ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ତଥ୍ଯଂ ଭଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସତ୍ତମଃ । ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ଯଦସ୍ମଭ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ତତ୍କଥଯାମ ଵୈ
ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ: ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆପଣ ଯାହା ପଚାରିଛନ୍ତି, ସେସବୁ କଥା ଆମେ କହିଦେବୁ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଵାକ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀରାମୋ ଵିପ୍ରହତ୍ଯାପନୁତ୍ତଯେ । ଯାଗଂ କରୋତି ସୁମହାନ୍ସର୍ଵସଂଭାରସଂଭୃତମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ଶ୍ରୀରାମ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଉଛି।
ତଂ ପାଲଯାନାଃ ସର୍ଵେ ଵୈ ତ୍ଵଦାଶ୍ରମମୁପାଗତାଃ । ଅଶ୍ଵେନ ସହିତା ଵିପ୍ର ତଜ୍ଜାନୀହି ମହାମତେ
ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ତୁମ ଆଶ୍ରମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଛୁ; ଏହି କଥା ଜାଣ, ମହାବୁଦ୍ଧି।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମନୋହାରି ରସାଯନମ୍ । ଅତ୍ଯଂତଂ ହର୍ଷମାପେଦେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ରାମଭକ୍ତିମାନ୍
ଏହି ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ରାମଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ଫଲିତୋ ଵୃକ୍ଷୋ ମନୋରଥଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତଃ । ଅଦ୍ଯ ମେ ଜନନୀ ଧନ୍ଯା ଜାତଂ ମାଂ ସୁଷୁଵେ ତୁ ଯା
ଆଜି ମୋର ଇଚ୍ଛାର ବୃକ୍ଷ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଫଳିଛି; ଆଜି ମୋର ମାଆ ଧନ୍ୟ, ଯିଏ ମୋତେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ କଂଟକେନ ଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଅଦ୍ଯ କୋଶାଃ ସୁସଂପନ୍ନା ଅଦ୍ଯ ଦେଵାଃ ସୁତୋଷିତାଃ
ଆଜି ମୁଁ କଣ୍ଟକ ଶୂନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛି; ଆଜି ମୋର ଭଣ୍ଡାର ଭରିଛି, ଆଜି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଫଲଂ ତ୍ଵଦ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମେ ହଵିଷା ହୁତମ୍ । ଯଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚରଣାଂଭୋରୁହୋର୍ଯୁଗମ୍
ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଫଳ ପାଇଛି, ଯେହେତୁ ମୁଁ ହବି ଅର୍ପଣ କରିଛି; କାରଣ ମୁଁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଚରଣକମଳ ଦୁଇଟି ଦେଖିପାରିବି।
ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାଯତେ ସ୍ଵାଂତେ ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଃ ପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସ ମେ ଦୃଗ୍ଗୋଚରୋ ନୂନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ମନୋହରଃ
ଯିଏ ନିତ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରାଯାନ୍ତି—ଅୟୋଧ୍ୟାର ନାଥ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ—ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବେ, ମନମୋହନ।
ହନୂମାନ୍ମାଂ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯତେ କୁଶଲଂ ମମ । ଭକ୍ତିଂ ମେ ମହତୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୋଷଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ସତ୍ତମଃ
ହନୁମାନ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୋର ଖବର ନେବେ; ମୋର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ସେ ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ହନୂମାନ୍କପିସତ୍ତମଃ । ଜଗ୍ରାହ ପାଦଯୁଗଲଂ ମୁନେରାରଣ୍ଯକସ୍ଯ ହି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କପିମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହନୁମାନ ଆରଣ୍ୟକ ମୁନିଙ୍କର ପାଦଯୁଗଳ ଧରିଲେ।
ସ୍ଵାମିନ୍ହନୂମାନ୍ଵିପ୍ରର୍ଷେ ସେଵକୋଽହଂ ପୁରଃସ୍ଥିତଃ । ଜାନୀହି ରାମଦାସସ୍ଯ ରେଣୁକଲ୍ପଂ ମୁନୀଶ୍ଵର
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ ହନୁମାନ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ଅଛି। ମୋତେ ରାମଙ୍କ ପାଦରେ ଧୂଳି ସମାନ ବିନମ୍ର ଦାସ ଭାବରେ ଜଣାନ୍ତୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ମୁନିଃ ପରମହର୍ଷିତଃ । ଆଲିଲିଂଗ ହନୂମଂତଂ ରାମଭକ୍ତ୍ଯା ସୁଶୋଭିତମ୍
ହନୁମାନ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ଯେଉଁ ଜଣେ ରାମଭକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।
ଉଭୌ ପ୍ରେମଵିନିର୍ଭିନ୍ନାଵୁଭାଵପି ସୁଧାପ୍ଲୁତୌ । ସ୍ଥଗିତୌ ଚିତ୍ରଲିଖିତାଵିଵ ତତ୍ର ବଭୂଵତୁଃ
ଉଭୟେ ପ୍ରେମରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ମଧୁ ସମାନ ଆନନ୍ଦରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ସେଠାରେ ନିଃଚଳ ହୋଇ ରହିଥିଲେ, ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ପ୍ରତିମା ପରି।
ଉପଵିଷ୍ଟୌ କଥାସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରତୁଃ ସୁମନୋହରାଃ । ରଘୁନାଥପଦାଂଭୋଜପ୍ରୀତିନିର୍ଭରମାନସୌ
ସେମାନେ ଏକାଠି ବସି, ରଘୁନାଥଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ପ୍ରତି ଅପାର ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ମନରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଥିଲେ।
ହନୂମାଂସ୍ତମୁଵାଚେଦଂ ଵଚୋ ଵିଵିଧଶୋଭନମ୍ । ଆରଣ୍ଯକଂ ମୁନିଵରଂ ରାମାଂଘ୍ରିଧ୍ଯାନନିର୍ଭୃତମ୍
ହନୁମାନ ତାହାପରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ପାଦରେ ଧ୍ୟାନରତ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ।
ସ୍ଵାମିନ୍ନଯଂ ଦଶରଥକୁଲହୀରାଂକୁରୋ ମହାନ୍ । ରାମଭ୍ରାତା ମହାଶୂରଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରଣମତ୍ଯସୌ
ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦଶରଥ କୁଳର ମହାନ ଅଂକୁର ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଭାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୂରବୀର; ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଲଵଣୋ ଯେନ ନିହତଃ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରଃ । କୃତାଶ୍ଚ ସୁଖିନଃ ସର୍ଵେ ମୁନଯଃ ସୁତପୋଧନାଃ
ଏହି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଲବଣକୁ ବଧ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମୁନି ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ।
ଏଷ ପୁଷ୍କଲନାମା ତ୍ଵାଂ ନମତ୍ଯୁଦ୍ଭଟସେଵିତଃ । ଯେନାଧୁନା ମହାଵୀରା ଜିତାଃ ସମରମଂଡଲେ
ଏହି ପୁଷ୍କଳ ନାମର, ଆପଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରେ; ଏହି ମହାବୀର ଏବଂ ଅନେକ ବୀରମାନେ ସଂଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଜାନୀହ୍ଯେନଂ ବହୁଗୁଣଂ ରାମାମାତ୍ଯଂ ମହାବଲମ୍ । ପ୍ରାଣପ୍ରିଯଂ ରଘୁପତେଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଧର୍ମକୋଵିଦମ୍
ଏହି ପୁଷ୍କଳ ଅନେକ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ରାମଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରଘୁପତିଙ୍କ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ କଥା ଜଣା, ଧର୍ମରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ସୁବାହୁରଯମତ୍ଯୁଗ୍ରୋ ଵୈରିଵଂଶଦଵାନଲଃ । ରାମପାଦାବ୍ଜରୋଲଂବୋ ନମତି ତ୍ଵାଂ ମହାଯଶାଃ
ଏହି ସୁବାହୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଶତ୍ରୁବଂଶର ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିବା ଅଗ୍ନି; ରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଅନୁଗତ ଏବଂ ମହାଯଶସ୍ବୀ, ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ସୁମଦୋଽପ୍ଯେଷ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଦତ୍ତରାମାଂଘ୍ରିସେଵଯା । ପ୍ରାପ୍ତୋଽଧୁନାସୌ ସଂସାରଵାର୍ଧିନିସ୍ତରଣଂ ମହତ୍
ଏହି ସୁମଦ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ରାମଙ୍କ ପାଦସେବା କରି, ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ମହାଫଳ ପାଇଛନ୍ତି।
ସତ୍ଯଵାନଯମଶ୍ଵଂ ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତମାଶ୍ରୁତ୍ଯ ସେଵକାତ୍ । ରାଜ୍ଯଂ ନିଵେଦଯାମାସ ସ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଣମତି କ୍ଷିତୌ
ଏହି ସତ୍ୟବାନ, ନିଜ ଦାସଙ୍କ ଠାରୁ ଘୋଡା ପାଇଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ; ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୂମିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ସମାଦରାତ୍ । ଚକାରାରଣ୍ଯକ ଋଷିଃ ସ୍ଵାଗତଂ ଫଲକାଦିନା
ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି, ଅରଣ୍ୟର ଋଷି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦରରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ତେ ହୃଷ୍ଟାସ୍ତତ୍ର ଵସତିଂ ଚକ୍ରୁର୍ମୁନିଵରାଶ୍ରମେ । ପ୍ରାତର୍ନିତ୍ଯକ୍ରିଯାଂ କୃତ୍ଵା ରେଵାଯାଂ ତେ ମହୋଦ୍ଯମାଃ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଲେ; ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ରେବା ନଦୀରେ ନିତ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ମହାଉଦ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ନରଯାନମଥାରୋପ୍ଯ ସେଵକୈଃ ସହିତଂ ମୁନିମ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରାପଯାମାସାଯୋଧ୍ଯାଂ ରାମକୃତାଲଯାମ୍
ତାପରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ସହିତ ରଥରେ ବସାଇ, ରାମଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ନେଇଗଲେ।
ସ ଦୂରାନ୍ନଗରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୂର୍ଯଵଂଶନୃପୋଷିତାମ୍ । ପଦାତିରଭଵଦ୍ଵେଗାଦ୍ରଘୁନାଥଦିଦୃକ୍ଷଯା
ସେ ଦୂରରୁ ସୂର୍ୟବଂଶୀ ରାଜାମାନେ ରହୁଥିବା ନଗରୀକୁ ଦେଖି, ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ତ୍ୱରିତ ପଦାତି ହେଇଗଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ନଗରୀଂ ରମ୍ଯାମଯୋଧ୍ଯାଂ ଜନଶୋଭିତାମ୍ । ମନୋରଥସହସ୍ରେଣ ସଂରୂଢୋ ରାମଦର୍ଶନେ
ସେ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିବା ରମ୍ୟ ଆୟୋଧ୍ୟା ନଗରୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ହଜାର ଆଶାରେ ଭରିଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ସରଯୂତୀରେ ମଂଡପଶୋଭିତେ । ରାମଂ ଦୂର୍ଵାଦଲଶ୍ଯାମଂ କଂଜକାଂତିଵିଲୋଚନମ୍
ସେଠାରେ ସରୟୂ ତୀରରେ ଶୋଭାମୟ ମଣ୍ଡପରେ, ଦୁର୍ବାପତ୍ର ପରି ଶ୍ୟାମ ଅଙ୍ଗ ଓ ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ମୃଗଶୃଂଗଂ କଟୌ ରମ୍ଯଂ ଧାରଯଂତଂ ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତମ୍ । ଋଷିଵୃଂଦୈର୍ଵ୍ଯାସମୁଖ୍ଯୈର୍ଵୃତଂ ଶୂରୈଃ ସୁସେଵିତମ୍
ସୁନ୍ଦର ଦେହରେ ମୃଗଶୃଙ୍ଗ କମରେ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶ୍ରୀରେ ଭରିଥିବା, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବା, ଶୂରବୀରମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ସେ ମହାପୁରୁଷ—
ଭରତେନ ସୁମିତ୍ରାଯାସ୍ତନୂଜେନ ପରୀଵୃତମ୍ । ଦଦତଂ ଦୀନସଂଧେଭ୍ଯୋ ଦାନାନି ପ୍ରାର୍ଥିତାନି ତମ୍
ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପୁଅ ଭରତ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବା, ଦୁଃଖିତ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ସେ—