ଇତ୍ଯାଜ୍ଞପ୍ତା ଯଯୁସ୍ତେ ଵୈ ଦ୍ରୋଣଂ ପର୍ଵତସତ୍ତମମ୍ । ଯତ୍ରାସ୍ତେ ବଲଵାନ୍ଵୀରୋ ହନୂମାନ୍କପିସତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ, ସେମାନେ ଡ୍ରୋଣ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ଏବଂ ବନରାଜ ହନୁମାନ ବସିଥିଲେ।
ଗତ୍ଵା ତେ ପ୍ରାହରନ୍ସର୍ଵେ ହନୂମଂତଂ ମହାବଲମ୍ । ହନୂମତା ତେ ନିହତା ମୁଷ୍ଟିଭିଃ କରତାଡନୈଃ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ହନୁମାନ ତାଙ୍କୁ ମୁଷ୍ଟି ଓ ହାତର ଘାଁରେ ପଡ଼ି ମାଟିକୁ ଫେଲାଇଲେ।
ପତିତାସ୍ତେ କ୍ଷଣାତ୍ତତ୍ର ରୁଧିରକ୍ଷତଵିଗ୍ରହାଃ । ଅନ୍ଯେ ପଲାଯନପରା ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ତ୍ରିଦିଵେଶ୍ଵରମ୍
ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ମାଟିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ଦେହ ଘାଉ ଓ ରକ୍ତରେ ଭରିଗଲା; ଅନ୍ୟମାନେ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କୁପିତଃ ଶକ୍ରଃ ସର୍ଵାନମରସତ୍ତମାନ୍ । ଆଦିଦେଶ ମହାଵୀରଂ ଵାନରେଂଦ୍ରଂ ସୁରୋତ୍ତମଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଇ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ ଓ ବନରାଜ ମହାବୀରଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ତଦାଜ୍ଞପ୍ତା ଯଯୁସ୍ତେ ଵୈ ଯତ୍ର କୀଶେଶ୍ଵରୋ ବଲୀ । ତାନ୍ସର୍ଵାନାଗତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗାଦ କପିସତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ବନରାଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିଲେ।
ମାଯାଂ ତୁ ଵୀରାଃ ସମରେ ସଂହର୍ତାରଂ ହି ମାଂ ବଲାତ୍ । ନେଷ୍ଯାମି ଯୁଷ୍ମାନଧୁନା ସଂଯମିନ୍ଯାଃ ପୁରୋଂଽତିକେ
ହେ ବୀରମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଶକ୍ତିବାନ ଭାବେ ମାୟାକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରିଦେବି; ଏବେ ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କୁ ସଂୟମୀମାନଙ୍କର ସଭାରେ ନେଇଯିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଅପି ତେ ସର୍ଵେ ସନ୍ନଦ୍ଧାଃ ପ୍ରାହରନ୍କପିମ୍ । ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୈର୍ବହୁଧା ମୁକ୍ତୈର୍ମହାବଲସମନ୍ଵିତାଃ
ଏଭଳି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
କେଚିଚ୍ଛୂଲୈଃ ପରଶୁଭିଃ କେଚିତ୍ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ପଟ୍ଟିଶୈଃ । ମୁସଲୈଃ ଶକ୍ତିଭିଃ କେଚିତ୍କ୍ରୋଧେନ କଲୁଷୀକୃତାଃ
କିଛି ଲୋକ ଶୂଳ ଓ କୁଠାର ନେଇ, କିଛି ତଳୱାର ଓ ଦୀର୍ଘ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଅନ୍ୟେମାନେ ମୁଷଳ ଓ ଶକ୍ତି ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ସ ଆହତୋଽମରଵରୈର୍ଵିଵିଧୈରାଯୁଧୈର୍ବଲୀ । ଶିଲାଭିସ୍ତାଞ୍ଜଘାନାଶୁ ସର୍ଵାନମରସତ୍ତମାନ୍
ଅମରମାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ଏହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପାଥର ଫିଙ୍ଗି ଭୂଇଁ ପକାଇଦେଲେ।
କେଚିତ୍ପଲାଯ୍ଯ ଆହୁସ୍ତେ ଗତାଃ ଶକ୍ରସମୀପକମ୍ । ତଦୁକ୍ତଂ ଵାକ୍ଯମାକର୍ଣ୍ଯ ଭଯଂ ପ୍ରାପ ସୁରାଧିପଃ
କିଛି ଦେବତା ଭୟରେ ପଳାଇ ଶକ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ବୃହସ୍ପତିଂ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ମଂତ୍ରିଣଂ ସ୍ଵର୍ଗଵାସିନାମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଵିଧେ ଗତ୍ଵା ନତ୍ଵା ସୁରଗୁରୁଂ ଵରମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଶିର ନମାଇ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ। କୋଽସୌ ଯୋ ଵାନରୋ ଦ୍ରୋଣଂ ନେତୁଂ ସ୍ଵାମିନ୍ସମାଗତଃ । ଯେନ ମେ ନିହତା ଵୀରା ଅମରାଃ ଶସ୍ତ୍ରଧାରିଣଃ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଏହି କିଏ, କିଏ ଏହି ବାନର, ଯିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିଛି? ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ସମସ୍ତ ବୀର ଅମରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି?
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତମାଂଗିରସୋ ମହାନ୍ । ଜଗାଦ ଭଯସଂଵିଗ୍ନଂ ତୁରାସାହଂ ସୁରାଧିପମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାନ ଅଙ୍ଗିରାସ ପୁତ୍ର ବୃହସ୍ପତି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ତୁରାସାହଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ। ଯୋ ରାଵଣମହନ୍ସଂଖ୍ଯେ କୁଂଭକର୍ଣମଦୀଦହତ୍ । ଯେନ ତେ ଵୈରିଣଃ ସର୍ଵେ ହତାସ୍ତସ୍ଯୈଵ ସେଵକଃ
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ ଏବଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦହିଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ—ସେ ତାଙ୍କର ସେବକ।
ଯେନ ଲଂକା ସତ୍ରିକୂଟା ନିର୍ଦଗ୍ଧା ପୁଚ୍ଛଵହ୍ନିନା । ଅକ୍ଷଶ୍ଚ ନିହତୋ ଯେନ ହନୂମଂତମଵେହି ତମ୍
ଯିଏ ତାଙ୍କର ପୁଛର ଅଗ୍ନିରେ ତିନିଟି ଶିଖର ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଦହିଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଯିଏ ଅକ୍ଷକୁ ମାରିଥିଲେ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ହନୁମାନ, ଏହି କଥା ଜାଣ।
ତେନ ସର୍ଵେ ଵିନିହତା ଦ୍ରୋଣାର୍ଥମଯମୁଦ୍ଯତଃ । ହଯମେଧଂ ମହାରାଜଃ କରୋତି ବଲିସତ୍ତମଃ
ସେ ଯିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାରାଜା ବଳରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହୋଇ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଶ୍ଵଂ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ତୁ ନୃପୋ ଵୀରମଣିର୍ମହାନ୍ । ଜହାର ତତ୍ର ସମଭୂଦ୍ରଣଂ ସୁରଵିମୋହନମ୍
ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ଶିବଭକ୍ତ ବୀରମଣି ନାମକ ମହାନ ରାଜା ଧରିନେଲେ; ସେଠାରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ଦେବତାମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲା।
ଶିଵେନ ନିହତାଃ ସଂଖ୍ଯେ ଵୀରା ରାମସ୍ଯ ଭୂରିଶଃ । ତାନ୍ଵୈ ଜୀଵଯିତୁଂ ଦ୍ରୋଣଂ ନେଷ୍ଯତ୍ଯେଵ ମହାବଲଃ
ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ଅନେକ ବୀର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ସେମାନେକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେବା ପାଇଁ, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଣିବେ।
ନାଯଂ ଵର୍ଷଶତୈର୍ଜେଯୋ ଭଵତା ବଲସଂଯୁତଃ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରସାଦଯ କପିଂ ଦେହି ତତ୍ରତ୍ଯମୌଷଧମ୍
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଶତବର୍ଷ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ବାନରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର, ଏବଂ ସେଠାର ଔଷଧ ଦେଇଦିଅ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଆଗତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶ୍ରୀରାମଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରଣତାର୍ତିହମ୍ । ଭ୍ରାତରଂ ସକଲାଦ୍ଦୁଃଖାନ୍ମୁକ୍ତୋଽଭୂଦ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଶେଷ କହିଲେ: ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ, ଯିଏ ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଶତୃଘ୍ନ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଭାଇ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ହନୂମାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଭ୍ରାଂତୋ ରାମସ୍ଯ ଚରଣୌ ମୁଦା । ଵଵଂଦେ ଭକ୍ତରକ୍ଷାର୍ଥମାଗତଂ ନିଜଗାଦ ଚ
ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଯିଏ ଭକ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ କଥା କହିଲେ।
ସ୍ଵାମିଂସ୍ତଵୈତଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ତୁ ସ୍ଵଭକ୍ତପରିପାଲନମ୍ । ଯତ୍ସଂଗ୍ରାମେ ଜିତଂ ସର୍ଵଂ ପାଶବଦ୍ଧମମୋଚଯଃ
ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଏହି ଆପଣଙ୍କ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ ଏବଂ ପାଶରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଵଯଂ ତ୍ଵିଦାନୀଂ ଧନ୍ଯା ଵୈ ଯଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଭଵତ୍ପଦେ । ଜେଷ୍ଯାମୋଽରୀନ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ତ୍ଵତ୍କୃପାତୋ ରଘୂଦ୍ଵହ
ଆମେ ଏବେ ଧନ୍ୟ ହେଲୁ, କାରଣ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ଦେଖିପାରିବା। ରଘୁବଂଶୀ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଶତୃମାନେକୁ ଜିତିପାରିବା।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ସ୍ଥାଣୁସ୍ତଦାଗତଂ ରାମଂ ଯୋଗିନାଂ ଧ୍ଯାନଗୋଚରମ୍ । ପତିତ୍ଵା ପାଦଯୋର୍ଵିପ୍ର ଜଗାଦ ପ୍ରଣତାଭଯମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ସ୍ଥାଣୁ, ଯିଏ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ସେ ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, ଭକ୍ତଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା କଥା କହିଲେ।
ଏକସ୍ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପ୍ରକୃତେଃ ପର ଈର୍ଯସେ । ଯଃ ସ୍ଵାଂଶକଲଯା ଵିଶ୍ଵଂ ସୃଜସ୍ଯଵସି ହଂସି ଚ
ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ପୁରୁଷ, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ନିଜ ଅଂଶ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଆପଣ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି।
ଅରୂପସ୍ତ୍ଵମଶେଷସ୍ଯ ଜଗତଃ କାରଣଂ ପରମ୍ । ଏକ ଏଵ ତ୍ରିଧାରୂପଂ ଗୃହ୍ଣାସି କୁହକାନ୍ଵିତଃ
ଆପଣ ନିରାକାର, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ। ତଥାପି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଏକାକି ତିନିଟି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ସୃଷ୍ଟୌ ଵିଧାତୃରୂପେଣ ପାଲନେ ସ୍ଵଯମାସ ଚ । ପ୍ରଲଯେ ଜଗତଃ ସାକ୍ଷାଦହଂ ଶର୍ଵାଖ୍ଯତାଂ ଗତଃ
ସୃଷ୍ଟିବେଳେ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ପାଳନ ସମୟରେ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏବଂ ସଂସାରର ପ୍ରଳୟବେଳେ ମୁଁ ସିଧାସଳଖ ଶର୍ବ ନାମ ଧାରଣ କରେ।
ତଵ ଯତ୍ପରମେଶସ୍ଯ ହଯମେଧକ୍ରତୁକ୍ରିଯା । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାପନୋଦାଯ ତଦ୍ଵିଡଂବନମଦ୍ଭୁତମ୍
ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ତୁମେ ଯେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ହେଉଥିଲା।
ଯତ୍ପାଦଶୌଚମମଲଂ ଗଂଗାଖ୍ଯଂ ଶିରସୋଂଽତରା । ଵହାମି ପାପଶାଂତ୍ଯର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ତେ ପାତକଂ କୁତଃ
ତୁମ ପାଦର ପବିତ୍ରତା ଯାହାକୁ ଗଙ୍ଗା ବୋଲାଯାଏ, ସେଇ ପବିତ୍ର ଜଳକୁ ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରେ, ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ; ତେବେ ତୁମ ପାଖରେ କେଉଁସି ପାପ କିପରି ରହିପାରିବ?
ମଯା ବହ୍ଵପକାରାଯ କୃତଂ କର୍ମ ତଵ ସ୍ଫୁଟମ୍ । କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ତତ୍କୃପାଲୋ ହି ଭଵତୋ ଵ୍ଯଵଧାଯକମ୍
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମ ପ୍ରତି ଅନେକ ଅପରାଧ କରିଛି; ହେ ଦୟାଳୁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମାଫ କର, କାରଣ ସେମାନେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି।