ତେଷାଂ ଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସୁମତିଂ ନୃପଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ଶତ୍ରୁସଂହାରକାରୀମୋହନରୂପଧୃକ୍
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଜା ସୁମତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ । ଶତୃଘ୍ନ, ଶତୃମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏମିତି ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଉଵାଚ। କୋଽତ୍ର ରାଜା ନିଵସତି କଥଂ ଵାହସ୍ଯ ସଂଗମଃ । କିଯଦ୍ବଲଂ ଭୂମିପତେର୍ଯେନ ମେଽଦ୍ଯ ହୃତୋ ହଯଃ
ଶତୃଘ୍ନ କହିଲେ: ଏଠାରେ କିଏ ରାଜା ରହୁଛନ୍ତି? ଘୋଡ଼ା କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲା? ମୋ ଘୋଡ଼ାକୁ ଯିଏ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଇ ଭୂମିପତିଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ?
ସୁମତିରୁଵାଚ। ରାଜନ୍ଦେଵପୁରଂ ହ୍ଯେତଦ୍ଦେଵେନୈଵ ଵିନିର୍ମିତମ୍ । କୈଲାସମିଵ ଦୁର୍ଗମ୍ଯଂ ଵୈରିସଂଘୈଃ ସୁସଂହତୈଃ
ସୁମତି କହିଲେ: ରାଜା, ଏହା ଦେବପୁର, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହି ସ୍ଥାନ କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି ଦୁର୍ଗମ, ଶତୃମାନେ ଏଠାକୁ ଛୁଁଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଅସ୍ମିନ୍ଵୀରମଣୀ ରାଜା ମହାଶୂରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ରାଜ୍ଯଂ କରୋତି ଧର୍ମେଣ ଶିଵେନ ପରିରକ୍ଷିତଃ
ଏଠାରେ ବୀରମଣୀ ନାମକ ରାଜା, ଯିଏ ବହୁତ ସାହସୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଶିବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ତାଙ୍କର ଶାସନ ଚାଲିଛି ।
ଯୋଽସୌ ପ୍ରଲଯକାରୀ ସ ଆସ୍ତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵଶୀକୃତଃ । ଚଂଦ୍ରଚୂଡଃ ସ୍ଵଭକ୍ତସ୍ଯ ପକ୍ଷପାତଂ ସୃଜନ୍ସଦା
ଯିଏ ସମସ୍ତ ନାଶ କରିପାରନ୍ତି, ସେଇ ଏଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ବଶ ହୋଇ ରହୁଛନ୍ତି । ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ଼ ସଦା ତାଙ୍କର ଭକ୍ତଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ରହନ୍ତି ।
ତସ୍ମାଦତ୍ର ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଗୃହୀତଶ୍ଚେଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯତ୍ତାଃ ସଂତଃ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତୁ ରକ୍ଷଣଂ କଟକସ୍ଯ ହି
ଏହିଠାରେ ଯଦି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ । ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ।
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ସର୍ଵଭୂପଶିରୋମଣିଃ । ସୈନ୍ଯଵ୍ଯୂହଂ ରଚିତ୍ଵାସୌ ତିଷ୍ଠତି ସ୍ମ ମହାଯଶାଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି ଶତୃଘ୍ନ ସେନାକୁ ଭଲଭାବରେ ଗଠନ କରି, ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରହିଲେ ।
ଅଥ ତଂ ସୁଖମାସୀନଂ ମଂତ୍ରଯଂତଂ ସୁମଂତ୍ରିଣା । ଆଜଗାମ ସ ଦେଵର୍ଷିର୍ଯୁଦ୍ଧକୌତୁକସଂଯୁତଃ
ତାଙ୍କୁ ସୁବିଧାରେ ବସି ମନ୍ତ୍ରଣା କରୁଥିବାବେଳେ, ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବା ଆଗ୍ରହରେ ଦେବୃଷି ଏଠାକୁ ଆସିଲେ ।
ତମାଗତଂ ମୁନିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ତପସାଂ ନିଧିମ୍ । ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାଯାସନେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ମଧୁପର୍କମଥାର୍ପଯତ୍
ମୁନିଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ତପସ୍ଵୀ ଶତୃଘ୍ନ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ଆସନେ ବସାଇ, ମଧୁପର୍କ ଦେଲେ ।
ସ୍ଵାଗତେନ ଚ ସଂତୁଷ୍ଟଂ ନାରଦଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍ । ଉଵାଚ ପ୍ରୀଣଯନ୍ଵାଚା ଵାକ୍ଯଵାଦଵିଶାରଦଃ
ସ୍ୱାଗତ କଥା କହି, ଶତୃଘ୍ନ ମହାମୁନି ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ, ନିପୁଣ ଭାଷାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଉଵାଚ। ମଦୀଯୋଽଶ୍ଵ କୁତ୍ର ଵିପ୍ର କଥଯସ୍ଵ ମହାମତେ । ନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ସେଵକୈର୍ମମ କୋଵିଦୈଃ
ଶତୃଘ୍ନ କହିଲେ: ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ଘୋଡ଼ା କେଉଁଠି ଅଛି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ । ମୋର ଚତୁର ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଚାଳ ଧରିପାରିନାହାନ୍ତି ।
ଶଂସ ତଂ ଯେନ ଵା ନୀତଂ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯେଣ ଚ ମାନିନା । କଥମତ୍ର ହଯପ୍ରାପ୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି ତପୋଧନ
ଏହାକୁ କିଏ ନେଇଛି, ଗର୍ବିତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନେଇଛି କି? ଏଠାରେ ଘୋଡ଼ା କିପରି ଫେରିବ, ତପସ୍ଵୀ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ସ ନାରଦଃ । ଉଵାଚ ଵୀଣାଂ ରଣଯନ୍ଗାଯନ୍ରାମକଥାଂ ମୁହୁଃ
ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନାରଦ ବାରମ୍ବାର ବୀଣା ବଜାଇ ରାମଙ୍କ କଥା ଗାଇଲେ ।
ନାରଦ ଉଵାଚ। ଏତଦ୍ଦେଵପୁରଂ ରାଜନ୍ଭୂପୋ ଵୀରମଣିର୍ମହାନ୍ । ତତ୍ପୁତ୍ରେଣ ଵନସ୍ଥେନ ଗୃହୀତସ୍ତଵ ଵାଜିରାଟ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ରାଜା, ଏହା ଦେବପୁର । ବଡ଼ ରାଜା ବୀରମଣୀ ଓ ତାଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ପୁଅ, ତୁମ ଘୋଡ଼ାକୁ ଧରିଛନ୍ତି ।
ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଂ ମହତ୍ତେଽଦ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଦାରୁଣମ୍ । ଅତ୍ର ଵୀରାଃ ପତିଷ୍ଯଂତି ବଲଶୌର୍ଯସମନ୍ଵିତାଃ
ଏଠାରେ ଆଜି ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେବ । ଏଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାହସୀ ବୀରମାନେ ପଡ଼ିଯିବେ ।
ତସ୍ମାଦତ୍ର ମହାଯତ୍ନାତ୍ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ତେ ମହାବଲ । ରଚଯ ଵ୍ଯୂହରଚନାଂ ଦୁର୍ଗମାଂ ପରସୈନିକୈଃ
ତେଣୁ, ତୁମେ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏଠାରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରୁହ, ବଳବାନ । ଶତୃମାନେ ଭିତରକୁ ଆସିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏମିତି ଭଳି ସେନା ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କର ।
ଜଯସ୍ତେ ଭଵିତା ରାଜନ୍କୃଚ୍ଛ୍ରେଣାସ୍ମାନ୍ନୃପୋତ୍ତମାତ୍ । ରାମଂ କୋ ନୁ ପରାଜୀଯାଦ୍ଭୁଵନେ ସକଲେ ହ୍ଯପି
ବଡ଼ ଅସୁବିଧା ସହିତ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ଏହି ଉତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ ଜୟ ତୁମର ହେବ । ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ କିଏ ରାମଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ଦଧେ ଵିପ୍ରୋ ନଭସି ସ୍ଥିତଵାଂସ୍ତତଃ । ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ଦେଵଦାନଵଯୋରିଵ
ଏପରି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆକାଶରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧ ଏଠି ଦେଖିବେ ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଅଥ ରାଜା ଵୀରମଣିଃ ସର୍ଵଶୂରଶିରୋମଣିଃ । ପଟହଂ ଘୋଷିତୁଂ ସ୍ଵୀଯେ ପୁରମଧ୍ଯେ ମହାରଵମ୍
ଶେଷ କହିଲେ — ତାପରେ ସମସ୍ତ ଶୂରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶିରୋମଣି ରାଜା ବୀରମଣି ନିଜ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଢୋଲ ବଜାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଆହ୍ଵଯାମାସ ସେନାନ୍ଯଂ ରିପୁଵୀରଂ ମହୋନ୍ନତମ୍ । କଥଯାମାସ ଚ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମେଘଗଂଭୀରଯା ଗିରା
ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଭୟ ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ତୁରନ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ଵୀରମଣିରୁଵାଚ। ସେନାନୀଃ ପଟହସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ଦେହି ମେ ଶୋଭନେ ପୁରେ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମେ ସୁସନ୍ନଦ୍ଧାଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ପ୍ରତି ଯାଂତୁ ତେ
ବୀରମଣି କହିଲେ — ସେନାପତି, ଏଇ ଶୋଭାମୟ ପୁରରେ ଢୋଲ ବଜାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ। ଏହା ଶୁଣି ମୋର ସମସ୍ତ ସଜ୍ଜ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଵୀରମଣେସ୍ତଦା । କାରଯାମାସ ପଟହଂ ମହାରଵନିନାଦିତମ୍
ରାଜା ବୀରମଣିଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି ସେନାପତି ତୁରନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନିରେ ଢୋଲ ବଜାଇଲେ।
ଗେହେ ଗେହେ ଚ ରଥ୍ଯାଯାଂ ଶ୍ରୂଯତେ ପଟହଧ୍ଵନିଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଯାଂତୁ ଯେ ସର୍ଵେ ଵୀରା ରାଜପୁରେ ସ୍ଥିତାଃ
ଘରେ ଘରେ ଏବଂ ରାସ୍ତାରେ ଢୋଲର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ରାଜଧାନୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ଏବେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଯେ ଵୈ ରାଜ୍ଞଃ ସମୁଲ୍ଲଂଘ୍ଯ ଶାସନଂ ଵୀରମାନିନଃ । ପୁତ୍ରା ଵା ଭ୍ରାତରୋ ଵାପି ତେ ଵଧ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁର୍ନୃପାଜ୍ଞଯା
ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ବରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅମାନ୍ୟ କରିବେ — ସେମାନେ ପୁଅ କିମ୍ବା ଭାଇ ହେଉନ୍ତୁ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଖିବେ।
ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ଵୀରାଃ ପୁନରପ୍ଯାହ ତେ ପଟହେ ରଵମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଧୀଯତାମାଶୁ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମା ଵିଲଂବିତମ୍
ବୀରମାନେ ପୁଣିଥରେ ଢୋଲର ଶବ୍ଦ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହା ଶୁଣିଲେ, କାମ କ୍ଷିପ୍ର କରନ୍ତୁ, ବିଲମ୍ବ କରିବେ ନାହିଁ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତି ପଟହରଵଂ ସ୍ଵକର୍ଣଗୋଚରଂ । ନରଵରଵୀରଵରା ଯଯୁର୍ନୃପୋତ୍ତମମ୍ । କନକକଵଚଭୂଷିତସ୍ଵଦେହାଃ । ସମରମହୋତ୍ସଵ ହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତକୋଶାଃ
ଶେଷ କହିଲେ — ଏଭଳି ଢୋଲର ଧ୍ୱନି କାନକୁ ପହଞ୍ଚିବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବୀରମାନେ ସୁନାର କବଚ ପିନ୍ଧି, ରଣ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ ଉତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ।
କେଚିଦ୍ଯଯୁଃ ଶିରସ୍ତ୍ରାଣଂ ଧୃତ୍ଵା ଶିରସି ଶୋଭନମ୍ । କଵଚେନ ସୁଶୋଭାଢ୍ଯାଃ ଶତକୋଟିସୁଶୋଭିତାଃ
କିଛି ଲୋକ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭାମୟ ମୁଣ୍ଡସୁରକ୍ଷା ପିନ୍ଧି, ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଲଂକୃତ କବଚରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
ରଥେନ ହଯଯୁଗ୍ମେନ ମଣିକାଂଚନଶୋଭିନା । ଯଯୁସ୍ତେ ରାଜସଂଦେଶାନ୍ନୃଵରାଲଯମୁନ୍ମଦାଃ
ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମାତ୍ତ ହୋଇ ରାଜମହଳକୁ ଯାଇଲେ।
କେଚିନ୍ମତଂଗଜୈର୍ମତ୍ତୈଃ କେଚିଦ୍ଵାହୈଃ ସୁଶୋଭନୈଃ । ଯଯୁର୍ନପଗୃହଂ ସର୍ଵେ ରାଜସଂଦେଶକାରକାଃ
କିଛି ଲୋକ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀରେ, ଅନ୍ୟେ ଶୋଭାମୟ ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବାକୁ ରାଜମହଳକୁ ଯାଇଲେ।
ଵିଵିକ୍ତସ୍ଵର୍ଣକଵଚଶିରସ୍ତ୍ରାଣସୁଶୋଭିତଃ । ରୁକ୍ମାଂଗଦୋଽପି ଚ ନିଜେ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ମନୋଜଵେ
ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ କବଚ ଓ ମୁଣ୍ଡସୁରକ୍ଷାରେ ଅଲଂକୃତ ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ନିଜ ତୀବ୍ର ରଥରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।