କିଂ କରୋମି ମଯା ସତ୍ଯପାଲନାର୍ଥମିଦଂ କୃତମ୍ । ଜାନନ୍ପ୍ରଭାଵଂ ଭଵତୋ ଭକ୍ତରକ୍ଷାର୍ଥମାଗତଃ
ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୁଁ ଏହି କାମ ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କରିଛି; ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣି, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛି।
ଅସୌ ପୁରା ଉଜ୍ଜଯିନ୍ଯାଂ ମହାକାଲନିକେତନେ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଶିପ୍ରାଖ୍ଯ ସରିତି ତପସ୍ତେପେ ମହାଦ୍ଭୁତମ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଉଜ୍ଜୟିନୀରେ ମହାକାଳଙ୍କ ନିବାସରେ, ସେ ଶିପ୍ରା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଅଦ୍ଭୁତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଜାତୋଽହଂ ଜଗାଦ ଭୂମିପଂ ପ୍ରତି । ଯାଚସ୍ଵେତି ମହାରାଜ ସ ଵଵ୍ରେ ରାଜ୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲି: 'ମାଗ', ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ରାଜ୍ୟ ଦାନ ଚାହିଲେ।
ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦେଵପୁରେ ତଵ ରାଜ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯାଵଦ୍ରାମହଯଃ ପୁର୍ଯାମାଗମିଷ୍ଯତି ଯାଜ୍ଞିକଃ
ମୁଁ ଦେବପୁରରେ କହିଥିଲି: 'ତୁମର ରାଜ୍ୟ ରହିବ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମହୟ ନାମକ ସହରକୁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତ ଆସିନଥିବେ।'
ତାଵତ୍ପ୍ରଭୃତ୍ଯହଂ ସ୍ଥାସ୍ଯେ ତଵ ରକ୍ଷାର୍ଥମୁଦ୍ଯତଃ । ଏତଦ୍ଦତ୍ତଵରୋ ରାମ କିଂ କରୋମି ସ୍ଵସତ୍ଯତଃ
ସେଇବେଳୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଁ ତୁମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଛି; ଏହି ଦାନ ଦେଇଦେଲି, ହେ ରାମ, ମୋ ସତ୍ୟ ପାଳନ ପାଇଁ ଆଉ କଣ କରିପାରିବି?
ଘୃଣିତୋଽସ୍ମ୍ଯଧୁନା ରାଜ୍ଞା ସପୁତ୍ରପଶୁବାଂଧଵଃ । ହଯଂ ସମର୍ପ୍ଯତେ ପାଦସେଵାଂ ରାଜା ଵିଧାସ୍ଯତି
ଏବେ ରାଜା, ସେଙ୍କର ପୁଅ, ଗାଈ, ଆତ୍ମୀୟ ସମେତ ନମ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି; ଅଶ୍ୱ ଅର୍ପଣ ହେବ ଏବଂ ରାଜା ତୁମ ପାଦସେବା କରିବେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହେଶସ୍ଯ ରଘୂତ୍ତମଃ । ଉଵାଚ ଧୀରଯା ଵାଚା କୃପଯା ପୂର୍ଣଲୋଚନଃ
ଶେଷ କହିଲେ: ମହେଶଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରେଶ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଧୀର କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ରାମ ଉଵାଚ। ଦେଵାନାମଯମେଵାସ୍ତି ଧର୍ମୋ ଭକ୍ତସ୍ଯ ପାଲନମ୍ । ତ୍ଵଯା ସାଧୁକୃତଂ କର୍ମ ଯଦ୍ଭକ୍ତୋ ରକ୍ଷିତୋଽଧୁନା
ରାମ କହିଲେ: ଦେବତାମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା; ତୁମେ ଭଲ ଭାବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ।
ମମାସି ହୃଦଯେ ଶର୍ଵ ଭଵତୋ ହୃଦଯେ ତ୍ଵହମ୍ । ଆଵଯୋରଂତରଂ ନାସ୍ତି ମୂଢାଃ ପଶ୍ଯଂତି ଦୁର୍ଧିଯଃ
ହେ ଶର୍ବ, ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଛ, ମୁଁ ତୁମ ହୃଦୟରେ ଅଛି; ଆମ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ—ମାତ୍ର ମୂଢ଼ ଓ ଅବିବେକୀ ଲୋକେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖନ୍ତି।
ଯେ ଭେଦଂ ଵିଦଧତ୍ଯଦ୍ଧା ଆଵଯୋରେକରୂପଯୋଃ । କୁଂଭୀପାକେଷୁ ପଚ୍ଯଂତେ ନରାଃ କଲ୍ପସହସ୍ରକମ୍
ଯେମାନେ ଆମେ ଏକ ରୂପ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ଦେଖାନ୍ତି, ସେମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି।
ଯେ ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତାସ୍ତ ଏଵାସନ୍ମଦ୍ଭକ୍ତା ଧର୍ମସଂଯୁତାଃ । ମଦ୍ଭକ୍ତା ଅପି ଭୂଯସ୍ଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ତଵ ନତିଂକରାଃ
ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ; ଏବଂ ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଭକ୍ତିରେ ଶିର ନମାନ୍ତି।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତ୍ଥଂ ଭାଷିତମାକର୍ଣ୍ଯ ଶର୍ଵୋ ଵୀରମଣିଂ ନୃପମ୍ । ମୂର୍ଚ୍ଛିତଂ ଜୀଵଯାମାସ କରସ୍ପର୍ଶାଦିନା ପ୍ରଭୁଃ
ଶେଷ କହିଲେ: ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଶର୍ବ ଭଗବାନ ମୂର୍ଛିତ ଭାଇଥିବା ବୀରମଣି ନରେଶଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ।
ଅନ୍ଯାନପି ସୁତାନସ୍ଯ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଞ୍ଛରପୀଡିତାନ୍ । ଜୀଵଯାମାସ ସ ମୃଡଃ ସମର୍ଥଃ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ
ସେ ଦୟାଳୁ ଏବଂ ସମର୍ଥ ଭଗବାନ ଅନ୍ୟ ମୂର୍ଛିତ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ଦେଲେ।
ସଜ୍ଜଂ ଵିଧାଯ ତଂ ଭୂପଂ ଶ୍ରୀରାମପଦଯୋର୍ନତିମ୍ । କାରଯାମାସ ଭୂତେଶଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଃ ପରୀଵୃତମ୍
ଭୂତେଶ୍ୱର ରାଜାଙ୍କୁ ସଜ୍ଜ କରି, ସେଙ୍କୁ ପୁଅ ପଉତା ଘେରି ରହିଥିବାବେଳେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ଧନ୍ଯୋ ରାଜା ଵୀରମଣିର୍ଯୋ ଦଦର୍ଶ ରଘୂତ୍ତମମ୍ । ଯୋଗିଭିର୍ଯୋଗନିଷ୍ଠାଭିର୍ଦୁଷ୍ପ୍ରାପମଯୁତାଯୁତୈଃ
ଧନ୍ୟ ହେଲେ ରାଜା ବୀରମଣି, ଯିଏ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ—ଯାହାଙ୍କୁ ଯୋଗରେ ଲଗିଥିବା ଦଶହଜାର ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି।
ତେ ନତ୍ଵା ରଘୁନାଥଂ ତଂ କୃତାର୍ଥୀ କୃତଵିଗ୍ରହାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିଃ ପୂଜ୍ଯତମା ଅଭୂଵନ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ସେମାନେ ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ ହେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ହନୁମଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଚ ପୁଷ୍କଲାଦିଭିରୁଦ୍ଭଟୈଃ । ପରିଷ୍ଟୁତାଯ ରାମାଯ ଦଦୌ ରାଜା ହଯୋତ୍ତମମ୍
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ହନୁମାନ, ପୁଷ୍କଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ସେ ରାମଙ୍କୁ ରାଜା ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଦାନ କଲେ।
ରାଜ୍ଯେନ ସହିତଂ ସର୍ଵଂ ସପୁତ୍ରପଶୁବାଂଧଵମ୍ । ଶର୍ଵେଣ ପ୍ରେରିତଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଭୂପୋ ଵୀରମଣିସ୍ତଦା
ସେଇ ସମୟରେ ଶର୍ବଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ବୀରମଣି ରାଜା ନିଜ ରାଜ୍ୟ, ପୁଅ, ଗାଈ, ଓ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନ ସହିତ ସବୁକିଛି ଦାନ କଲେ।
ତତୋ ରାମୋ ନୁତଃ ସର୍ଵୈର୍ଵୈରିଭିର୍ନିଜସେଵକୈଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନାଦିଭିରତ୍ଯଂତମୁତ୍ସୁକୈଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ତାପରେ ରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ—ଶତ୍ରୁ, ନିଜ ସେବକ ଓ ବିଶେଷକରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଥିବା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ସ୍ତୁତି କଲେ।
ରଥେ ମଣିମଯେ ତିଷ୍ଠନ୍ବଭୂଵ ସ ତିରୋହିତଃ । ଅଂତର୍ହିତେ ରାମଭଦ୍ରେ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପୁଃ ସୁଵିସ୍ମଯମ୍
ମଣିମୟ ରଥରେ ଦଢ଼ି ରହି, ଶ୍ରୀରାମ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ରାମଭଦ୍ର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେବା ପରେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ମା ଜାନୀହି ମନୁଷ୍ଯଂ ତଂ ରାମଂ ଲୋକୈକଵଂଦିତମ୍ । ଜଲେ ସ୍ଥଲେ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ଵର୍ତତେ ସଂସ୍ଥିତଃ ସଦା
ସେଇ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ କେବଳ ମଣିଷ ବୋଲି ଭାବିବା ନାହିଁ; ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ, ଜଳରେ, ଭୂମିରେ, ସବୁଠାରେ ସଦା ବ୍ୟାପ୍ତ।
ତତୋ ଵୀରା ଅଲଂ ହୃଷ୍ଟା ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପରିରେଭିରେ । ତୂର୍ଯମଂଗଲଵାଦିତ୍ରୈଃ ସୁମହାନୁତ୍ସଵୋଽଭଵତ୍
ତାପରେ ସେଇ ବୀରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ମଙ୍ଗଳ ବାଜା ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଧ୍ୱନିରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା।
ତତୋ ମୁକ୍ତୋ ହଯଃ ସର୍ଵୈର୍ଵୀରୈଃ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦୈଃ । ସର୍ଵୈରନୁଗତଃ ପ୍ରୀତୈର୍ଵିସ୍ମଯେନ ସମନ୍ଵିତୈଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୀରମାନେ ଘୋଡ଼ାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଶର୍ଵଃ ସତ୍ଯପ୍ରତିଜ୍ଞଶ୍ଚ ତମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ସେଵକମ୍ । ଶ୍ରୀରାମଂ ଶରଣଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ଯାହି ଲୋକୈକଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ଶର୍ବ ଏବଂ ସତ୍ୟବାନ ନିଜ ସେବକଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ କହିଲେ, 'ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଶରଣ ନିଅ; ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।'
ସ୍ଵଯମଂତର୍ହିତସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଲଯୋତ୍ପତ୍ତିକାରକଃ । କୈଲାସମଗମଚ୍ଛର୍ଵଃ ସେଵକୈଃ ପରିଶୋଭିତଃ
ତାପରେ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ଶର୍ବ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ନିଜ ସେବକମାନେ ସହିତ କୈଳାସକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଭୂପୋ ଵୀରମଣିର୍ଧ୍ଯାଯଞ୍ଛ୍ରୀରାମଚରଣୋଦଜମ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ଯଯୌ ସାକଂ ବଲିନା ବଲସଂଯୁତଃ
ବୀରମଣି ରାଜା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ଜଳକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ସେନା ସହିତ ଚଲିଗଲେ।
ଏତଦ୍ରାମସ୍ଯ ଚରିତଂ ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ତେଷାଂ ସଂସାରଜଂ ଦୁଃଖଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି କର୍ହିଚିତ୍
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଏହି ରାମଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସଂସାରର ଦୁଃଖ କେବେ ମିଳିବ ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଶେଷଵାତ୍ସ୍ଯାଯନସଂଵାଦେ ରାମାଶ୍ଵମେଧେ ହଯପ୍ରସ୍ଥାନଂନାମ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ଶେଷ ଓ ବାତ୍ସ୍ୟାୟନଙ୍କର ସଂବାଦରେ ରାମାଶ୍ୱମେଧର 'ଘୋଡ଼ା ପ୍ରସ୍ଥାନ' ନାମକ ଛଉଠିସ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ହଯୋ ଗତୋ ହେମକୂଟଂ ଭାରତାଂତେ ତତୋ ଦ୍ଵିଜ । ଅନେକଭଟସାହସ୍ରୈ ରକ୍ଷିତୋ ବଦ୍ଧଚାମରଃ
ଶେଷ କହିଲେ: ଘୋଡ଼ା ତାପରେ ଭାରତର ସୀମା ଉପରେ ଥିବା ହେମକୂଟ ପର୍ବତକୁ ଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ହଜାର ହଜାର ସେନା ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ଓ ଚାମର ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା।
ଯୋ ଵୈ ଵିସ୍ତରତୋ ଦୈର୍ଘ୍ଯାଦ୍ଯୋଜନାନାଂ ସମଂ ତତଃ । ଅଯୁତେନ ସୁଶୃଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ରାଜତୈଃ କାଂଚନାଦିଭିଃ
ସେଇ ପର୍ବତ ବହୁତ ବଡ଼ ଓ ଲମ୍ବା, ଦଶହଜାର ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଓ ସୁନ୍ଦର ଚୁଡ଼ା ରୂପା, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ।