନୀଗମନେ କଟୌ କୁଷ୍ଠଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ମିତ୍ରଭାର୍ଯାଭିଗମନେ ମୃତଭାର୍ଯଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ପିତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଝିଅ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ କମରେ କୁଷ୍ଠ ହୁଏ; ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଝିଅ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ନିଜ ଝିଅକୁ ହରାଇବ।
ସ୍ଵଗୋତ୍ରସ୍ତ୍ରୀପ୍ରସଂଗେନ ଜାଯତେ ଚ ଭଗଂଦରଃ । ତପସ୍ଵିନୀପ୍ରସଂଗେନ ପ୍ରମେହୋ ଜାଯତେ ନରେ
ନିଜ ଗୋତ୍ରର ଝିଅ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ଭାଗନ୍ଦର ହୁଏ; ତପସ୍ବିନୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ପୁରୁଷରେ ପ୍ରମେହ ହୁଏ।
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ତ୍ରୀପ୍ରସଂଗେନ ଜାଯତେ ନାସିକାଵ୍ରଣୀ । ଦୀକ୍ଷିତସ୍ତ୍ରୀପ୍ରସଂଗେନ ଜାଯତେ ଦୁଷ୍ଟରକ୍ତସୃକ୍
ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଘରର ଝିଅ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ନାକରେ ଘାଉ ହୁଏ; ଦୀକ୍ଷିତ ଝିଅ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ଦୁଷ୍ଟ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୁଏ।
ସ୍ଵଜାତିଜାଯାଗମନେ ଜାଯତେ ହୃଦଯଵ୍ରଣୀ । ଜାତ୍ଯୁନ୍ନତସ୍ତ୍ରୀଗମନେ ଜାଯତେ ମସ୍ତକଵ୍ରଣୀ
ନିଜ ଜାତିର ଝିଅ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ହୃଦୟରେ ଘାଉ ହୁଏ; ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଝିଅ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାଉ ହୁଏ।
ପଶୁଯୋନୌ ଚ ଗମନାନ୍ମୂତ୍ରଘାତଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ଏତେ ଦୋଷା ନରାଣାଂ ସ୍ଯୁର୍ନରକାଂତେ ନ ସଂଶଯଃ
ପଶୁ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ମୁତ୍ର ରୋକା ହୁଏ; ଏହି ସବୁ ଦୋଷ ଲୋକଙ୍କୁ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ତ୍ରୀଣାମପି ଭଵଂତ୍ଯେତେ ତତ୍ତତ୍ପୁରୁଷସଂଗମାତ୍ । ଏଵଂ ରାଜନ୍ହି ଚିହ୍ନାନି କୀର୍ତିତାନି ସୁପାପିନାମ୍
ଏହି ସବୁ ଦୁଃଖ ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ହୁଏ; ଏଭଳି ରାଜା, ମହାପାପୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି।
ଦାନପୁଣ୍ଯପ୍ରସଂଗେନ ତୀର୍ଥାଦିକ୍ରିଯଯା ତଥା । ରାମସ୍ଯ ଚରିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତପସା ଵାକ୍ଷଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଦାନ, ପୁଣ୍ୟ କାମ, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ଓ ରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶୁଣିଲେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ପାପାନାଂ ହରିକୀର୍ତିଧୁନୀ ନୃଣାମ୍ । କ୍ଷାଲଯେତ୍ପାପିନାଂ ପଂକଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନର ନଦୀ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟତା ଧୋଇ ଦେଉଛି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯୋ ନାଵମନ୍ଯେତ ହରିଂ ତସ୍ଯ ଯାଗାଵିଧି ଶ୍ରୁତାଃ । ତୀର୍ଥାନ୍ଯପି ସୁପୁଣ୍ଯାନି ପାଵିତୁଂ ନ କ୍ଷମାଣି ତମ୍
ଯେଉଁଠି ହରିଙ୍କୁ ଅପମାନ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂର କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ହସତେ କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ଯଶ୍ଚରିତ୍ରଂ ଜ୍ଞାନଦୁର୍ବଲଃ । ନ ତସ୍ଯ ନରକାନ୍ମୁକ୍ତିଃ କଲ୍ପାଂତେଽପି ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ହସି ଉଡ଼ାଏ, ସେ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ ନାହିଁ।
ଯା ହି ରାଜନ୍ଵିମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ହଯସ୍ଯାନୁଚରୈଃ ସହ । ଶ୍ରାଵଯ ଶ୍ରୀଶଚରିତଂ ଯତୋ ଵାହଗତିର୍ଭଵେତ୍
ହେ ରାଜା, ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଘୋଡ଼ା ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କ ସହିତ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଇପାରିବ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋଽଭୂଚ୍ଛତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପରଵୀରହା । ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ଯଯୌ ସେଵକସଂଯୁତଃ
ଶେଷ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଚାରିପଟେ ଘୁଞ୍ଚି, ସେବକମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ସ ହନୁମାନ୍ହଯଵର୍ଯସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ । ଉଵାଚ ରାମଚରିତଂ ମହାଦୁର୍ଗତିନାଶକମ୍
ସେଠାକୁ ଯାଇ ହନୁମାନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ପାଖରେ ଦାଁଡ଼ି ରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ର, ଯାହା ଦୁଃଖ ନଶ୍ୟ କରେ, ଶୁଣାଇଲେ।
ଯାହି ଦେଵ ଵିମାନଂ ସ୍ଵଂ ରାମକୀର୍ତନପୁଣ୍ଯତଃ । ସ୍ଵୈରଂ ଚର ସ୍ଵଲୋକେ ତ୍ଵଂ ମୁକ୍ତୋ ଭଵ କୁଯୋନିତଃ
ଏବେ ଦେବତା, ରାମଙ୍କ ଗୁଣଗାନର ପୁଣ୍ୟରେ ନିଜ ବିମାନକୁ ଯାଅ; ନିଜ ଲୋକରେ ସ୍ବେଚ୍ଛାରେ ଚାଲିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ହେ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଯାଵଦାସ୍ଥିତଃ । ତାଵଦ୍ଦଦର୍ଶ ଵିମଲଂ ଦେଵଂ ଵୈମାନିକଂ ଵରମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରହିଥିଲେ, ସେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବିମାନରେ ଦେଖିଲେ।
ସ ଉଵାଚ ଵିମୁକ୍ତୋଽହଂ ରାମକୀର୍ତନସଂଶ୍ରୁତେଃ । ଯାମି ସ୍ଵଂ ଭଵନଂ ରାଜନ୍ନାଜ୍ଞାପଯ ମହାମତେ
ସେ କହିଲେ: ରାମଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ଶୁଣି ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଉଛି, ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଦେଵୋ ଵିମାନେ ସ୍ଵେ ପରିସ୍ଥିତଃ । ତଦା ଵିସ୍ମଯମାପୁସ୍ତେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ସହାନୁଗାଃ
ଏଭଳି କହି ଦେବତା ନିଜ ବିମାନରେ ବସି ଚାଲିଗଲେ; ତାପରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ସେବକମାନେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତତୋ ଵାହୋ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଗାତ୍ରସ୍ତଂଭାଚ୍ଚ ଭୂତଲାତ୍ । ଯଯୌ ତଦ୍ଵିପିନଂ ସର୍ଵଂ ଭ୍ରମନ୍ପକ୍ଷିସମାକୁଲମ୍
ତାପରେ ଘୋଡ଼ାଟିଏ ନିଜ ବନ୍ଧନ ଓ ଦେହର ଜଡତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା ସେଇ ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲିଗଲା।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ମାସାଃ ସପ୍ତାଭଵଂସ୍ତସ୍ଯ ହଯଵର୍ଯସ୍ଯ ହେଲଯା । ଚରତୋ ଭାରତଂ ଵର୍ଷମନେକନୃପପୂରିତମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ାଟିଏ ଆରାମରେ ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଅନେକ ରାଜାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ସାତ ମାସ ଧରି ଘୁରିଲା।
ସ ପୂଜିତୋ ଭୂପଵରୈଃ ପରୀତ୍ଯ ଵରଭାରତମ୍ । ପରୀଵୃତୋ ଵୀରଵରୈଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନାଦିଭିରୁଦ୍ଭଟୈଃ
ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେଘୋଡ଼ା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାରତ ଦେଶ ଚାରିପଟେ ଘୁରି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରବଳ ବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ।
ସ ବଭ୍ରାମ ବହୂନ୍ଦେଶାନ୍ହିମାଲଯସମୀପତଃ । ନ କୋପି ତଂ ନିଜଗ୍ରାହ ହଯଂ ରାମବଲଂ ସ୍ମରନ୍
ସେ ଘୋଡ଼ା ହିମାଲୟ ପାଖରେ ଅନେକ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିଲା; କେହି ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସେନାର ଶକ୍ତିକୁ ମନେ ପକାଇ, ସେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଧରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଂଗଵଂଗକଲିଂଗାନାଂ ରାଜଭିଃ ସଂସ୍ତୁତୋ ହଯଃ । ଜଗାମ ରାଜ୍ଞୋ ନଗରେ ସୁରଥସ୍ଯ ମନୋହରେ
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ ଓ କଳିଙ୍ଗ ରାଜାମାନେ ଘୋଡ଼ାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ଏହା ପରେ ସେ ଘୋଡ଼ା ରାଜା ସୁରଥଙ୍କ ମନୋହର ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
କୁଂଡଲଂ ନାମ ନଗରମଦିତେର୍ଯତ୍ର କୁଂଡଲମ୍ । କର୍ଣଯୋଃ ପତିତଂ ଭୂମୌ ହର୍ଷଭଯସୁକଂପଯୋଃ
ଏଠାରେ କୁଣ୍ଡଳା ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସହର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅଦିତିଙ୍କ କାନରୁ ତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ଖୁସି, ଭୟ ଓ କମ୍ପନରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଯତ୍ର ଧର୍ମଵ୍ଯତିକ୍ରାଂତିଂ ନ କରୋତି କଦାପିନା । ଶ୍ରୀରାମସ୍ମରଣଂ ପ୍ରେମ୍ଣା କରୋତି ଜନତାନ୍ଵହମ୍
ଏଠାରେ କେହି କେବେ ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏଠାର ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରେମରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାନାଂ ତୁ ଯତ୍ରାର୍ଚା ତୁଲସ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ନୃଭିଃ । କ୍ରିଯତେ ରଘୁନାଥସ୍ଯ ସେଵକୈଃ ପାପଵର୍ଜିତୈଃ
ଏଠାରେ ରଘୁନାଥଙ୍କ ନିଷ୍ପାପ ସେବକମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଅଶ୍ୱଥ ଓ ତୁଳସୀ ଗଛର ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଯତ୍ର ଦେଵାଲଯା ରମ୍ଯା ରାଘଵପ୍ରତିମାଯୁତାଃ । ପୂଜ୍ଯଂତେ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତୈଃ କପଟଵର୍ଜିତୈଃ
ଏଠାରେ ରାଘବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଥିବା ସୁନ୍ଦର ଦେଉଳଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ନିଷ୍କପଟ ଲୋକମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଵାଚି ନାମ ହରେର୍ଯତ୍ର ନ ଵୈ କଲହସଂକଥା । ହୃଦି ଧ୍ଯାନଂ ତୁ ତସ୍ଯୈଵ ନ ଚ କାମଫଲସ୍ମୃତିଃ
ହରିଙ୍କ ଭୂମି ଭାବରେ ଯେଉଁଠାରେ ବାଚି ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେଠାରେ କେବେ ଝଗଡ଼ା ନଥାଏ; ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ଅଛି, କିଛି ଲୋକିକ ଫଳର ଆଶା ନାହିଁ।
ଦେଵନଂ ଯତ୍ର ରାମସ୍ଯ ଵାର୍ତ୍ତାଭିଃ ପୂତଦେହିନାମ୍ । ନ ଜାତୁଚିନ୍ନୃଣାମସ୍ତି ସତ୍ଯଵ୍ଯସନମାନିନାମ୍
ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମାମାନେ ରାମଙ୍କୁ କଥା ଶ୍ରବଣ କରାଇ ପୂଜା କରନ୍ତି; ସେଠାର ଲୋକମାନେ କେବେ ମିଥ୍ୟାରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତସ୍ମିନ୍ଵସତି ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁରଥଃ ସତ୍ଯଵାନ୍ବଲୀ । ରଘୁନାଥପଦସ୍ମାରହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତଃ ପରୋନ୍ମଦଃ
ସେଠାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପ୍ରବଳ ସୁରଥ ରହନ୍ତି, ଯିଏ ରଘୁନାଥଙ୍କ ପାଦସ୍ମରଣରେ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ମଦରେ ଲୀନ।