ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵେ ଦେଵଵରାଂଗନାଃ । କିରୀଟମଣିଵିଦ୍ଯୋତଦ୍ଯୋତିତାଂଘ୍ରିଯୁଗାସ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ପାଦ ମୁକୁଟର ମଣିର ଆଲୋକରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା ।
ସା ତାନ୍ପପ୍ରଚ୍ଛ ପୁରୁଷାନ୍ସର୍ଵଶ୍ରେଷ୍ଠା ତୁ ଭାମିନୀ । କେ ଯୂଯମତ୍ର ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ କଥଂ ଚାପଧରା ନରାଃ
ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହିଳାଟି ସେହି ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେମାନେ କିଏ? କେମିତି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ତୁମେମାନେ କାହିଁକି ଧନୁଷ ଧରିଛ?'
ମତ୍ସ୍ଥଲଂ ସର୍ଵଦେଵାନାମଗମ୍ଯଂ ମୋହନଂ ମହତ୍ । ଅତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଯ ତୁ କ୍ଵାପି ନିଵୃତ୍ତିର୍ନ ଭଵତ୍ଯୁତ
ମୋର ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାସ୍ୟ ଏବଂ ମନମୋହକ । ଏଠାକୁ ଯିଏ ଆସିଯାଏ, ସେଠାରୁ ପୁଣି ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ଅଶ୍ଵୋଽଯଂ କସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଵୈ କଥଂ ଚାମରଵୀଜିତଃ । ସ୍ଵର୍ଣପତ୍ରେଣ ଶୋଭାଢ୍ଯଃ କଥଯଂତୁ ମମାଗ୍ରତଃ
ଏହି ଘୋଡ଼ା କେଉଁ ରାଜାଙ୍କର? ଏହାକୁ କିପରି ଚାମର ଦ୍ୱାରା ପଖା କରାଯାଇଛି? ସୁନାର ପାତରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଘୋଡ଼ା ବିଷୟରେ ମୋ ପାଖରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହ ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତି ତସ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୋହନାଚାରସଂଯୁତମ୍ । ହନୂମାଂସ୍ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଗତଭୀଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ଶେଷ କହିଛନ୍ତି — ସେ ମହିଳାଙ୍କର ମନମୋହକ ଚଳନରେ ଭରିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ଭୟ ଛାଡ଼ି, ହସିଥିବା ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଵଯଂ ଵୈ କିଂକରା ରାଜ୍ଞସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଶିଖାମଣେଃ । ତ୍ରିଲୋକୀଯଂ ପ୍ରଣମତେ ସର୍ଵଦେଵଶିରୋମଣିମ୍
ଆମେମାନେ ତିନି ଲୋକର ମୁକୁଟମଣି ରାଜାଙ୍କ ଦାସ । ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି, ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ।
ରାମଭଦ୍ରସ୍ଯ ଜାନୀହି ହଯମେଧପ୍ରଵର୍ତିତୁଃ । ପ୍ରମୁଂଚ ଵାହମସ୍ମାକଂ କଥଂ ବଦ୍ଧୋ ଵରାଙ୍ଗନେ
ଏହି ଘୋଡ଼ା ରାମଭଦ୍ରଙ୍କର, ଯିଏ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି । ମହିଳେ, ଦୟାକରି ଆମ ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଏହା କାହିଁକି ବନ୍ଧାଯାଇଛି?
ଵଯଂ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୁଶଲାଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ । ନଯିଷ୍ଯାମୋ ବଲାଦ୍ଵାହଂ ହତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରତିରୋଧକାନ୍
ଆମେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ । ଯଦି ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବିରୋଧ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଶକ୍ତିବଳେ ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇଯିବୁ ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ଲଵଙ୍ଗସ୍ଯ ଵରାଙ୍ଗନା । ଵିଵରସ୍ଥା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହସଂତୀ ଵାକ୍ଯକୋଵିଦା
ବାନରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଉତ୍ତମ ମହିଳା ଗୁହା ମୁହଁରେ ଦଢ଼ିଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ହସି ଓ ମିଠା କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ମଯାନୀତମିମଂ ଵାହଂ ନ କୋମୋଚଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ । ଵର୍ଷାଯୁତେନ ନିଶିତୈର୍ବାଣକୋଟିଭିରୁଚ୍ଛିଖୈଃ
ମୁଁ ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଣିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ । ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ଶିର ଉଠାଇ ରହିଛି ।
ପରଂ ରାମସ୍ଯ ପାଦାବ୍ଜସୈଵକୀ କର୍ମକାରିଣୀ । ନ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ତଦ୍ଵାହଂ ରାଜରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ମୁଁ ମାତ୍ର ରାମଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ସେବିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ମୁଁ ଧରିବି ନାହିଁ ।
ମହାନ ଵିନଯୋ ଜାତୋ ମମ ନେତ୍ର୍ଯାଃ ସୁଵାଜିନଃ । କ୍ଷମତାଦ୍ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ତଚ୍ଛରଣ୍ଯୋ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ
ଏହି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ନମ୍ରତା ଜନ୍ମିଛି । ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦୟା କରନ୍ତୁ ।
ଯୂଯଂ କ୍ଲିଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ପୁରୁଷା ହଯାର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷିତୁଃ । ଯାଚଧ୍ଵଂ ଵରମପ୍ରାପ୍ଯଂ ଦେଵାନାମପି ସତ୍ତମାଃ
ତୁମେମାନେ ଏହି ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛ, ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ । ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ପାଇଁ ଅସମର୍ଥ, ସେଉଁଠି ଏକ ଅପୂର୍ବ ବର ମାଗ ।
ଯଥା ମେମୀଵମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ କ୍ଷମେତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଵ୍ରୀଡାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଖିଲାଂ ଯୂଯଂ ଵୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵରମୁତ୍ତମମ୍
ମୋର ଏହି ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏହି ପାଇଁ ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ଉତ୍ତମ ବର ମାଗ ।
ତସ୍ଯା ଵଚଃ ପରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୂମାନ୍ନି ଜଗାଦ ତାମ୍ । ରଘୁନାଥପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵମସ୍ମାକମୂର୍ଜିତମ୍
ସେ ମହିଳାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ କହିଲେ — ରଘୁନାଥଙ୍କ କୃପାରେ ଆମର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି ।
ତଥାପି ଯାଚେ ଵରମେକମୁତ୍ତମଂ । ଵିଧେହି ତନ୍ମେ ମନସଃ ସମୀହିତମ୍ । ଭଵେ ଭଵେ ନୋ ରଘୁନାଯକଃ ପତି -। ର୍ଵଯଂ ଚ ତତ୍କର୍ମକରାଶ୍ଚ କିଂକରାଃ
ତଥାପି, ମୁଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବର ମାଗୁଛି — ମୋ ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର । ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ରଘୁନାୟକ ଆମ ପ୍ରଭୁ ହେଉନ୍ତୁ, ଆମେ ତାଙ୍କର ଦାସ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ହେଉ ।
ଏତଦ୍ଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ଲଵଗସ୍ଯ ତଦାଂଗନା । ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ମଧୁରଂ ପ୍ରହସ୍ଯ ଗୁଣପୂଜିତମ୍
ବାନରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମହିଳା ହସି, ମିଠା କଥାରେ ତାଙ୍କ ଗୁଣକୁ ସମ୍ମାନ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଭଵଦ୍ଭିଃ ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଯଦ୍ଵୈ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ । ତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯସଂଦେହଃ ସେଵକାସ୍ତଦ୍ରଘୋଃ ପତେଃ
ତୁମେ ଯାହା ମାଗିଛ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେହି ଘଟିବ । ତୁମେ ରଘୁପତିଙ୍କର ସେବକ ହେବ ।
ଅଥାପି ଵରମେକଂ ଵୈ ଦାସ୍ଯାମି କୃତହେଲନା । ରଘୁନାଥସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ତଦୃତଂ ମେ ଭଵେଦ୍ଵଚଃ
ମୋତେ ଅପମାନ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏକଟି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି; ରଘୁନାଥଙ୍କର ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ, ମୋ କଥା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହେଉ।
ଅଗ୍ରେ ଵୀରମଣିର୍ଭୂପୋ ମହାଵୀରସମନ୍ଵିତଃ । ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି ଭଵଦ୍ଵାହଂ ଶିଵେନ ପରିରକ୍ଷିତଃ
ଭବିଷ୍ୟତରେ ବୀରମଣି ନାମକ ରାଜା, ବହୁତ ବୀରମାନେ ସହିତ ଏବଂ ଶିବଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ, ତୁମ ଘୋଡ଼ାକୁ ଧରିବେ।
ତଜ୍ଜଯାର୍ଥେ ମହାସ୍ତ୍ରଂ ମେ ଗୃହ୍ଣୀତ ସୁମହାବଲାଃ । ଦ୍ଵୈରଥେ ସ ତୁ ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ତ୍ଵଯା ମହାନ୍
ତାଙ୍କୁ ହରାଇବା ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମୋର ମହାସ୍ତ୍ର ନେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ଶତୃଘ୍ନ, ତୁମେ ଏକାକି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଇଦମସ୍ତ୍ରଂ ଯଦା ତ୍ଵଂ ତୁ କ୍ଷେପଯିଷ୍ଯସି ସଂଗରେ । ଅନେନ ପୂତୋ ରାମସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯତେ ପୁନଃ
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିବ, ଏହାର ଶକ୍ତିରେ ରାମଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ପୁଣି ଜଣାପଡ଼ିବ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ଵାଜିନଂ ଦତ୍ଵା ଚରଣେ ପ୍ରପତିଷ୍ଯତି । ତସ୍ମାଦ୍ଗୃହ୍ଣୀଧ୍ଵମସ୍ତ୍ରଂ ତନ୍ମମ ଵୈରିଵିଦାରଣମ୍
ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ପରେ, ଘୋଡ଼ା ଦେଇ ସେ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେବେ; ତେଣୁ, ମୋ ଏହି ଶତ୍ରୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରଘୁନାଥସ୍ଯ ଭ୍ରାତା ଜଗ୍ରାହ ଚାସ୍ତ୍ରକମ୍ । ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ପଵିତ୍ରାଂଗୋ ଯୋଗିନ୍ଯା ଦତ୍ତମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରଘୁନାଥଙ୍କର ଭାଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପବିତ୍ର ଦେହରେ, ଯୋଗିନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯାସ୍ତ୍ରଂ ମହାତେଜା ବଭୂଵ ରିପୁକର୍ଶନଃ । ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷ୍ଯୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯୋ ଵୈରିଵାରଣସତ୍ସୃଣିଃ
ସେ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶତୃଘ୍ନ ଅଜୟ, ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ମାରିବାରେ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ।
ତାଂ ନତ୍ଵା ରାଘଵଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ହଯସତ୍ତମମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵାଗାଜ୍ଜଲାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ରେଵାତୀରେ ସୁଖୋଚିତେ
ସେଉଁଠି, ଶତୃଘ୍ନ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ାକୁ ଜଳରୁ ଉଠାଇ ନଦୀପାରର ଏକ ସୁଖଦ ସ୍ଥାନକୁ ନେଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୈନିକାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଂଗା ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ । ସାଧୁସାଧୁ ପ୍ରଶଂସଂତଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ହଯନିର୍ଗମମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ସେନାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, 'ଭଲ କଲ, ଭଲ କଲ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରି, ଘୋଡ଼ା କିପରି ବାହାରିଲା ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ହନୂମାନ୍କଥଯାମାସ ହଯସ୍ଯାଗମନଂ ମହତ୍ । ଵରପ୍ରାପ୍ତିଂ ଚ ତାଭ୍ଯୋ ଵୈ ତେଽପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଦଂ ଗତାଃ
ହନୁମାନ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ାର ଆଗମନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିବାର ବଡ଼ ଘଟଣା କଥା ହେଲେ; ଏହା ଶୁଣି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ନିନଦତ୍ସୁମୃଦଂଗେଷୁ ଵୀଣାନାଦେଷୁ ସର୍ଵତଃ । ମୁକ୍ତୋ ଵାହସ୍ତତୋ ଦେଵ ପୁରଂ ଦେଵଵିନିର୍ମିତମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ଚାରିପାଖରେ ମୃଦଙ୍ଗ ତାଳ ଓ ବୀଣାର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ, ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଲା ଏବଂ ସେ ଦେବମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଯତ୍ର ସ୍ଫାଟିକ କୁଡ୍ଯାନାଂ ରଚନାଭିର୍ଗୃହା ନୃଣାମ୍ । ହସଂତି ଵିଂଧ୍ଯଂ ଵିମଲଂ ପର୍ଵତଂ ନାଗସେଵିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଘର ଶ୍ଫଟିକ ପାଥରରେ ତିଆରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ନାଗମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।