ଶୁଭାଂଗଦୋଽନୁଜସ୍ତସ୍ଯ ମହାରତ୍ନମଯଂ ଦଧତ୍ । କଵଚଂ ଵପୁଷି ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ନିଜଂ ପ୍ରାଯାଦ୍ରଣୋତ୍ସଵେ
ତାଙ୍କ ଭାଉଁ ଶୁଭାଙ୍ଗଦ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଲଗା କବଚ ପିନ୍ଧି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେହରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସବକୁ ଯାଇଲେ।
ରାଜଭ୍ରାତା ଵୀରସିଂହଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦଃ । ଯଯୌ ନୃପାଜ୍ଞଯା ତତ୍ର ଶାସନଂ ଭୂମିପସ୍ଯ ହି
ରାଜାଙ୍କ ଭାଉଁ ବୀରସିଂହ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଜାମେଯସ୍ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋଽପି ବଲମିତ୍ର ଇତି ସ୍ମୃତଃ । ସନ୍ନଦ୍ଧଃ କଵଚୀ ଖଡ୍ଗୀ ଜଗାମ ନୃପମଂଦିରମ୍
ସେ ରାଜାଙ୍କ ଭଉଣିଆ ବଳମିତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର ଓ କବଚରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ରାଜମହଳକୁ ଯାଇଲେ।
ସେନାନୀ ରିପୁଵାରୋଽପି ସେନାଂ ତାଂ ଚତୁରଂଗିଣୀମ୍ । ସଜ୍ଜାଂ ଵିଧାଯ ଭୂପାଯ ନ୍ଯଵେଦଯଦଥୋ ମହାନ୍
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଭୟ ଥିବା ସେନାପତି ଚାରିପ୍ରକାର ସେନାକୁ ସଜାଇ, ତାହାକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ତୟାରି ଅବସ୍ଥାରେ ଜଣାଇଲେ।
ଅଥ ରାଜା ଵୀରମଣିଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପୂରିତମ୍ । ମଣିସୃଷ୍ଟୋଚ୍ଚଚକ୍ରୋଚ୍ଚମାରୋହତ୍ସ୍ଯଂଦନୋତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ବୀରମଣି ରାଜା, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ମଣି ଓ ଉଚ୍ଚ ଚକ୍ର ଥିବା ଉତ୍ତମ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ତତୋ ଵୀରାର୍ଣଵେ ଶଂଖନିନାଦଶ୍ଚ ସମଂତତଃ । ଶ୍ରୂଯତେ କାତରାନ୍ଵୀରାନ୍ପ୍ରେରଯନ୍ନିଵ ସଂଗରେ
ତାପରେ ବୀରମାନଙ୍କ ସମୁଦ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶଂଖର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଭୟଭୀତ ଓ ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରେରିତ ହେଉଥିଲେ।
ଭେର୍ଯଃ ସମଂତତୋ ଜଘ୍ନୁଃ ଶୁଭଵାଦକଵାଦିତାଃ । ଅନୀକାନ୍ଯତ୍ର ତସ୍ଯାସନ୍ସଂଗ୍ରାମାଯ ପ୍ରତସ୍ଥୁଷଃ
ଚାରିପଟେ ଢୋଳ ଓ ଶୁଭ ତୁରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଝଙ୍କାରିଲା; ସେଠାରେ ସେନାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ସର୍ଵେ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ । ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରସଂପୂର୍ଣା ଯଯୁଃ ସମରମଣ୍ଡଲମ୍
ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଭେରୀଶଂଖନିନାଦେନ ପୂରିତାଶ୍ଚ ନଗା ଗୁହାଃ । ଆକାରିତୁଂ ଗତଃ କିଂ ନୁ ତଦ୍ରଵଃ ସ୍ଵର୍ଗସଂସ୍ଥିତାନ୍
ଢୋଳ ଓ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଗୁହାମାନେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା; ସେଇ ଶବ୍ଦ କି ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲା କି?
ତସ୍ମିନ୍କୋଲାହଲେ ଵୃତ୍ତେ ରାଜା ଵୀରମଣିର୍ମହାନ୍ । ରଣୋତ୍ସାହେନ ସଂଯୁକ୍ତୋ ଯଯୌ ପ୍ରଧନମଂଡଲମ୍
ସେଇ କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ ରାଜା ବୀରମଣି ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ପ୍ରଧାନ ମାଇଦାନକୁ ଆଗେଇଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତସ୍ତାଵଦ୍ରଥପତ୍ତିସମାକୁଲମ୍ । ସମୁଦ୍ର ଇଵ ତତ୍ସ୍ଥାନାତ୍ପ୍ଲାଵିତୁଂ ପୁରୁଷାନଯାତ୍
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ବହୁ ରଥ ଓ ପଦାତି ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହେଲେ, ଯେପରି ଏକ ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ବୁଡ଼ାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ତଦାଗତଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥିଭିଃ ଶସ୍ତ୍ରକୋଵିଦୈଃ । କୋଲାହଲୀକୃତଂ ସର୍ଵମୁଵାଚ ସୁମତିଂ ନୃପଃ
ସେଇ ସେନା ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଅନେକ ଶସ୍ତ୍ର ଜଣା ରଥୀମାନେ ଉତ୍ତେଜନା କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା ସୁମତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଉଵାଚ। ସମାଗତୋ ଵୀରମଣିର୍ମମ ଵାଜିଧରୋ ବଲୀ । ଯୋଦ୍ଧୁଂ ମାଂ ମହତା ଭୂଯଃ ସୈନ୍ଯେନ ଚତୁରଂଗିଣା
ଶତୃଘ୍ନ କହିଲେ: ବଳଶାଳୀ ବୀରମଣି ମୋ ପାଖକୁ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଚାରି ଶାଖାର ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
କଥଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ କେ ଯୋତ୍ସ୍ଯଂତି ବଲୋତ୍କଟାଃ । ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଦିଶ ମେ ଵୀରାନ୍ଯଥା ସ୍ଯାଜ୍ଜଯ ଈପ୍ସିତଃ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କିପରି କରିବା ଉଚିତ, କିଏ କିଏ ବଳଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ? ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ କିଏ ତାହା ମୋତେ କୁହ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଚାହିଁଥିବା ବିଜୟ ମିଳିପାରିବ।
ସୁମତିରୁଵାଚ। ସ୍ଵାମିନ୍ନସୌ ମହାରାଜୋ ମହାସୈନ୍ଯପରୀଵୃତଃ । ସମାଗତଃ ସ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଶିଵଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ
ସୁମତି କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ, ସେ ମହାରାଜା ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି, ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର।
ସାଂପ୍ରତଂ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯତାଂ ଵୀରଃ ପୁଷ୍କଲଃ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ । ଅନ୍ଯେପି ନୀଲରତ୍ନାଦ୍ଯା ଯୋଦ୍ଧାରୋ ଯୁଦ୍ଧକୋଵିଦାଃ
ଏବେ ପୁଷ୍କଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଜଣା ବୀର, ଯୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ; ଏହିପରି ନୀଳ, ରତ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ।
ଶିଵେନ ସହ ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ରାଜ୍ଞା ଵା ଭଵତାନଘ । ଦ୍ଵଂଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧେନ ଜେତଵ୍ଯୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ
ତୁମେ ଶିବ ବା ରାଜାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡିବ, ହେ ନିର୍ମଳ; ଏହି ବଡ଼ ବଳ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିବା ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବା ଦରକାର।
ଅନେନ ଵିଧିନା ରାଜଞ୍ଜଯସ୍ତେଽତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି । ପଶ୍ଚାଦ୍ଯଦ୍ରୋଚତେ ସ୍ଵାମିଂସ୍ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ମହାମତେ
ଏହିପରି ଉପାୟରେ, ରାଜା, ତୁମେ ଏଠାରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିପାରିବ; ପରେ ଯାହା ଭଲ ଲାଗେ, ତୁମେ ତାହା କର।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପରଵୀରହା । ସୁଭଟାନାଦିଦେଶାଥ ଯୁଦ୍ଧାଯ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ
ଶେଷ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ଶତ୍ରୁବୀର ନାଶକ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ତାଙ୍କର ସୁରା ଯୋଦ୍ଧାମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ସର୍ଵୈଃ ସସୈନ୍ଯୈର୍ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥଂ ରାଜଭିଃ ଶସ୍ତ୍ରକୋଵିଦୈଃ । ଯଥା ସ୍ଯାନ୍ମେ ଜଯଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯତିତଵ୍ଯଂ ତଥା ପୁନଃ
ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ସେନା, ଅସ୍ତ୍ର କୁଶଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ, ମୋର ଶୀଘ୍ର ବିଜୟ ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଜଯାର୍ଥଂ ରାଘଵସ୍ଯୈଵ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେ ରଣକୋଵିଦାଃ । ମହୋତ୍ସାହେନ ସଂଯୁକ୍ତା ଯଯୁର୍ଯୋଦ୍ଧୁଂ ତୁ ସୈନିକୈଃ
ରାଘବଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳମାନେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଆହ୍ଵଯଂତଂ ମହାସୈନ୍ଯଵାରିଧୌ ପୁଷ୍କଲଂ ନୃପମ୍ । ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ କପୀଂଦ୍ରୋଽପି ହନୂମାଂସ୍ତମଧାଵତ
ଶେଷ କହିଲେ: ବଡ଼ ସେନାର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ପୁଷ୍କଳ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ବାନରମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ୍ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଧାଇଲେ।
ଲାଂଗୂଲମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵିଶାଲଦେହଂ । ସରାଵମାତତ୍ଯ ପଯୋଦଘୋଷମ୍ । ରଣସ୍ଥିତାନ୍ଵୀରଵରାନ୍କପୀଂଦ୍ରୋ । ଜଗାମ ତଂ ଵୀରମଣିଂ ନୃପେନ୍ଦ୍ରମ୍
ଲମ୍ବା ପୁଛ ଉଠାଇ, ବିଶାଳ ଦେହ ତଣି, ମେଘ ଗୁଞ୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରି, ବାନରମୁଖ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ରାଜା ବୀରମଣିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଆଯାଂତଂ ତଂ ହନୂମଂତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପୁଷ୍କଲ ଉଦ୍ଭଟଃ । ଵିଲୋକଯାମାସଦୃଶା ଵୈରିକ୍ରୋଧ ସୁଶୋଣଯା
ହନୁମାନ୍ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ପୁଷ୍କଳ ଶତ୍ରୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ତକୁରି ଦେଖିଲେ।
ଜଗାଦ ତଂ ହନୂମଂତଂ ପୁଷ୍କଲଃ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ । ମେଘଗଂଭୀରଯା ଵାଚା ନାଦଯନ୍ରଣମଂଡଲମ୍
ପୁଷ୍କଳ, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ଗଞ୍ଜାଇ, ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୁଷ୍କଲ ଉଵାଚ। କଥଂ ତ୍ଵଂ ସମରେ ଯୋଦ୍ଧୁମାଗତୋସି ମହାକପେ । କିଯଦ୍ବଲଂ ସ୍ଵଲ୍ପମେତଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵୀରମଣେର୍ମହତ୍
ପୁଷ୍କଳ କହିଲେ: ବଡ଼ ବାନର, ତୁମେ କିପରି ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ଆସିଛ? ଏହି ରାଜା ବୀରମଣିଙ୍କର ଶକ୍ତି ବହୁତ ବଡ଼, ତୁମର ଶକ୍ତି ତ ଏହାଠାରୁ କମ୍।
ଯତ୍ର ତ୍ରିଜଗତୀ ସର୍ଵା ସଂମୁଖେ ସମୁପାଗତା । ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ଲୀଲଯା ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଯାତୁମିଚ୍ଛସି ଵା ନ ଵା
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଆସି ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହିଠାରେ ତୁମେ ମଜାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁଛ କି, କିମ୍ବା ନାହିଁ?
କୋଯଂ ରାଜା ଵୀରମଣିଃ କିଯଦ୍ବଲମଥାଲ୍ପକମ୍ । ଅତ୍ରାଗମନମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ତଵ ଵୀର ନ ଭାଵ୍ଯତେ
ଏହି ବୀରମଣି କିଏ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ, ଅଧିକ କି କମ୍? ବୀର, ତୁମର ଏଠାରେ ଆସିବାକୁ ହଳକା ଭାବରେ ନେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ରଘୁନାଥକୃପାପାଂଗାଦହଂ ନିସ୍ତୀର୍ଯ ଦୁସ୍ତରମ୍ । କ୍ଷଣାନ୍ନିର୍ଯାମି କୀଶେଂଦ୍ର ମା ଚିତ୍ତଂ କୁରୁ ସଂଗରେ
ରଘୁନାଥଙ୍କର କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅତି ଦୁର୍ଗମ ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଚାଲିଯିବି, ବାନରରାଜ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ମନ ଚିଂତିତ କରନି।
ତ୍ଵଯା ରାକ୍ଷସପାଥୋଧିସ୍ତୀର୍ଣୋ ରାମକୃପାଵ୍ରଜାତ୍ । ତଥା ରାମଂ ସୁସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ନିସ୍ତରିଷ୍ଯାମି ଦୁସ୍ତରମ୍
ତୁମେ ରାମଙ୍କର କୃପାରେ ରାକ୍ଷସମାନ୍ଦିର ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି ଦୁର୍ଗମ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିବି।