ସ୍ଵାମିନ୍ହନୂମାନ୍ଵିପ୍ରର୍ଷେ ସେଵକୋଽହଂ ପୁରଃସ୍ଥିତଃ । ଜାନୀହି ରାମଦାସସ୍ଯ ରେଣୁକଲ୍ପଂ ମୁନୀଶ୍ଵର
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ ହନୁମାନ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ଅଛି। ମୋତେ ରାମଙ୍କ ପାଦରେ ଧୂଳି ସମାନ ବିନମ୍ର ଦାସ ଭାବରେ ଜଣାନ୍ତୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ମୁନିଃ ପରମହର୍ଷିତଃ । ଆଲିଲିଂଗ ହନୂମଂତଂ ରାମଭକ୍ତ୍ଯା ସୁଶୋଭିତମ୍
ହନୁମାନ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ଯେଉଁ ଜଣେ ରାମଭକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।
ଉଭୌ ପ୍ରେମଵିନିର୍ଭିନ୍ନାଵୁଭାଵପି ସୁଧାପ୍ଲୁତୌ । ସ୍ଥଗିତୌ ଚିତ୍ରଲିଖିତାଵିଵ ତତ୍ର ବଭୂଵତୁଃ
ଉଭୟେ ପ୍ରେମରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ମଧୁ ସମାନ ଆନନ୍ଦରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ସେଠାରେ ନିଃଚଳ ହୋଇ ରହିଥିଲେ, ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ପ୍ରତିମା ପରି।
ଉପଵିଷ୍ଟୌ କଥାସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରତୁଃ ସୁମନୋହରାଃ । ରଘୁନାଥପଦାଂଭୋଜପ୍ରୀତିନିର୍ଭରମାନସୌ
ସେମାନେ ଏକାଠି ବସି, ରଘୁନାଥଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ପ୍ରତି ଅପାର ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ମନରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଥିଲେ।
ହନୂମାଂସ୍ତମୁଵାଚେଦଂ ଵଚୋ ଵିଵିଧଶୋଭନମ୍ । ଆରଣ୍ଯକଂ ମୁନିଵରଂ ରାମାଂଘ୍ରିଧ୍ଯାନନିର୍ଭୃତମ୍
ହନୁମାନ ତାହାପରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ପାଦରେ ଧ୍ୟାନରତ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ।
ସ୍ଵାମିନ୍ନଯଂ ଦଶରଥକୁଲହୀରାଂକୁରୋ ମହାନ୍ । ରାମଭ୍ରାତା ମହାଶୂରଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରଣମତ୍ଯସୌ
ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦଶରଥ କୁଳର ମହାନ ଅଂକୁର ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଭାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୂରବୀର; ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଲଵଣୋ ଯେନ ନିହତଃ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରଃ । କୃତାଶ୍ଚ ସୁଖିନଃ ସର୍ଵେ ମୁନଯଃ ସୁତପୋଧନାଃ
ଏହି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଲବଣକୁ ବଧ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମୁନି ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ।
ଏଷ ପୁଷ୍କଲନାମା ତ୍ଵାଂ ନମତ୍ଯୁଦ୍ଭଟସେଵିତଃ । ଯେନାଧୁନା ମହାଵୀରା ଜିତାଃ ସମରମଂଡଲେ
ଏହି ପୁଷ୍କଳ ନାମର, ଆପଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରେ; ଏହି ମହାବୀର ଏବଂ ଅନେକ ବୀରମାନେ ସଂଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଜାନୀହ୍ଯେନଂ ବହୁଗୁଣଂ ରାମାମାତ୍ଯଂ ମହାବଲମ୍ । ପ୍ରାଣପ୍ରିଯଂ ରଘୁପତେଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଧର୍ମକୋଵିଦମ୍
ଏହି ପୁଷ୍କଳ ଅନେକ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ରାମଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରଘୁପତିଙ୍କ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ କଥା ଜଣା, ଧର୍ମରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ସୁବାହୁରଯମତ୍ଯୁଗ୍ରୋ ଵୈରିଵଂଶଦଵାନଲଃ । ରାମପାଦାବ୍ଜରୋଲଂବୋ ନମତି ତ୍ଵାଂ ମହାଯଶାଃ
ଏହି ସୁବାହୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଶତ୍ରୁବଂଶର ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିବା ଅଗ୍ନି; ରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଅନୁଗତ ଏବଂ ମହାଯଶସ୍ବୀ, ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ସୁମଦୋଽପ୍ଯେଷ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଦତ୍ତରାମାଂଘ୍ରିସେଵଯା । ପ୍ରାପ୍ତୋଽଧୁନାସୌ ସଂସାରଵାର୍ଧିନିସ୍ତରଣଂ ମହତ୍
ଏହି ସୁମଦ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ରାମଙ୍କ ପାଦସେବା କରି, ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ମହାଫଳ ପାଇଛନ୍ତି।
ସତ୍ଯଵାନଯମଶ୍ଵଂ ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତମାଶ୍ରୁତ୍ଯ ସେଵକାତ୍ । ରାଜ୍ଯଂ ନିଵେଦଯାମାସ ସ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଣମତି କ୍ଷିତୌ
ଏହି ସତ୍ୟବାନ, ନିଜ ଦାସଙ୍କ ଠାରୁ ଘୋଡା ପାଇଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ; ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୂମିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ସମାଦରାତ୍ । ଚକାରାରଣ୍ଯକ ଋଷିଃ ସ୍ଵାଗତଂ ଫଲକାଦିନା
ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି, ଅରଣ୍ୟର ଋଷି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦରରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ତେ ହୃଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ର ଵସତିଂ ଚକ୍ରୁର୍ମୁନିଵରାଶ୍ରମେ । ପ୍ରାତର୍ନିତ୍ଯକ୍ରିଯାଂ କୃତ୍ଵା ରେଵାଯାଂ ତେ ମହୋଦ୍ଯମାଃ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଲେ; ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ରେବା ନଦୀରେ ନିତ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ମହାଉଦ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ନରଯାନମଥାରୋପ୍ଯ ସେଵକୈଃ ସହିତଂ ମୁନିମ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରାପଯାମାସାଯୋଧ୍ଯାଂ ରାମକୃତାଲଯାମ୍
ତାପରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ସହିତ ରଥରେ ବସାଇ, ରାମଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ନେଇଗଲେ।
ସ ଦୂରାନ୍ନଗରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୂର୍ଯଵଂଶନୃପୋଷିତାମ୍ । ପଦାତିରଭଵଦ୍ଵେଗାଦ୍ରଘୁନାଥଦିଦୃକ୍ଷଯା
ସେ ଦୂରରୁ ସୂର୍ୟବଂଶୀ ରାଜାମାନେ ରହୁଥିବା ନଗରୀକୁ ଦେଖି, ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ତ୍ୱରିତ ପଦାତି ହେଇଗଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ନଗରୀଂ ରମ୍ଯାମଯୋଧ୍ଯାଂ ଜନଶୋଭିତାମ୍ । ମନୋରଥସହସ୍ରେଣ ସଂରୂଢୋ ରାମଦର୍ଶନେ
ସେ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିବା ରମ୍ୟ ଆୟୋଧ୍ୟା ନଗରୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ହଜାର ଆଶାରେ ଭରିଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ସରଯୂତୀରେ ମଂଡପଶୋଭିତେ । ରାମଂ ଦୂର୍ଵାଦଲଶ୍ଯାମଂ କଂଜକାଂତିଵିଲୋଚନମ୍
ସେଠାରେ ସରୟୂ ତୀରରେ ଶୋଭାମୟ ମଣ୍ଡପରେ, ଦୁର୍ବାପତ୍ର ପରି ଶ୍ୟାମ ଅଙ୍ଗ ଓ ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ମୃଗଶୃଂଗଂ କଟୌ ରମ୍ଯଂ ଧାରଯଂତଂ ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତମ୍ । ଋଷିଵୃଂଦୈର୍ଵ୍ଯାସମୁଖ୍ଯୈର୍ଵୃତଂ ଶୂରୈଃ ସୁସେଵିତମ୍
ସୁନ୍ଦର ଦେହରେ ମୃଗଶୃଙ୍ଗ କମରେ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶ୍ରୀରେ ଭରିଥିବା, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବା, ଶୂରବୀରମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ସେ ମହାପୁରୁଷ—
ଭରତେନ ସୁମିତ୍ରାଯାସ୍ତନୂଜେନ ପରୀଵୃତମ୍ । ଦଦତଂ ଦୀନସଂଧେଭ୍ଯୋ ଦାନାନି ପ୍ରାର୍ଥିତାନି ତମ୍
ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପୁଅ ଭରତ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବା, ଦୁଃଖିତ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ସେ—
ଵିଲୋକ୍ଯାରଣ୍ଯକାଖ୍ଯୋଽସୌ କୃତାର୍ଥ ଇତ୍ଯମନ୍ଯତ । ମଲ୍ଲୋଚନେ ପଦ୍ମଦଲସମାନେ ରାମଲୋକକେ
ଅରଣ୍ୟକ ନାମରେ ପରିଚିତ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେଠିକୁ ଦେଖି, ରାମଙ୍କ ନଗରବାସୀମାନେ ଭାବିଲେ—‘ସେ ନିଜ କାମ ସାର୍ଥକ କରିଛନ୍ତି।’
ଅଦ୍ଯ ମେ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଜ୍ଞାତୃତ୍ଵଂ ବହୁସାର୍ଥକମ୍ । ଯେନ ଶ୍ରୀରାମମାଜ୍ଞାଯ ପ୍ରାପ୍ତୋଽଯୋଧ୍ଯାପୁରୀମିମାମ୍
ଆଜି ମୋର ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ନିଜର ମୂଲ୍ୟ ମିଳିଛି, କାରଣ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଏହି ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଇତ୍ଯେଵମାଦିଵଚନାନି ବହୂନି ହୃଷ୍ଟୋ । ରାମାଂଘ୍ରିଦର୍ଶନସୁହର୍ଷିତ ଗାତ୍ରଶୋଭୀ । ପ୍ରାଯାଦ୍ରମେଶ୍ଵରସମୀପମଗମ୍ଯମନ୍ଯୈ-। ର୍ଯୋଗେଶ୍ଵରୈରପି ଵିଚାରପରୈଃ ସୁଦୂରମ୍
ଏପରି ଅନେକ ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ରାମଙ୍କ ପାଦ ଦେଖି ଶରୀର ଆନନ୍ଦରେ ଚମକୁଥିବା, ସେ ରାମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ—ଏହି ସ୍ଥାନ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚି ପାରିନାହାନ୍ତି।
ଧନ୍ଯୋଽହମଦ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଚରଣାଵକ୍ଷିଗୋଚରୌ । କରିଷ୍ଯାମି ଵଚୋ ରମ୍ଯଂ ଵଦନ୍ରାମମଵେକ୍ଷଯନ୍
ଆଜି ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ରାମଙ୍କ ପାଦ ଓ ଚକ୍ଷୁର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଛି; ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ମଧୁର ଶବ୍ଦ କହିବି।
ରାମୋଽପି ଵାଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଜ୍ଵଲଂତଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା । ତପୋମୂର୍ତିଧରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନମଥାକରୋତ୍
ରାମ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିଥିବା, ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତିର ଅବତାର ଭାବରେ ଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାଡ଼ବକୁ ଦେଖି, ଉଠି ସମ୍ମାନ କଲେ।
ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ପାଦୌ ସୁଚିରଂ ନତଵାନ୍ମହାନ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵପାଵିତ୍ର୍ଯଂ କୃତମଦ୍ଯତନୋର୍ମମ
ମହାନ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ନମନ କରି, କହିଲେ—‘ଆଜି, ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ରତା ମୋତେ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି।’
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ଵଦଂସ୍ତସ୍ଯ ପାଦଯୋଃ ପତିତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସୁରାସୁରନମନ୍ମୌଲିମଣିନୀରାଜିତାଂଘ୍ରିକଃ
ଏପରି କହି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କ ପାଦ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ନମନ କରୁଥିବା ମୁକୁଟର ମଣିରେ ଶୋଭିତ।
ପ୍ରଣତଂ ତଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵାଡଵେଂଦ୍ରୋ ମହାତପାଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଭୁଜଯୋର୍ମଧ୍ଯମାଲିଲିଂଗ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ବାଡ଼ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୱୀ ମହାପୁରୁଷ, ନମନ କରିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ପ୍ରଭୁକୁ ଅଂକରେ ରଖିଲେ।
କୌସଲ୍ଯାତନଯସ୍ତଂ ଵା ଉଚ୍ଚୈର୍ମଣିମଯାସନେ । ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ପଦୋର୍ଯୁଗ୍ମଂ ଜଲେନାକ୍ଷାଲଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ
କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ମଣିମୟ ଆସନରେ ବସାଇ, ପାଦଯୁଗଳକୁ ଜଳରେ ଧୋଇଲେ।
ପାଦାଵନେଜନୋଦଂ ତୁ ମସ୍ତକେଽଧାଦ୍ଧରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ପଵିତ୍ରିତୋଽଦ୍ଯ ସଗଣଃ ସକୁଟୁଂବ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍
ପାଦ ଧୋଇବା ଜଳକୁ ହରି ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଲେ, କହିଲେ—‘ଆଜି, ମୋ ସହ ବନ୍ଧୁ ବାପା ମିଶି ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେଲି।’