ମଯା ନମସ୍କୃତଃ ପଶ୍ଚାଜ୍ଜଗାମ ସ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ
ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାଲିଗଲେ।
ସୋଽହଂ ସ୍ମରାମି ରାମସ୍ଯ ଚରଣାଵନ୍ଵହଂ ମୁହୁଃ
ମୁଁ ପୁନିପୁନି ରାମଙ୍କର ପାଦ ସ୍ମରଣ କରେ।
ପାଵଯାମି ଜନାନନ୍ଯାନ୍ଗାନେନ ସ୍ଵାଂତହାରିଣା
ମୋର ଏହି ମନମୋହନ ଗୀତରେ ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେଁ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେଁ।
ଧନ୍ଯୋଽହଂ କୃତକୃତ୍ଯୋଽହଂ ସଭାଗ୍ଯୋଽହଂ ମହୀତଲେ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋର କାମ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାତ୍ମନା ରାମୋ ଭଜନୀଯୋ ମନୋହରଃ
ସେଇଠି, ସମସ୍ତ ମନ ଦେଇ ମନୋହର ରାମଙ୍କୁ ଭଜିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯୂଯଂ କିମର୍ଥଂ ଵୈ ପ୍ରାପ୍ତାଃ କୋ ଵାନରାଧିପଃ
ତେଣୁ, ତୁମେମାନେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏବଂ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିପତି କିଏ?
ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯଂତ୍ଵତ୍ର ଯାଂ ତୁ ଵାହସ୍ଯ ପାଲନେ
ସବୁ କଥା ଏଠାରେ କହ, ବିଶେଷକରି ଘୋଡ଼ାର ଦେଖାଶୁଣା ବିଷୟରେ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମୁନେର୍ଵିସ୍ମଯମାଗତାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ତେ ପୃଷ୍ଟା ମୁନିଵର୍ଯେଣ ରାମଚାରିତ୍ରମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଧନ୍ଯଂ ସଭାଗ୍ଯଂ ମନ୍ଵାନାଃ ପ୍ରୋଚୁରାତ୍ମାନମାଦରାତ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ମହାମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିବା ପରେ, ନିଜେମାନେ ଧନ୍ୟ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭାବି, ସମ୍ମାନ ସହିତ ନିଜ ଚରିତ୍ର କହିଲେ।
ଜନା ଊଚୁଃ। ପଵିତ୍ରିତା ଵଯଂ ସର୍ଵେ ଦର୍ଶନେନ ତଵାଧୁନା । ଯଦ୍ରାମକଥଯାସ୍ମାନ୍ଵୈ ପାଵଯସ୍ଯଧୁନା ଜନାନ୍
ଲୋକମାନେ କହିଲେ: ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପବିତ୍ର ହେଲୁ, ଏବଂ ଏବେ ଆପଣ ରାମଙ୍କ କଥା କହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଛନ୍ତି।
ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ତଥ୍ଯଂ ଭଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସତ୍ତମଃ । ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ଯଦସ୍ମଭ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ତତ୍କଥଯାମ ଵୈ
ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ: ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆପଣ ଯାହା ପଚାରିଛନ୍ତି, ସେସବୁ କଥା ଆମେ କହିଦେବୁ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଵାକ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀରାମୋ ଵିପ୍ରହତ୍ଯାପନୁତ୍ତଯେ । ଯାଗଂ କରୋତି ସୁମହାନ୍ସର୍ଵସଂଭାରସଂଭୃତମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ଶ୍ରୀରାମ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଉଛି।
ତଂ ପାଲଯାନାଃ ସର୍ଵେ ଵୈ ତ୍ଵଦାଶ୍ରମମୁପାଗତାଃ । ଅଶ୍ଵେନ ସହିତା ଵିପ୍ର ତଜ୍ଜାନୀହି ମହାମତେ
ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ତୁମ ଆଶ୍ରମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଛୁ; ଏହି କଥା ଜାଣ, ମହାବୁଦ୍ଧି।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମନୋହାରି ରସାଯନମ୍ । ଅତ୍ଯଂତଂ ହର୍ଷମାପେଦେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ରାମଭକ୍ତିମାନ୍
ଏହି ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ରାମଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ଫଲିତୋ ଵୃକ୍ଷୋ ମନୋରଥଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତଃ । ଅଦ୍ଯ ମେ ଜନନୀ ଧନ୍ଯା ଜାତଂ ମାଂ ସୁଷୁଵେ ତୁ ଯା
ଆଜି ମୋର ଇଚ୍ଛାର ବୃକ୍ଷ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଫଳିଛି; ଆଜି ମୋର ମାଆ ଧନ୍ୟ, ଯିଏ ମୋତେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ କଂଟକେନ ଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଅଦ୍ଯ କୋଶାଃ ସୁସଂପନ୍ନା ଅଦ୍ଯ ଦେଵାଃ ସୁତୋଷିତାଃ
ଆଜି ମୁଁ କଣ୍ଟକ ଶୂନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛି; ଆଜି ମୋର ଭଣ୍ଡାର ଭରିଛି, ଆଜି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଫଲଂ ତ୍ଵଦ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମେ ହଵିଷା ହୁତମ୍ । ଯଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚରଣାଂଭୋରୁହୋର୍ଯୁଗମ୍
ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଫଳ ପାଇଛି, ଯେହେତୁ ମୁଁ ହବି ଅର୍ପଣ କରିଛି; କାରଣ ମୁଁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଚରଣକମଳ ଦୁଇଟି ଦେଖିପାରିବି।
ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାଯତେ ସ୍ଵାଂତେ ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଃ ପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସ ମେ ଦୃଗ୍ଗୋଚରୋ ନୂନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ମନୋହରଃ
ଯିଏ ନିତ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରାଯାନ୍ତି—ଅୟୋଧ୍ୟାର ନାଥ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ—ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବେ, ମନମୋହନ।
ହନୂମାନ୍ମାଂ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯତେ କୁଶଲଂ ମମ । ଭକ୍ତିଂ ମେ ମହତୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୋଷଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ସତ୍ତମଃ
ହନୁମାନ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୋର ଖବର ନେବେ; ମୋର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ସେ ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ହନୂମାନ୍କପିସତ୍ତମଃ । ଜଗ୍ରାହ ପାଦଯୁଗଲଂ ମୁନେରାରଣ୍ଯକସ୍ଯ ହି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କପିମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହନୁମାନ ଆରଣ୍ୟକ ମୁନିଙ୍କର ପାଦଯୁଗଳ ଧରିଲେ।
ସ୍ଵାମିନ୍ହନୂମାନ୍ଵିପ୍ରର୍ଷେ ସେଵକୋଽହଂ ପୁରଃସ୍ଥିତଃ । ଜାନୀହି ରାମଦାସସ୍ଯ ରେଣୁକଲ୍ପଂ ମୁନୀଶ୍ଵର
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ ହନୁମାନ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ଅଛି। ମୋତେ ରାମଙ୍କ ପାଦରେ ଧୂଳି ସମାନ ବିନମ୍ର ଦାସ ଭାବରେ ଜଣାନ୍ତୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ମୁନିଃ ପରମହର୍ଷିତଃ । ଆଲିଲିଂଗ ହନୂମଂତଂ ରାମଭକ୍ତ୍ଯା ସୁଶୋଭିତମ୍
ହନୁମାନ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ଯେଉଁ ଜଣେ ରାମଭକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।
ଉଭୌ ପ୍ରେମଵିନିର୍ଭିନ୍ନାଵୁଭାଵପି ସୁଧାପ୍ଲୁତୌ । ସ୍ଥଗିତୌ ଚିତ୍ରଲିଖିତାଵିଵ ତତ୍ର ବଭୂଵତୁଃ
ଉଭୟେ ପ୍ରେମରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ମଧୁ ସମାନ ଆନନ୍ଦରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ସେଠାରେ ନିଃଚଳ ହୋଇ ରହିଥିଲେ, ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ପ୍ରତିମା ପରି।
ଉପଵିଷ୍ଟୌ କଥାସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରତୁଃ ସୁମନୋହରାଃ । ରଘୁନାଥପଦାଂଭୋଜପ୍ରୀତିନିର୍ଭରମାନସୌ
ସେମାନେ ଏକାଠି ବସି, ରଘୁନାଥଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ପ୍ରତି ଅପାର ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ମନରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଥିଲେ।
ହନୂମାଂସ୍ତମୁଵାଚେଦଂ ଵଚୋ ଵିଵିଧଶୋଭନମ୍ । ଆରଣ୍ଯକଂ ମୁନିଵରଂ ରାମାଂଘ୍ରିଧ୍ଯାନନିର୍ଭୃତମ୍
ହନୁମାନ ତାହାପରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ପାଦରେ ଧ୍ୟାନରତ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ।
ସ୍ଵାମିନ୍ନଯଂ ଦଶରଥକୁଲହୀରାଂକୁରୋ ମହାନ୍ । ରାମଭ୍ରାତା ମହାଶୂରଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରଣମତ୍ଯସୌ
ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦଶରଥ କୁଳର ମହାନ ଅଂକୁର ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଭାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୂରବୀର; ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଲଵଣୋ ଯେନ ନିହତଃ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରଃ । କୃତାଶ୍ଚ ସୁଖିନଃ ସର୍ଵେ ମୁନଯଃ ସୁତପୋଧନାଃ
ଏହି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଲବଣକୁ ବଧ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମୁନି ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ।
ଏଷ ପୁଷ୍କଲନାମା ତ୍ଵାଂ ନମତ୍ଯୁଦ୍ଭଟସେଵିତଃ । ଯେନାଧୁନା ମହାଵୀରା ଜିତାଃ ସମରମଂଡଲେ
ଏହି ପୁଷ୍କଳ ନାମର, ଆପଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରେ; ଏହି ମହାବୀର ଏବଂ ଅନେକ ବୀରମାନେ ସଂଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଜାନୀହ୍ଯେନଂ ବହୁଗୁଣଂ ରାମାମାତ୍ଯଂ ମହାବଲମ୍ । ପ୍ରାଣପ୍ରିଯଂ ରଘୁପତେଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଧର୍ମକୋଵିଦମ୍
ଏହି ପୁଷ୍କଳ ଅନେକ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ରାମଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରଘୁପତିଙ୍କ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ କଥା ଜଣା, ଧର୍ମରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ସୁବାହୁରଯମତ୍ଯୁଗ୍ରୋ ଵୈରିଵଂଶଦଵାନଲଃ । ରାମପାଦାବ୍ଜରୋଲଂବୋ ନମତି ତ୍ଵାଂ ମହାଯଶାଃ
ଏହି ସୁବାହୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ଶତ୍ରୁବଂଶର ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିବା ଅଗ୍ନି; ରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଅନୁଗତ ଏବଂ ମହାଯଶସ୍ବୀ, ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।