ମହୋଦରଂ ମହାନାଭିଂ ଶୁଭକଟ୍ଯାଵିରାଜିତମ୍ । କାଂଚ୍ଯା ଵୈ ମଣିମତ୍ଯା ଚ ଵିଶେଷେଣ ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତମ୍
ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପେଟ ଓ ଗଭୀର ନାଭି ଶୁଭ୍ର କଟିରେ ଶୋଭିତ, ରତ୍ନଖଚିତ କମରବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ରୂପେ ରୂଚିର।
ଊରୁଭ୍ଯାଂ ଵିମଲାଭ୍ଯାଂ ଵୈ ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ଶୋଭିତଂ ଶ୍ରିଯା । ଚରଣାଭ୍ଯାଂ ଵଜ୍ରରେଖା ଯଵାଂକୁଶସୁରେଖଯା
ତାଙ୍କର ଉରୁ ଶୁଭ୍ର, ଜାଙ୍ଘ ତେଜରେ ଚମକୁଛି, ଚରଣ ଉପରେ ବଜ୍ର ରେଖା, ଯବ ଚିହ୍ନ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଅଛି।
ଯୁତାଭ୍ଯାଂ ଯୋଗିଧ୍ଯେଯାଭ୍ଯାଂ କୋମଲାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜିତମ୍ । ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସ୍ମୃତ୍ଵା ଚ ସଂସାରସାଗରଂ ତ୍ଵଂ ତରିଷ୍ଯସି
ଯେଉଁ ଦୁଇଟି କୋମଳ ହାତରେ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେହି ହାତର ସ୍ମରଣ ଓ ଧ୍ୟାନ କରିଲେ, ତୁମେ ସଂସାର ଦୁଃଖର ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ।
ତମେଵ ପୂଜଯନ୍ନିତ୍ଯଂ ଚଂଦନାଦିଭିରିଚ୍ଛଯା । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରମାମୃଦ୍ଧିମୈହିକାମୁଷ୍ମିକୀଂ ପରାମ୍
ଯେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଇଚ୍ଛାମତେ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶ୍ରେୟ ଲାଭ କରେ।
ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ମହାରାଜ ରାମସ୍ଯ ଧ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ତେ କଥିତମେତଦ୍ଵୈ ସଂସାରଜଲଧିଂ ତର
ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ଯେ ରାମଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧ୍ୟାନ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲ, ସେଥିର ଉତ୍ତର ମୁଁ ଦେଇଛି—ଏହି ସଂସାର ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କର।
ଶେଷଉଵାଚ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ଲୋମଶାତ୍ପରମଂ ମହତ୍
ଶେଷ ଉଚ୍ଚାରିଲେ—ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲୋମଶଙ୍କଠାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ।
ଆରଣ୍ଯକ ଉଵାଚ। ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵଦୈତନ୍ମେ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ମହାମତେ
ଆରଣ୍ୟକ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, ଦୟାକରି ଏହି କଥା ମତେ କୁହ।
କୋଽସୌ ରାମୋ ମହାଭାଗ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯାଯତେ ତ୍ଵଯା
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ରାମଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କର, ସେ ରାମ କିଏ?
କିମର୍ଥମଵତୀର୍ଣୋଽସୌ କସ୍ମାନ୍ମାନୁଷତାଂ ଗତଃ
ସେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, କାହିଁକି ମାନବ ଶରୀର ଧାରଣ କଲେ?
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମୁନେଃ ପରମଶୋଭନମ୍
ଶେଷ କହିଲେ—ମୁନିଙ୍କର ଏହି ଅତି ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି—
ଲୋକାନ୍ନିରଯସଂମଗ୍ନାଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ନରକରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିଲେ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ—
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦଯାଵାର୍ଧିଃ ପରମେଶୋ ମନୋହରଃ
ଏପରି ଅବସ୍ଥା ବୁଝି, ଦୟାର ସାଗର, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ମନୋହର ପ୍ରଭୁ—
ପୁରା ତ୍ରେତାଯୁଗେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂର୍ଣାଂଶୋ ରଘୁନନ୍ଦନଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆସିଲାବେଳେ, ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ ରାମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶରେ ଅବତାର ନେଲେ।
ସ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣସଖଃ କାକପକ୍ଷଧରୋ ଯୁଵା
ସେ ଯୁବକ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, କାକର ପାଖ ଭଳି କେଶ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି—
ଯଜ୍ଞସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ରାଜ୍ଞା ଦତ୍ତୌ କୁମାରକୌ
ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ରାଜା ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।
ପଥି ପ୍ରଵ୍ରଜତୋସ୍ତତ୍ର ତାଟକା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ
ପଥରେ ଯିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ତାଟକା ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଥିଲେ।
ଋଷେରନୁଜ୍ଞଯା ରାମସ୍ତାଟକାଂ ଯମଯାତନାମ୍
ଋଷିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ରାମ ତାଟକାଙ୍କୁ ଯମର ନିବାସକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଯସ୍ଯ ପାଦତଲସ୍ପର୍ଶାଚ୍ଛିଲା ଵାସଵଯୋଗଜା
ଯାହାଙ୍କ ପାଦତଳ ସ୍ପର୍ଶରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୋଗଶକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଶିଳା—
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ତୁ ସୁପ୍ରଵୃତ୍ତେ ରଘୂତ୍ତମଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଭଲଭାବେ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ଧନୁର୍ଭଗ୍ନଂ ଜନକସ୍ଯ ଗୃହେ ସ୍ଥିତମ୍
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ, ଯାହା ଜନକଙ୍କ ଘରେ ରହିଥିଲା, ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ଉପଯେମେ ଵିଵାହେନ ରମ୍ଯାଂ ସୀତାମଯୋନିଜାମ୍
ସୀତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଜନନୀର ଗର୍ଭ ବିନା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ରାମ ନିଜେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ତତୋ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ରେମେ ରାମସ୍ତଯା ସହ
ତାପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ରାମ ତାଙ୍କ ସହିତ ସୁଖରେ ଅତିବାହିତ କଲେ ।
ରାଜାନମଥ କୈକେଯୀ ଵରଦ୍ଵଯମଯାଚତ
ତାପରେ କୈକେୟୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବର ମାଗିଲେ ।
ଜଟାଧରଃ ପ୍ରଵ୍ରଜତୁଵର୍ଷାଣୀହ ଚତୁର୍ଦଶ
ରାମଙ୍କୁ ଚୁଲି ଜଟା କରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ପଠାଯିବ ।
ଜାନକୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣସଖଂ ରାମଂ ପ୍ରାଵ୍ରାଜଯନ୍ନୃପଃ
ରାଜା ଜାନକୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ବନବାସକୁ ପଠାଇଦେଲେ ।
ପଂଚମେ ଚିତ୍ରକୂଟେ ତୁ ରାମସ୍ଥାନମକଲ୍ପଯତ୍
ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ରାମ ନିଜ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ବନେଇଲେ ।
ରାମୋ ଵିରୂପଯାମାସ ଶୂର୍ପଣଖାଂ ନିଶାଚରୀମ୍
ରାମ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବୀଙ୍କୁ ବିକୃତ କରିଦେଲେ ।
ଆଗତୋ ରାକ୍ଷସସ୍ତାଂ ତୁ ହର୍ତୁଂ ପାପଵିପାକତଃ
ଏଠାରେ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ, ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ, ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଲା ।
ରାଘଵାଭ୍ଯାଂ ଵିନା ସୀତାଂ ଜହାର ଦଶକଂଧରଃ
ରାଘବମାନେ ନଥିବାବେଳେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ ।
ରାମରାମେତି ମାଂ ରକ୍ଷ ରକ୍ଷ ମାଂ ରକ୍ଷସା ହୃତାମ୍
‘ରାମ, ରାମ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର, ମୁଁ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଛି!’