ତଜ୍ଜଯାର୍ଥେ ମହାସ୍ତ୍ରଂ ମେ ଗୃହ୍ଣୀତ ସୁମହାବଲାଃ । ଦ୍ଵୈରଥେ ସ ତୁ ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ତ୍ଵଯା ମହାନ୍
ତାଙ୍କୁ ହରାଇବା ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମୋର ମହାସ୍ତ୍ର ନେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ଶତୃଘ୍ନ, ତୁମେ ଏକାକି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଇଦମସ୍ତ୍ରଂ ଯଦା ତ୍ଵଂ ତୁ କ୍ଷେପଯିଷ୍ଯସି ସଂଗରେ । ଅନେନ ପୂତୋ ରାମସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯତେ ପୁନଃ
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିବ, ଏହାର ଶକ୍ତିରେ ରାମଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ପୁଣି ଜଣାପଡ଼ିବ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ଵାଜିନଂ ଦତ୍ଵା ଚରଣେ ପ୍ରପତିଷ୍ଯତି । ତସ୍ମାଦ୍ଗୃହ୍ଣୀଧ୍ଵମସ୍ତ୍ରଂ ତନ୍ମମ ଵୈରିଵିଦାରଣମ୍
ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ପରେ, ଘୋଡ଼ା ଦେଇ ସେ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେବେ; ତେଣୁ, ମୋ ଏହି ଶତ୍ରୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରଘୁନାଥସ୍ଯ ଭ୍ରାତା ଜଗ୍ରାହ ଚାସ୍ତ୍ରକମ୍ । ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ପଵିତ୍ରାଂଗୋ ଯୋଗିନ୍ଯା ଦତ୍ତମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରଘୁନାଥଙ୍କର ଭାଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପବିତ୍ର ଦେହରେ, ଯୋଗିନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯାସ୍ତ୍ରଂ ମହାତେଜା ବଭୂଵ ରିପୁକର୍ଶନଃ । ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷ୍ଯୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯୋ ଵୈରିଵାରଣସତ୍ସୃଣିଃ
ସେ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶତୃଘ୍ନ ଅଜୟ, ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ମାରିବାରେ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ।
ତାଂ ନତ୍ଵା ରାଘଵଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ହଯସତ୍ତମମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵାଗାଜ୍ଜଲାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ରେଵାତୀରେ ସୁଖୋଚିତେ
ସେଉଁଠି, ଶତୃଘ୍ନ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ାକୁ ଜଳରୁ ଉଠାଇ ନଦୀପାରର ଏକ ସୁଖଦ ସ୍ଥାନକୁ ନେଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୈନିକାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଂଗା ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ । ସାଧୁସାଧୁ ପ୍ରଶଂସଂତଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ହଯନିର୍ଗମମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ସେନାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, 'ଭଲ କଲ, ଭଲ କଲ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରି, ଘୋଡ଼ା କିପରି ବାହାରିଲା ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ହନୂମାନ୍କଥଯାମାସ ହଯସ୍ଯାଗମନଂ ମହତ୍ । ଵରପ୍ରାପ୍ତିଂ ଚ ତାଭ୍ଯୋ ଵୈ ତେଽପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଦଂ ଗତାଃ
ହନୁମାନ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ାର ଆଗମନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିବାର ବଡ଼ ଘଟଣା କଥା ହେଲେ; ଏହା ଶୁଣି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ନିନଦତ୍ସୁମୃଦଂଗେଷୁ ଵୀଣାନାଦେଷୁ ସର୍ଵତଃ । ମୁକ୍ତୋ ଵାହସ୍ତତୋ ଦେଵ ପୁରଂ ଦେଵଵିନିର୍ମିତମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ଚାରିପାଖରେ ମୃଦଙ୍ଗ ତାଳ ଓ ବୀଣାର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ, ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଲା ଏବଂ ସେ ଦେବମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଯତ୍ର ସ୍ଫାଟିକ କୁଡ୍ଯାନାଂ ରଚନାଭିର୍ଗୃହା ନୃଣାମ୍ । ହସଂତି ଵିଂଧ୍ଯଂ ଵିମଲଂ ପର୍ଵତଂ ନାଗସେଵିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଘର ଶ୍ଫଟିକ ପାଥରରେ ତିଆରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ନାଗମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।
ରାଜତାନି ଗୃହାଣ୍ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯଂତେ ପ୍ରକୃତେରପି । ଵିଚିତ୍ରମଣିସନ୍ନଦ୍ଧା ନାନାମାଣିକ୍ଯଗୋପୁରାଃ
ସେଉଁଠି ଘରଗୁଡ଼ିକ ଚାନ୍ଦିର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ସଜିତ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଣିମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ପଦ୍ମିନ୍ଯୋ ଯତ୍ର ଲୋକାନାଂ ଗେହେ ଗେହେ ମନୋହରାଃ । ହରଂତି ଚିତ୍ତାନି ନୃଣାଂ ମୁଖପଦ୍ମକଲେକ୍ଷିତାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ପଦ୍ମପୋଖରୀ ଅଛି, ମଣିଷମାନଙ୍କର ମନକୁ ମୋହିତ କରେ, ମୁହଁର ପଦ୍ମର ଛବିରେ ତାହାର ଶୋଭା ବଢ଼ିଯାଏ।
ପଦ୍ମରାଗମଣିର୍ଯତ୍ର ଗେହେ ଗେହେ ସୁଭୂମିଷୁ । ବଦ୍ଧଃ ସଂଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଵିପ୍ର ତଦୋଷ୍ଠସ୍ପର୍ଧଯା ନୁ କିମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରର ଭଲ ଭୂମିରେ ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ଥାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଠୋଠର ଲାଲିମା ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଛି କି ନାହିଁ କି?
କ୍ରୀଡାଶୈଲାଃ ପ୍ରତ୍ଯଗାରଂ ନୀଲରତ୍ନଵିନିର୍ମିତାଃ । କୁର୍ଵଂତି ଶଂକାଂ ମେଘସ୍ଯ ମଯୂରାଣାଂ କଲାପିନାମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହଳରେ ନୀଳ ମଣିରେ ତିଆରି ଖେଳ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଦେଖି ମନେ ହୁଏ ଏଗୁଡ଼ିକ ମେଘ କିମ୍ବା ମୟୂରର ଚୁଡ଼ା ତ?
ହଂସା ଯତ୍ର ନୃଣାଂ ଗେହେ ସ୍ଫାଟିକେଷୁ ନିଯଂତ୍ରିତାଃ । କୁର୍ଵଂତି ମେଘାନ୍ନୋ ଭୀତିଂ ମାନସଂ ନ ସ୍ମରଂତି ଚ
ଏଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଘରେ ଶ୍ଫଟିକ ଦେଉଳରେ ହଂସମାନେ ରହନ୍ତି; ସେମାନେ ମେଘକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ମାନସ ସରୋବରକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି ନାହିଁ।
ନିରଂତରଂ ଶିଵସ୍ଥାନେ ଧ୍ଵସ୍ତଂ ଚଂଦ୍ରିକଯା ତମଃ । ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣଵିଭେଦୋ ନ ପକ୍ଷଯୋସ୍ତତ୍ର ଵୈ ନୃଣାମ୍
ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କ ନିବାସରେ, ଚାନ୍ଦ୍ରିକାରେ ଅନ୍ଧାର ସଦା ସରିଯାଏ; ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ବା ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ।
ତତ୍ର ଵୀରମଣୀ ରାଜା ଧାର୍ମିକେଷ୍ଵଗ୍ରଣୀର୍ମହାନ୍ । ରାଜ୍ଯଂ କରୋତି ଵିପୁଲଂ ସର୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାରେ ବୀରମଣୀ ନାମକ ରାଜା, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ଓ ବଡ଼ ମହାନ, ବଡ଼ ଏକ ରାଜ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭୋଗବିଲାସ ସହିତ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାଶୂରୋ ନାମ୍ନା ରୁକ୍ମାଂଗଦୋ ବଲୀ । ଵନିତାଭିର୍ଗତୋ ରମ୍ଯଦେହାଭିଃ କ୍ରୀଡିତୁଂ ଵନମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ, ଯିଏ ବହୁତ ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆନନ୍ଦମୟ ରୂପର ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଖେଳିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ତାସାଂ ମଂଜୀରସଂରାଵଃ କଂକଣାନାଂ ରଵସ୍ତଥା । ମନୋ ହରତି କାମସ୍ଯ କିମନ୍ଯସ୍ଯ କଥାତ୍ର ଭୋଃ
ସେମାନଙ୍କର ପାଉଁ ଗହଣାର ଝଙ୍କାର ଓ ବାହୁଡ଼ିର ଝିଙ୍କାର ଏମିତି ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିଲା, ଯେ ମନ ଭରି ଆସାକାମନା ଜାଗିଉଠିଲା—ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଵନଂ ଜଗାମ ସୁମହତ୍ସୁପୁଷ୍ପନଗସଂଯୁତମ୍ । ସଦାଶିଵକୃତସ୍ଥାନମୃତୁଷଟ୍କୈର୍ଵିରାଜିତମ୍
ସେ ବଡ଼ ଏକ ଫୁଲ ଓ ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ସଦାଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଓ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଅପୂର୍ବ ରୂପେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଚଂପକା ଯତ୍ର ବହୁଶଃ ଫୁଲ୍ଲକୋରକଶୋଭିତାଃ । କୁର୍ଵଂତି କାମିନାଂ ତତ୍ର ହୃଚ୍ଛଯାର୍ତିଂ ଵିଲୋକିତାଃ
ସେଠାରେ ବହୁତ ଚମ୍ପକ ଗଛ ଫୁଲ ମୁଞ୍ଚି ରହିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦେଖି ଆଶାକାମନାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ମନରେ ଭଲପାଇବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ଚୂତାଃ ଫଲାଦିଭିର୍ନମ୍ରା ମଂଜରୀକୋଟିସଂଯୁତାଃ । ନାଗାଃ ପୁନ୍ନାଗଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ଶାଲାସ୍ତାଲାସ୍ତମାଲକାଃ
ଫଳର ଭାରରେ ନମିଥିବା ଅନେକ ଆମ୍ବ ଗଛ, ଅଗଣିତ ମଞ୍ଜରୀରେ ଶୋଭିତ, ଏହା ସହିତ ନାଗ, ପୁନ୍ନାଗ, ସାଳ, ତାଳ ଓ ତମାଳ ଗଛମାନେ ଥିଲେ।
କୋକିଲାନାଂ ସମାରାଵା ଯତ୍ର ଚ ଶ୍ରୁତିଗୋଚରାଃ । ସଦା ମଧୁପଝଂକାର ଗତନିଦ୍ରାଃ ସୁମଲ୍ଲିକାଃ
ସେଠାରେ କୋଇଲିମାନଙ୍କର ମଧୁର ଡାକ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ନିଦ୍ରାହୀନ ମଲ୍ଲି ଫୁଲ ଚାରିପାଖରେ ଘ୍ରାଣ ଭରି ଦେଇଥିଲା।
ଦାଡିମାନାଂ ସମୂହାଶ୍ଚ କର୍ଣିକାରୈଃ ସମନ୍ଵିତାଃ । କେତକୀକାନକୀଵନ୍ଯଵୃକ୍ଷରାଜିଵିରାଜିତାଃ
ଦାଡିମ୍ବ ଗଛର ଦଳ ତଥା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ସହିତ ମିଶିଥିଲା, କେତକୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛର ଗଛମାଳିକା ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ପ୍ରମଦସଂଯୁତଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିର୍ଗାଯନ୍କଲଂ ମଧୁରଵାଗ୍ଵିଚିକୀର୍ଷଯୋଚ୍ଚୈଃ । ଉଦ୍ଯତ୍କୁଚାଭିରଭିତୋ ଵନିତାଭିରାଗାଚ୍ଛୋଭାନିଧାନ ଵପୁରୁଦ୍ଗତଭୀର୍ଵିଵେଶ
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ମନ ଲଗାଇ, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଗୀତ ଗାଇ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ; ଉଦ୍ୟତ ଉଦର ବିଶିଷ୍ଟ ମହିଳାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ସେ ଅପୂର୍ବ ରୂପର ଧାରକ ଥିଲେ, କିଛି ଭୟ ଭିତରେ ଥିଲେ।
କାଶ୍ଚିତ୍ତଂ ନୃତ୍ଯଵିଦ୍ଯାଭିସ୍ତୋଷଯଂତି ସ୍ମ ଶୋଭନମ୍ । କାଶ୍ଚିଦ୍ଗାନକଲାଭିଶ୍ଚ କାଶ୍ଚିଦ୍ଵାକ୍ଚତୁରୋଚିତୈଃ
କେହି ତାଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ କଳାରେ ଖୁସି କରୁଥିଲେ, କେହି ଗୀତ ଗାଇ ମନ ରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଚତୁର ଓ ଯଥାଯଥ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ।
ଭ୍ରୂସଂଜ୍ଞଯା ପରାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ତୋଷଯାମାସୁରୁନ୍ମଦାଃ । ପରିରଂଭଣଚାତୁର୍ଯୈସ୍ତଂ ହୃଷ୍ଟଂ ଵିଦଧୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କେତେକ ମହିଳା ଭୃକୁଟି ଭାଙ୍ଗି ଇଂଗিত ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ; ଚତୁର ଆଲିଙ୍ଗନରେ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ କରିଥିଲେ।
ତାଭିଃ ପୁଷ୍ପୋଚ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ଭୂଷଯାମାସ ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଵାଣ୍ଯା କୋମଲଯା ଶଂସନ୍ରେମେ କାମଵପୁର୍ଧରଃ
ସେମାନେ ସହିତ ଫୁଲ ତୋଳି ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର କଲେ; କୋମଳ କଥାରେ ସେମାନେ ଏହି କାମନୀୟ ରୂପଧାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ସମଯେ ରାଜରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ପ୍ରାଯାତ୍ତଦ୍ଵନଦେଶଂ ସ ହଯଃ ପରମଶୋଭନଃ
ଏଭଳି ରାଜା ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ମନୋନିୟୋଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ବେଳେ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଶୋଭାମୟ ଘୋଡ଼ା ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ତଂ ସ୍ଵର୍ଣପତ୍ରରଚିତୈକଲଲାଟଦେଶଂ । ଗଂଗାସମଂ ଘୁସୃଣକୁଂକୁମ ପିଂଜରାଂଗମ୍ । ଗତ୍ଯାସମଂ ପଵନଵେଗତିରସ୍କରିଣ୍ଯା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପରମକୌତୁକଧାମଦେହମ୍
ମହିଳାମାନେ ଦେଖିଲେ—ଏହି ଘୋଡ଼ାର କପାଳରେ ସୁନାର ଏକ ତାଲି ଲାଗିଛି, ଦେହ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପରି ଚମକୁଛି, ଗନ୍ଧ କୁଙ୍କୁମରେ ରଙ୍ଗିତ, ଚାଲିବାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ପବନ ପରି ତୀବ୍ର ଓ ଦେଖିବାକୁ ଅପୂର୍ବ।