ହତୋସି ଗଚ୍ଛ ସଂଗ୍ରାମାତ୍ପଲାଯ୍ଯ ପ୍ଲଵଗାଧମ । ଏଷ ତେ ପ୍ରାଣହଂତାହଂ ମୁସଲେନ କ୍ଷଣାଦିହ
ତୁମେ ମୃତ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଅ, ମନ୍ଦ ବାନର ! ଏହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମର ପ୍ରାଣ ନେଇଦେବି ।
ମୁସଲଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ନିର୍ମୁକ୍ତଂ ଶିଵେନ କୁପିତେନ ଵୈ । କୀଶସ୍ତଦ୍ଵଂଚଯାମାସ ମହାଵେଗାଦ୍ଧରିଂ ସ୍ମରନ୍
ଶିବ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଯେଉଁ ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ, ତାହା ଦେଖି ବାନର, ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ବଡ଼ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ତାହାକୁ ଏଡ଼ି ଯାଇଲେ ।
ମୁସଲଂ ତତ୍ପପାତାଧଃ ଶିଵମୁକ୍ତଂ ମହାଯସମ୍ । ଵିଦାର୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ଜଗାମ ଚ ରସାତଲମ୍
ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗଦା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଫାଟିଦେଲା ଏବଂ ପାତାଳକୁ ଚଲିଗଲା ।
ତଦା ପ୍ରକୁପିତୋଽତ୍ଯତଂ ହନୂମାନ୍ରାମସେଵକଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ପର୍ଵତଂ ହସ୍ତେ ତାଡଯାମାସ ଵକ୍ଷସି
ତାପରେ ରାମଙ୍କ ଭକ୍ତ ହନୁମାନ ବହୁତ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏକ ପାହାଡ଼ ହାତରେ ଧରି, ଶିବଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ଘାତ କଲେ ।
ସ ଯାଵତ୍ପର୍ଵତଂ ଛେତ୍ତୁଂ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ସତୀପତିଃ । ତାଵଦ୍ଧତଃ କପୀଂଦ୍ରେଣ ଶାଲେନ ବହୁଶାଖିନା
ଉମାଙ୍କ ପତି ପାହାଡ଼ଟି କାଟିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ବାନରମାନ୍ୟ ଏକ ବହୁ ଶାଖା ଥିବା ଶାଳ ବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ ।
ତମପିଚ୍ଛେତ୍ତୁମୁଦ୍ଯୁକ୍ତୋ ଯାଵତ୍ତାଵଚ୍ଛିଲାହତଃ । ଶିଲାସ୍ତା ଭେଦିତୁଂ ସ୍ଵାଂତଂ ଚକାର ମୃଡ ଉଦ୍ଯତଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କାଟିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଲେ । ଦୟାଳୁ ଶିବ ଶିଳାଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ନିଜ ହୃଦୟକୁ ଦୃଢ଼ କଲେ ।
ତାଵଦ୍ଵୃଷ୍ଟିଂ ଚକାରାଯଂ ଶିଲାଭିର୍ନଗପର୍ଵତୈଃ । ଲାଂଗୂଲେନ ଚ ସଂଵେଷ୍ଟ୍ଯ ତାଡଯତ୍ଯେଷ ଭୂତପମ୍
ତାପରେ ସେ ପାହାଡ଼ ଓ ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ପୁଛରେ ଘେରି, ଭୂତମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ ।
ଶିଲାଭିଃ ପର୍ଵତୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ପୁଚ୍ଛାସ୍ଫୋଟେନ ଭୂରିଶଃ । ନଂଦୀ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହାତ୍ରାସଂ ଚଂଦ୍ରୋଽପି ଶକଲୀକୃତଃ
ପାହାଡ଼, ଶିଳା, ବୃକ୍ଷ ଓ ପୁଛର ଘାତରେ, ନନ୍ଦୀ ବଡ଼ ଭୟ ପାଇଲେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମାଧ୍ୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ ।
ଅତ୍ଯଂତଂ ଵିହ୍ଵଲୋ ଜାତୋ ମହେଶାନଃ ପ୍ରକୋପନଃ । କ୍ଷଣେକ୍ଷଣେ ପ୍ରହାରେଣ ଵିହ୍ଵଲଂ କୁର୍ଵତଂ ଭୃଶମ୍
ମହେଶ୍ୱର ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ଓ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଘାତରେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥିରତା ବଢ଼ିଗଲା ଏବଂ ସେ ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ ।
ଜଗାଦ ପ୍ଲଵଗାଧୀଶଂ ଧନ୍ଯୋସି ରଘୁପାନୁଗ । ମହତ୍କର୍ମ କୃତଂ ତେଽଦ୍ଯ ଯତ୍ତେହଂ ସୁପ୍ରତୋଷିତଃ
ସେ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ରଘୁବଂଶୀଙ୍କ ଭକ୍ତ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ । ଆଜି ତୁମେ ବଡ଼ କାମ କରିଛ । ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି ।'
ନ ଦାନେନ ନ ଯଜ୍ଞେନ ନାଲ୍ପେନ ତପସା ହ୍ଯହମ୍ । ସୁଲଭୋଽସ୍ମି ମହାଵେଗ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯ ମେ ଵରମ୍
'ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ହଳକା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସହଜରେ ମିଳିନି, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ତେଣୁ ମୋତେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ ।'
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଏଵଂ ବ୍ରୁଵଂତଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହନୂମାନ୍ନିଜଗାଦ ତମ୍ । ପ୍ରହସନ୍ନିର୍ଭିଯା ଵାଣ୍ଯା ମହେଶାନଂ ସୁତୋଷିତମ୍
ଶେଷ କହିଛନ୍ତି: ଏଭଳି କହୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହନୁମାନ ହସି, ଭୟ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରସନ୍ନ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ ।
ହନୂମାନୁଵାଚ। ରଘୁନାଥପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵଂ ମେଽସ୍ତି ମହେଶ୍ଵର । ତଥାପି ଯାଚେ ହି ଵରଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସମରତୋଷିତାତ୍
ହନୁମାନ୍ କହିଲେ, "ରଘୁନାଥଙ୍କର କୃପାରେ ମୋ ପାଖରେ ସବୁ କିଛି ଅଛି, ହେ ମହେଶ୍ୱର। ତଥାପି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବାରୁ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଏକ ଦାନ ଚାହେଁ।"
ଏଷ ପୁଷ୍କଲସଂଜ୍ଞୋ ନଃ ସମରେ ପତିତୋ ହତଃ । ତଥୈଵ ରାମାଵରଜଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ମୂର୍ଚ୍ଛିତୋ ରଣେ
ଏହି ପୁଷ୍କଳ ନାମକ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି; ଏହିପରି ରାମଙ୍କ ଭାଉଣ ଶତୃଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେ ଚ ଵୀରା ବହଵଃ ପତିତାଃ ଶରଵିକ୍ଷତାଃ । ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ ପତିତାଃ କେଚିତ୍ତାନ୍ରକ୍ଷସ୍ଵ ଗଣୈଃ ସହ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି; କିଛି ଅଚେତନ, କିଛି ଭୂମିରେ ଲୁଟିଛନ୍ତି—ତୁମେ ସେମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଯଥା ଚୈତାନ୍ମହାଭୂତା ଵେତାଲାଶ୍ଚ ପିଶାଚକାଃ । ନ ହରଂତି ନ ଖାଦଂତି ଶ୍ଵଶୃଗାଲାଦଯସ୍ତଥା
ଏବଂ ଦୟାକରି ଏହା ଦେଖ, ଯେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂତ, ବେତାଳ, ପିଶାଚ, କୁକୁର, କୁଆ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ନ ଉଠାନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ନ କରନ୍ତୁ।
ଏତେଷାଂ ଵପୁଷୋ ଭେଦୋ ନ ଭଵେତ୍ତ୍ଵଂ ତଥାଚର । ଯାଵଦିଂଦ୍ରଗଣଂ ଜିତ୍ଵା ନ ଯାମି ଦ୍ରୋଣପର୍ଵତମ୍
ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନ ହେଉ; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦଳକୁ ଜିତି ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବତରୁ ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହିପରି କର।
ତତ୍ରସ୍ଥା ଔଷଧୀର୍ଵାପି ନୀତ୍ଵା ସଂସ୍ଥାପିତାନ୍ଭଟାନ୍ । ଜୀଵଯାମି ବଲାତ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ରକ୍ଷ ସର୍ଵଶଃ
ସେଠାରେ ଔଷଧ ଆଣି, ଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି ସେମାନେକୁ ପୁଣି ଜୀବନ୍ତ କରିଦେବି; ଏଠାକୁ ଯାଏଁ, ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ଏଷ ଗଚ୍ଛାମି ତଂ ନେତୁଂ ଦ୍ରୋଣଂ ପର୍ଵତସତ୍ତମମ୍ । ଯସ୍ମିନ୍ଵସଂତ୍ଯୋଷଧଯଃ ପ୍ରାଣିସଂଜୀଵନଂକରାଃ
ଏବେ ମୁଁ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବତକୁ ନେବାକୁ ଯାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁଣି ଜୀବନ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଔଷଧ ଅଛି।
ଏତଦ୍ଵଚଃ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତଥେତି ନିଜଗାଦ ତମ୍ । ଯାହି ଶୀଘ୍ରଂ ନଗଂ ତଂ ତୁ ରକ୍ଷାମି ତ୍ଵଦ୍ଭଟାନ୍ମୃତାନ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ।" ସେ ହନୁମାନ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ତୁମ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।"
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯମୀଶସ୍ଯ ଜଗାମ ଦ୍ରୋଣପର୍ଵତମ୍ । ଦ୍ଵୀପାନ୍ସର୍ଵାନତିକ୍ରମ୍ଯ ଜଗାମ କ୍ଷୀରସାଗରମ୍
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଅଟିକି ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ ଏବଂ କ୍ଷୀରସାଗର ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅତ୍ର ତୁ ସ୍ଵଗଣୈଶ୍ଚାଯଂ ରକ୍ଷତି ସ୍ମ ଶିଵୋ ମହାନ୍ । ଶ୍ମଶାନଂ ତଦ୍ଗଣୈଃ ସ୍ଵୀଯୈର୍ମହାବଲପରାକ୍ରମୈଃ
ସେଠାରେ ମହାଦେବ ନିଜ ଦଳ ସହିତ ଶ୍ମଶାନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ହନୂମାନ୍ଦ୍ରୋଣମାସାଦ୍ଯ ଦ୍ରୋଣଂନାମ ମହାଗିରିମ୍ । ଲାଂଗୂଲେ ତଂ ନିଧାଯାଶୁ ପ୍ରତସ୍ଥେ ରଣମଂଡଲମ୍
ହନୁମାନ୍ ଡ୍ରୋଣ ନାମକ ମହାପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ଲାଙ୍ଗୁଳରେ ରଖି ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ନେତୁମୁଦ୍ଯତେ ଵିପ୍ର ଚକଂପେ ସ ଚ ପର୍ଵତଃ । କଂପମାନଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ପାଲା ଦେଵତାଗଣାଃ
ହେ ମୁନି, ହନୁମାନ୍ ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟରେ, ସେ ପର୍ବତ କମ୍ପିତ ହେଲା; ଏହା ଦେଖି, ପର୍ବତର ରକ୍ଷକ ଦେବତାମାନେ
ହାହେତି କୃତ୍ଵା ପ୍ରୋଚୁସ୍ତେ କିମିଦଂ ଭଵିତା ଗିରୌ । କୋ ହ୍ଯେନଂ ନଯତେ ଵୀରୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ
ହା ହା ବୋଲି କହିଲେ, "ଏହି ପର୍ବତରେ କଣ ଘଟୁଛି? କିଏ ଏହି ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ଏହାକୁ ନେଉଛନ୍ତି?"
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ସଂହତା ଦଦୃଶୁଃ କପିମ୍ । ମୁଂଚୈନମିତି ତଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ଜଘ୍ନୁଃ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଟିଭିଃ
ଏଭଳି କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକଠା ହୋଇ କପିକୁ ଦେଖିଲେ; 'ଏହାକୁ ଛାଡ଼' ବୋଲି କହି, ସେମାନେ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନିଘ୍ନତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହନୂମାନ୍କୁପିତୋ ଭୃଶମ୍ । ଜଘାନ ତାନ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଵୀରଃ ଶକ୍ରଃ ସର୍ଵାସୁରାନ୍ଯଥା
ସମସ୍ତେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ହନୁମାନ୍ ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ; ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ବୀର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନେକୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ।
କେଚିତ୍ପଦାହତାସ୍ତତ୍ର କେଚିତ୍କରଵିମର୍ଦିତାଃ । ଲାଂଗୂଲେନ ହତାଃ କେଚିତ୍କେଚିଚ୍ଛୃଂଗେଣ ଚାହତାଃ
କିଛି ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାରିତ, କିଛି ହାତରେ ଚିଞ୍ଚିଡ଼ି ହେଲେ; କିଛି ତାଙ୍କ ଲାଙ୍ଗୁଳରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ, ଆଉ କିଛି ଶିଖରରେ ଆଘାତିତ ହେଲେ।
ସର୍ଵେ ତେ ନାଶମାପନ୍ନାଃ କ୍ଷଣାତ୍କୀଶେନ ତାଡିତାଃ । କେଚିନ୍ନିପତିତା ଭୂମୌ ରୁଧିରେଣ ପରିପ୍ଲୁତାଃ
ସମସ୍ତେ କିଶୋରଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ; କିଛି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲେ।
କେଚିତ୍କୀଶଭଯାତ୍ତ୍ରସ୍ତା ଜଗ୍ମୁଃ ଶକ୍ରଂ ସୁରାଧିପମ୍ । କ୍ଷତେନ ଚ ପରିପ୍ଲୁଷ୍ଟା ରୁଧିରକ୍ଷତଦେହିନଃ
କିଛି ମାନେ କିଶୋରଙ୍କ ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରେ ପଳାଇଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଆଘାତ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା।