ତସ୍ମାଦ୍ଯୂଯଂ ତ୍ରଯୋ ଗତ୍ଵା ହଯମାନଯତ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଯତୋ ଭଵେଦ୍ଵାହମେଧୋ ରଘୁନାଥସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ତିନିଜଣ ଯାଇ ଘୋଡାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆଣିବା ଉଚିତ, କାରଣ ରଘୁନାଥଙ୍କର ବିବେକୀ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବା ଦରକାର।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାଶ୍ରୁତ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପରଵୀରହା । ସ୍ଵଯଂ ଵିଵେଶ ତୋଯାଂତର୍ହନୁମତ୍ପୁଷ୍କଲାନ୍ଵିତଃ
ଶେଷ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପରଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନିଜେ ହନୁମାନ୍ ଓ ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ସହିତ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯାଵଜ୍ଜଲଂ ଵିଵେଶାସୌ ତାଵତ୍ପୁରମଦୃଶ୍ଯତ । ଅନେକୋଦ୍ଯାନଶୋଭାଢ୍ଯମମେଯଂ ପୁଟଭେଦନମ୍
ସେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ଅନେକ ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଗୃହରେ ଭରିଥିବା ଏକ ସହର ଦେଖାଗଲା।
ତତ୍ର ମାଣିକ୍ଯରଚିତେ ସ୍ତଂଭେ ସ୍ଵର୍ଣମଯେ ହଯମ୍ । ବଦ୍ଧଂ ଦଦର୍ଶ ରାମସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଣପତ୍ରସୁଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ମାଣିକରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଥମ୍ଭାରେ ରାମଙ୍କ ଘୋଡାକୁ ବାନ୍ଧି ରଖାଯାଇଥିଲା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତତ୍ର ମନୋହାରି ରୂପଧାରିଣ୍ଯ ଉତ୍ତମାଃ । ସେଵଂତେ ସୁଂଦରୀମେକାଂ ପର୍ଯଂକେ ସୁଖମାସ୍ଥିତାମ୍
ସେଠାରେ ମନୋହାରି ରୂପରେ ଶୋଭିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀକୁ ଶୋଇଥିବା ଶୟନରେ ସୁଖରେ ବସିଥିବା ଦେଖି ସେବା କରୁଥିଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରାଵୋଚନ୍ସ୍ଵାମିନୀଂ ପ୍ରତି । ଏତେଽଲ୍ପଵର୍ଷ୍ମଵଯସୋ ମାଂସପୁଷ୍ଟକଲେଵରାଃ
ସେମାନେ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମିନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏମାନେ ଅଳ୍ପ ବୟସର, ଛୋଟ ଶରୀରର, କିନ୍ତୁ ମାଂସରେ ପୁଷ୍ଟ।'
ଭଵିଷ୍ଯଂତି ତଵ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାହାରସ୍ଯ ଫଲଂ ମହତ୍ । ଏତେଷାଂ ଶୋଣିତଂ ସ୍ଵାଦୁ ପୁରୁଷାଣାଂ ଗତାଯୁଷାମ୍
ଏମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଫଳଦାୟକ ଖାଦ୍ୟ ହେବେ; ଏମାନଙ୍କର ଶୋଣିତ, ଯାହାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ, ଅତି ସ୍ୱାଦୁ।
ଏତଦ୍ଵଚଃ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ସେଵକୀନାଂ ଵରାଂଗନା । ଜହାସ କିଂଚିଦ୍ଵଦନଂ ନର୍ତଯଂତୀ ଭ୍ରୁଵାନଘା
ସେବକୀମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଉତ୍ତମ ନାରୀ ହସିଲେ, ଅଳ୍ପ ମୁହଁ ହସି ଭୃକୁଟି ଉଠାଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତାଵତ୍ତ୍ରଯସ୍ତେ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ସନ୍ନାହଶ୍ରୀ ଵିଶୋଭିତାଃ । ଶିରସ୍ତ୍ରାଣାନି ଦଧତଃ ଶୌର୍ଯଵୀର୍ଯସମନ୍ଵିତାଃ
ଏହି ସମୟରେ, ସେ ତିନିଜଣ ସେନାପତି ସଜିଧଜି ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପହିନି, ଶିରସ୍ତ୍ରାଣ ପିନ୍ଧି, ସୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଭରିଥିବା ଆସିଗଲେ।
ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହିଲାସ୍ତତ୍ର ସୌଂଦର୍ଯଶ୍ରୀସମନ୍ଵିତାଃ । ପ୍ରୋଚୁସ୍ତେ ଵିସ୍ମଯଂ ଵିପ୍ର କିମିଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ମହତ୍
ସେଠାରେ ଶୋଭା ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ନାରୀମାନେ ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲେ, 'ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ବଡ଼ ଦୃଶ୍ୟ କଣ?'
ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵେ ଦେଵଵରାଂଗନାଃ । କିରୀଟମଣିଵିଦ୍ଯୋତଦ୍ଯୋତିତାଂଘ୍ରିଯୁଗାସ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ପାଦ ମୁକୁଟର ମଣିର ଆଲୋକରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା ।
ସା ତାନ୍ପପ୍ରଚ୍ଛ ପୁରୁଷାନ୍ସର୍ଵଶ୍ରେଷ୍ଠା ତୁ ଭାମିନୀ । କେ ଯୂଯମତ୍ର ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ କଥଂ ଚାପଧରା ନରାଃ
ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହିଳାଟି ସେହି ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେମାନେ କିଏ? କେମିତି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ତୁମେମାନେ କାହିଁକି ଧନୁଷ ଧରିଛ?'
ମତ୍ସ୍ଥଲଂ ସର୍ଵଦେଵାନାମଗମ୍ଯଂ ମୋହନଂ ମହତ୍ । ଅତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଯ ତୁ କ୍ଵାପି ନିଵୃତ୍ତିର୍ନ ଭଵତ୍ଯୁତ
ମୋର ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାସ୍ୟ ଏବଂ ମନମୋହକ । ଏଠାକୁ ଯିଏ ଆସିଯାଏ, ସେଠାରୁ ପୁଣି ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ଅଶ୍ଵୋଽଯଂ କସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଵୈ କଥଂ ଚାମରଵୀଜିତଃ । ସ୍ଵର୍ଣପତ୍ରେଣ ଶୋଭାଢ୍ଯଃ କଥଯଂତୁ ମମାଗ୍ରତଃ
ଏହି ଘୋଡ଼ା କେଉଁ ରାଜାଙ୍କର? ଏହାକୁ କିପରି ଚାମର ଦ୍ୱାରା ପଖା କରାଯାଇଛି? ସୁନାର ପାତରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଘୋଡ଼ା ବିଷୟରେ ମୋ ପାଖରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହ ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତି ତସ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୋହନାଚାରସଂଯୁତମ୍ । ହନୂମାଂସ୍ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଗତଭୀଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ଶେଷ କହିଛନ୍ତି — ସେ ମହିଳାଙ୍କର ମନମୋହକ ଚଳନରେ ଭରିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ଭୟ ଛାଡ଼ି, ହସିଥିବା ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଵଯଂ ଵୈ କିଂକରା ରାଜ୍ଞସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଶିଖାମଣେଃ । ତ୍ରିଲୋକୀଯଂ ପ୍ରଣମତେ ସର୍ଵଦେଵଶିରୋମଣିମ୍
ଆମେମାନେ ତିନି ଲୋକର ମୁକୁଟମଣି ରାଜାଙ୍କ ଦାସ । ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି, ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ।
ରାମଭଦ୍ରସ୍ଯ ଜାନୀହି ହଯମେଧପ୍ରଵର୍ତିତୁଃ । ପ୍ରମୁଂଚ ଵାହମସ୍ମାକଂ କଥଂ ବଦ୍ଧୋ ଵରାଙ୍ଗନେ
ଏହି ଘୋଡ଼ା ରାମଭଦ୍ରଙ୍କର, ଯିଏ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି । ମହିଳେ, ଦୟାକରି ଆମ ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଏହା କାହିଁକି ବନ୍ଧାଯାଇଛି?
ଵଯଂ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୁଶଲାଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ । ନଯିଷ୍ଯାମୋ ବଲାଦ୍ଵାହଂ ହତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରତିରୋଧକାନ୍
ଆମେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ । ଯଦି ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବିରୋଧ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଶକ୍ତିବଳେ ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇଯିବୁ ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ଲଵଙ୍ଗସ୍ଯ ଵରାଙ୍ଗନା । ଵିଵରସ୍ଥା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହସଂତୀ ଵାକ୍ଯକୋଵିଦା
ବାନରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଉତ୍ତମ ମହିଳା ଗୁହା ମୁହଁରେ ଦଢ଼ିଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ହସି ଓ ମିଠା କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ମଯାନୀତମିମଂ ଵାହଂ ନ କୋମୋଚଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ । ଵର୍ଷାଯୁତେନ ନିଶିତୈର୍ବାଣକୋଟିଭିରୁଚ୍ଛିଖୈଃ
ମୁଁ ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଣିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ । ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ଶିର ଉଠାଇ ରହିଛି ।
ପରଂ ରାମସ୍ଯ ପାଦାବ୍ଜସୈଵକୀ କର୍ମକାରିଣୀ । ନ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ତଦ୍ଵାହଂ ରାଜରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ମୁଁ ମାତ୍ର ରାମଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ସେବିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ମୁଁ ଧରିବି ନାହିଁ ।
ମହାନ ଵିନଯୋ ଜାତୋ ମମ ନେତ୍ର୍ଯାଃ ସୁଵାଜିନଃ । କ୍ଷମତାଦ୍ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ତଚ୍ଛରଣ୍ଯୋ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ
ଏହି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ନମ୍ରତା ଜନ୍ମିଛି । ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦୟା କରନ୍ତୁ ।
ଯୂଯଂ କ୍ଲିଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ପୁରୁଷା ହଯାର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷିତୁଃ । ଯାଚଧ୍ଵଂ ଵରମପ୍ରାପ୍ଯଂ ଦେଵାନାମପି ସତ୍ତମାଃ
ତୁମେମାନେ ଏହି ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛ, ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ । ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ପାଇଁ ଅସମର୍ଥ, ସେଉଁଠି ଏକ ଅପୂର୍ବ ବର ମାଗ ।
ଯଥା ମେମୀଵମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ କ୍ଷମେତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଵ୍ରୀଡାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଖିଲାଂ ଯୂଯଂ ଵୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵରମୁତ୍ତମମ୍
ମୋର ଏହି ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏହି ପାଇଁ ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ଉତ୍ତମ ବର ମାଗ ।
ତସ୍ଯା ଵଚଃ ପରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୂମାନ୍ନି ଜଗାଦ ତାମ୍ । ରଘୁନାଥପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵମସ୍ମାକମୂର୍ଜିତମ୍
ସେ ମହିଳାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ କହିଲେ — ରଘୁନାଥଙ୍କ କୃପାରେ ଆମର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି ।
ତଥାପି ଯାଚେ ଵରମେକମୁତ୍ତମଂ । ଵିଧେହି ତନ୍ମେ ମନସଃ ସମୀହିତମ୍ । ଭଵେ ଭଵେ ନୋ ରଘୁନାଯକଃ ପତି -। ର୍ଵଯଂ ଚ ତତ୍କର୍ମକରାଶ୍ଚ କିଂକରାଃ
ତଥାପି, ମୁଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବର ମାଗୁଛି — ମୋ ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର । ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ରଘୁନାୟକ ଆମ ପ୍ରଭୁ ହେଉନ୍ତୁ, ଆମେ ତାଙ୍କର ଦାସ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ହେଉ ।
ଏତଦ୍ଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ଲଵଗସ୍ଯ ତଦାଂଗନା । ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ମଧୁରଂ ପ୍ରହସ୍ଯ ଗୁଣପୂଜିତମ୍
ବାନରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମହିଳା ହସି, ମିଠା କଥାରେ ତାଙ୍କ ଗୁଣକୁ ସମ୍ମାନ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଭଵଦ୍ଭିଃ ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଯଦ୍ଵୈ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ । ତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯସଂଦେହଃ ସେଵକାସ୍ତଦ୍ରଘୋଃ ପତେଃ
ତୁମେ ଯାହା ମାଗିଛ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେହି ଘଟିବ । ତୁମେ ରଘୁପତିଙ୍କର ସେବକ ହେବ ।
ଅଥାପି ଵରମେକଂ ଵୈ ଦାସ୍ଯାମି କୃତହେଲନା । ରଘୁନାଥସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ତଦୃତଂ ମେ ଭଵେଦ୍ଵଚଃ
ମୋତେ ଅପମାନ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏକଟି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି; ରଘୁନାଥଙ୍କର ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ, ମୋ କଥା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହେଉ।
ଅଗ୍ରେ ଵୀରମଣିର୍ଭୂପୋ ମହାଵୀରସମନ୍ଵିତଃ । ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି ଭଵଦ୍ଵାହଂ ଶିଵେନ ପରିରକ୍ଷିତଃ
ଭବିଷ୍ୟତରେ ବୀରମଣି ନାମକ ରାଜା, ବହୁତ ବୀରମାନେ ସହିତ ଏବଂ ଶିବଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ, ତୁମ ଘୋଡ଼ାକୁ ଧରିବେ।