ଦଶୈକାଧିକମାସାଂସ୍ତୁଚତୁର୍ଦଶାହାନି ମୈଥିଲୀ
ମୈଥିଲୀ ଦଶ ମାସ ଏବଂ ଚୌଦିନି ଦିନ କଟାଇଲେ।
ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶକ ଵର୍ଷେ ରାମୋ ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍
ବୟାଳିଶିଏ ବର୍ଷରେ ରାମ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ।
ସ ଚତୁର୍ଦଶଵର୍ଷାଂତେ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ପୁରୀଂ ପ୍ରଭୁଃ
ଚୌଦ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ପ୍ରଭୁ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତସ୍ତତ୍ର ରାମୋ ରାଜ୍ଯମଥାକରୋତ୍
ସେଠାରେ ଭାଇମାନେ ସହିତ ରାମ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଃ କୁଂଭସଂଭୂତିସ୍ତମାଗଂତା ରଘୋଃ ପତିମ୍
କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରଘୁବଂଶର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତସ୍ଯାଗମିଷ୍ଯତି ହଯୋ ହ୍ଯାଶ୍ରମେ ତଵ ସୁଵ୍ରତ
ହେ ସୁବ୍ରତ, ତୁମ ଆଶ୍ରମକୁ ଏକ ଘୋଡ଼ା ଆସିବ।
ତେଷାମଗ୍ରେ ରାମକଥାଃ କରିଷ୍ଯସି ମନୋହରାଃ
ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତୁମେ ରାମଙ୍କର ମନୋହର କଥା କହିବ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ପଦ୍ମପତ୍ରନିଭେକ୍ଷଣମ୍
ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି,
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ମୁନିଵରୋ ଲୋମଶଃ ସର୍ଵବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଏପରି କହି ମୋତେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ମହାମୁନି ଲୋମଶ ଚାଲିଗଲେ।
ଜ୍ଞାତଂ ତ୍ଵତ୍କୃପଯା ସର୍ଵଂ ରାମଚାରିତ୍ରମଦ୍ଭୁତମ୍
ତୁମ ଦୟାରେ ରାମଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଜାଣିପାରିଛି।
ମଯା ନମସ୍କୃତଃ ପଶ୍ଚାଜ୍ଜଗାମ ସ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ
ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାଲିଗଲେ।
ସୋଽହଂ ସ୍ମରାମି ରାମସ୍ଯ ଚରଣାଵନ୍ଵହଂ ମୁହୁଃ
ମୁଁ ପୁନିପୁନି ରାମଙ୍କର ପାଦ ସ୍ମରଣ କରେ।
ପାଵଯାମି ଜନାନନ୍ଯାନ୍ଗାନେନ ସ୍ଵାଂତହାରିଣା
ମୋର ଏହି ମନମୋହନ ଗୀତରେ ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେଁ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେଁ।
ଧନ୍ଯୋଽହଂ କୃତକୃତ୍ଯୋଽହଂ ସଭାଗ୍ଯୋଽହଂ ମହୀତଲେ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋର କାମ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାତ୍ମନା ରାମୋ ଭଜନୀଯୋ ମନୋହରଃ
ସେଇଠି, ସମସ୍ତ ମନ ଦେଇ ମନୋହର ରାମଙ୍କୁ ଭଜିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯୂଯଂ କିମର୍ଥଂ ଵୈ ପ୍ରାପ୍ତାଃ କୋ ଵାନରାଧିପଃ
ତେଣୁ, ତୁମେମାନେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏବଂ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିପତି କିଏ?
ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯଂତ୍ଵତ୍ର ଯାଂ ତୁ ଵାହସ୍ଯ ପାଲନେ
ସବୁ କଥା ଏଠାରେ କହ, ବିଶେଷକରି ଘୋଡ଼ାର ଦେଖାଶୁଣା ବିଷୟରେ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମୁନେର୍ଵିସ୍ମଯମାଗତାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ତେ ପୃଷ୍ଟା ମୁନିଵର୍ଯେଣ ରାମଚାରିତ୍ରମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଧନ୍ଯଂ ସଭାଗ୍ଯଂ ମନ୍ଵାନାଃ ପ୍ରୋଚୁରାତ୍ମାନମାଦରାତ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ମହାମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିବା ପରେ, ନିଜେମାନେ ଧନ୍ୟ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭାବି, ସମ୍ମାନ ସହିତ ନିଜ ଚରିତ୍ର କହିଲେ।
ଜନା ଊଚୁଃ। ପଵିତ୍ରିତା ଵଯଂ ସର୍ଵେ ଦର୍ଶନେନ ତଵାଧୁନା । ଯଦ୍ରାମକଥଯାସ୍ମାନ୍ଵୈ ପାଵଯସ୍ଯଧୁନା ଜନାନ୍
ଲୋକମାନେ କହିଲେ: ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପବିତ୍ର ହେଲୁ, ଏବଂ ଏବେ ଆପଣ ରାମଙ୍କ କଥା କହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଛନ୍ତି।
ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ତଥ୍ଯଂ ଭଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସତ୍ତମଃ । ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ଯଦସ୍ମଭ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ତତ୍କଥଯାମ ଵୈ
ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ: ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆପଣ ଯାହା ପଚାରିଛନ୍ତି, ସେସବୁ କଥା ଆମେ କହିଦେବୁ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଵାକ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀରାମୋ ଵିପ୍ରହତ୍ଯାପନୁତ୍ତଯେ । ଯାଗଂ କରୋତି ସୁମହାନ୍ସର୍ଵସଂଭାରସଂଭୃତମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ଶ୍ରୀରାମ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଉଛି।
ତଂ ପାଲଯାନାଃ ସର୍ଵେ ଵୈ ତ୍ଵଦାଶ୍ରମମୁପାଗତାଃ । ଅଶ୍ଵେନ ସହିତା ଵିପ୍ର ତଜ୍ଜାନୀହି ମହାମତେ
ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ତୁମ ଆଶ୍ରମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଛୁ; ଏହି କଥା ଜାଣ, ମହାବୁଦ୍ଧି।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମନୋହାରି ରସାଯନମ୍ । ଅତ୍ଯଂତଂ ହର୍ଷମାପେଦେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ରାମଭକ୍ତିମାନ୍
ଏହି ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ରାମଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ଫଲିତୋ ଵୃକ୍ଷୋ ମନୋରଥଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତଃ । ଅଦ୍ଯ ମେ ଜନନୀ ଧନ୍ଯା ଜାତଂ ମାଂ ସୁଷୁଵେ ତୁ ଯା
ଆଜି ମୋର ଇଚ୍ଛାର ବୃକ୍ଷ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଫଳିଛି; ଆଜି ମୋର ମାଆ ଧନ୍ୟ, ଯିଏ ମୋତେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ କଂଟକେନ ଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଅଦ୍ଯ କୋଶାଃ ସୁସଂପନ୍ନା ଅଦ୍ଯ ଦେଵାଃ ସୁତୋଷିତାଃ
ଆଜି ମୁଁ କଣ୍ଟକ ଶୂନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛି; ଆଜି ମୋର ଭଣ୍ଡାର ଭରିଛି, ଆଜି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଫଲଂ ତ୍ଵଦ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମେ ହଵିଷା ହୁତମ୍ । ଯଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚରଣାଂଭୋରୁହୋର୍ଯୁଗମ୍
ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଫଳ ପାଇଛି, ଯେହେତୁ ମୁଁ ହବି ଅର୍ପଣ କରିଛି; କାରଣ ମୁଁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଚରଣକମଳ ଦୁଇଟି ଦେଖିପାରିବି।
ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାଯତେ ସ୍ଵାଂତେ ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଃ ପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସ ମେ ଦୃଗ୍ଗୋଚରୋ ନୂନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ମନୋହରଃ
ଯିଏ ନିତ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରାଯାନ୍ତି—ଅୟୋଧ୍ୟାର ନାଥ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ—ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବେ, ମନମୋହନ।
ହନୂମାନ୍ମାଂ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯତେ କୁଶଲଂ ମମ । ଭକ୍ତିଂ ମେ ମହତୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୋଷଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ସତ୍ତମଃ
ହନୁମାନ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୋର ଖବର ନେବେ; ମୋର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ସେ ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ହନୂମାନ୍କପିସତ୍ତମଃ । ଜଗ୍ରାହ ପାଦଯୁଗଲଂ ମୁନେରାରଣ୍ଯକସ୍ଯ ହି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କପିମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହନୁମାନ ଆରଣ୍ୟକ ମୁନିଙ୍କର ପାଦଯୁଗଳ ଧରିଲେ।