ଶରତ୍କୋଟୀଂଦୁସଂକାଶଃ ପୁଂଡରୀକନିଭେକ୍ଷଣଃ । ସୁଧାମଯ ସଟାପୁଂଜ ଵିଦ୍ଯୁତ୍କୋଟିନିଭଃ ଶୁଭଃ
ସେ ଦଶ କୋଟି ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚାଁଦ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ, ଅମୃତର ଜଟା, ଦଶ କୋଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିବା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ।
ନାନାରତ୍ନମଯୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ କେଯୂରୈଃ କଟକାନ୍ଵିତୈଃ । ବାହୁଭିଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଶାଖୌଘୈରିଵ ସତ୍ଫଲୈଃ
ନାନା ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଦିବ୍ୟ କଙ୍କଣ ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବାହୁଗୁଡିକ ମନୋରମ ଫଳରେ ଭରିଥିବା କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଶାଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଚତୁର୍ଭିଃ କୋମଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈରନ୍ଵିତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ । ଜପାକୁସୁମସଂକାଶୈଃ ଶୋଭିତଃ କରପଂକଜୈଃ
ସେ ପରମେଶ୍ୱର, ଚାରିଟି କୋମଳ ଦିବ୍ୟ ବାହୁ ଓ ଜପା ଫୁଲ ପରି ଲାଲ ହାତରେ ଶୋଭିତ।
ଶଂଖଚକ୍ରଗୃହୀତାଭ୍ଯାମୁଦ୍ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜିତଃ । ଵରଦାଭଯହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତରାଭ୍ଯାଂ ନୃକେସରୀ
ଉଠାଇଥିବା ଦୁଇଟି ବାହୁରେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ବାହୁରେ ଦାନ ଓ ଭୟ ନାଶ କରୁଥିଲେ, ସେ ନରସିଂହ ଦେବ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୌସ୍ତୁଭୋରସ୍କୋ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତଃ । ଉଦ୍ଯଦ୍ଦିନକାରାଭ୍ଯାଂ ଚ କୁଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜିତଃ
ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଶୋଭିତ, ଜଙ୍ଗଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି କୁଣ୍ଡଳ ରହିଥିଲା।
ହାରକେଯୂରକଟକୈର୍ଭୂଷଣୈଃ ସମଲଂକୃତଃ । ସଵ୍ଯାଂଗସ୍ଥ ଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତୋ ରାଜତେ ନରକେସରୀ
ହାର, କଙ୍କଣ, ବାହୁବନ୍ଧ ଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ବାମ ଦେହରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଏହି ନରସିଂହ ଦେବ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵତାଃ ସମହର୍ଷଯଃ । ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁଜଲୈଃ ସିକ୍ତା ହର୍ଷନିର୍ଭରଚେତସଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନରସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇ, ଆଖିରୁ ଆନନ୍ଦ ଲୁହ ଝରିଲା।
ଆନଂଦସିଂଧୁମଗ୍ନାସ୍ତେ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ନିରଂତରମ୍ । ଅର୍ଚଯାମାସୁରାତ୍ମେଶଂ ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପସମର୍ପଣୈଃ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦର ସାଗରରେ ବୁଡ଼ି, ଅବିରତ ନମସ୍କାର କରି, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାର ଠାକୁରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ରତ୍ନକୁଂଭୈଃ ସୁଧାପୂର୍ଣୈରଭିଷିଚ୍ଯ ସନାତନମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରୈରାଭରଣୈର୍ଗଂଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପୈର୍ମ୍ମନୋରମୈଃ
ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର କୁମ୍ଭରେ ଅମୃତ ଭରି ଏହି ସନାତନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ମନୋହର ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଦିଵ୍ଯୈର୍ନିଵେଦିତୈର୍ଦୀପୈରର୍ଚ୍ଚଯିତ୍ଵା ନୃକେସରିମ୍ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସ୍ତଵନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମ୍ମୁହୁର୍ମ୍ମହୁଃ
ଦିବ୍ୟ ଦୀପ ଓ ନିବେଦିତ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ନରସିଂହଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତି ଗାଇ, ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶସ୍ତେଷାମିଷ୍ଟାନ୍ଵରାନ୍ଦଦୌ । ତତୋ ଦେଵଗଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵ୍ଵେଶୋ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ
ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ—
ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚକ୍ରେ ରାଜାନମଵ୍ଯଯମ୍ । ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଭକ୍ତଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦମଭିଷିଚ୍ଯ ସୁରୋତ୍ତମୈଃ
—ସମସ୍ତ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଅମର ରାଜା କଲେ । ନିଜ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଇଲେ ।
ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵରାନିଷ୍ଟାନ୍ଭକ୍ତିଂ ଚାଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀମ୍ । ତତୋ ଦେଵଗଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ନୃକେସରୀ
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଏବଂ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଦେଲେ । ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବେଳେ, ସିଂହ-ମନୁଷ୍ୟ—
ଵିକୀର୍ଣପୁଷ୍ପଵପୁଭିସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ । ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରପେଦିରେ
—ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ହେଉଥିବା ତାଙ୍କ ଦେହ ଉପରେ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ପୁନଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞଭାଗାନ୍ସ୍ଵାନ୍ବୁଭୁଜୁଃ ପ୍ରୀତମାନସାଃ । ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ନିରାତଂକାଭଵଂସ୍ତଦା
ପୁଣି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ନିଜ-ନିଜ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଭୋଗ କଲେ । ଏହାପରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଭୟ ହୀନ ହେଲେ ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ମହାଦୈତ୍ଯେ ସର୍ଵ ଏଵ ପ୍ରହର୍ଷିତାଃ । ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ତୁ ତଦା ଚକ୍ରେ ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ସେ ମହାଦାନବ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସିରେ ଭରିଗଲେ । ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତେବେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟ କଲେ ।
ହରେଃ ପ୍ରସାଦାଲ୍ଲବ୍ଧଂ ତୁ ରାଜ୍ଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵସତ୍ତମଃ । ବହୁଭିର୍ଯଜ୍ଞଦାନାଦ୍ଯୈରର୍ଚଯିତ୍ଵା ନୃକେସରିମ୍
ହରିଙ୍କ ଦୟାରେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୈଷ୍ଣବ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ । ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ସିଂହ-ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ—
କାଲେ ହରିପଦଂ ପ୍ରାପ ଯୋଗିଗମ୍ଯଂ ସନାତନମ୍ । ଏତତ୍ପ୍ରହ୍ଲାଦଚରିତଂ ଯେ ତୁ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
—ସମୟ ହେଲାପରେ, ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେହି ଶାଶ୍ୱତ ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ଏହି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ କଥା ଯେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣନ୍ତି—
ତେ ସର୍ଵେପାପନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାସ୍ଯଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ଦେଵି ନୃସିଂହଂ ଵୈଭଵଂ ହରେଃ । ଶେଷାଂ ଚ ଵୈଭଵାଵସ୍ଥାଂ ଶୃଣୁ ଦେଵି ଯଥାକ୍ରମମ୍
—ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି । ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନୃସିଂହ ହରିଙ୍କ ମହିମା କହିଦେଲି । ବାକି ଯେଉଁ ମହିମା ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶୁଣ ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସହିଂତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାମହେଶ୍ଵରସଂଵାଦେ ନୃସିଂହପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋନାମାଷ୍ଟତ୍ରିଂଶଦଧିକଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ‘ନୃସିଂହ ପ୍ରକଟ ଘଟଣା’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଅଠତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଯାହା ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି ।
ଶ୍ରୀମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଅଥ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଂତେ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରମ୍ । ଅଦିତିର୍ଜନଯାମାସ ଵାମନଂ ଵିଷ୍ଣୁମଚ୍ଯୁତମ୍
ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ— ଏହାପରେ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଅଦିତି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମହେଶ୍ୱର, ଅଚ୍ୟୁତ ବାମନ ରୂପେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୌସ୍ତୁଭୋରସ୍କଂ ପୂର୍ଣେଂଦୁସଦୃଶଦ୍ଯୁତିମ୍ । ସୁନ୍ଦରଂ ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷମତିଖର୍ଵତନୁଂ ହରିମ୍
ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ଅଭା ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା । ସୁନ୍ଦର, ପଦ୍ମନୟନ, ଏବଂ ବହୁତ ଛୋଟ ଦେହ ଥିବା ହରି ।
ଵଟୁଵେଷଧରଂ ଦେଵଂ ସର୍ଵଵେଦାଂଗଗୋଚରମ୍ । ମେଖଲାଜିନଦଣ୍ଡାଦି ଚିହ୍ନୈରଂକିତମୀଶ୍ଵରମ୍
ବଟୁବେଶ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଂଗ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ, ମେଖଳା, ଅଜିନ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ ଏହି ଈଶ୍ୱର ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵତାଃ ସର୍ଵେ ଶତକ୍ରତୁପୁରୋଗମାଃ । ସ୍ତୁତ୍ଵା ମହର୍ଷିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହୌଜସମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ସ୍ତୁତି କଲେ ଏବଂ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରୋଵାଚ ସୁରସତ୍ତମାନ୍ । ଵାମନ ଉଵାଚ- କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମଯା ଚାଦ୍ଯ ତଦ୍ବ୍ରଵୀଥ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭଗବାନ୍ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ । ବାମନ କହିଲେ— ଆଜି ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ ।
ଶ୍ରୀଶଂକର ଉଵାଚ-। ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାସ୍ତ୍ରିଦଶାସ୍ତମୂଚୁଃ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଦେଵା ଊଚୁଃ । ଅସ୍ମିନ୍କାଲେ ବଲେର୍ଯଜ୍ଞୋ ଵର୍ତ୍ତତେ ମଧୁସୂଦନ
ଶ୍ରୀଶଂକର କହିଲେ— ତାପରେ, ଖୁସି ହୋଇ ତିନିଦଶମାନେ ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ । ଦେବତାମାନେ କହିଲେ— ଏହି ସମୟରେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ବଲିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଛି ।
ଅପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନକାଲୋଽଯଂ ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯପତେଃ ପ୍ରଭୋ । ଯାଚିତ୍ଵା ତ୍ରିଦିଵଂ ଲୋକଂ ତନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ଦାତୁମର୍ହସି
ଏହି ସମୟରେ ସେ ଦାନବରାଜ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ, ତୁମେ ଚାହିଲେ ଆମକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଉ ।
ଶଂକର ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତ୍ରିଦଶୈସ୍ସର୍ଵୈରାଜଗାମ ବଲିଂ ହରିଃ । ଯାଗଦେଶେ ସମାସୀନମୃଷିଭିସ୍ସାର୍ଦ୍ଧମଷ୍ଟଭିଃ
ଶଂକର କହିଲେ— ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହରି ବଲିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଅଷ୍ଟ ଋଷିଙ୍କ ସହ ବସିଥିଲେ ।
ଅଭ୍ଯାଗତଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସୋତ୍ଥାଯ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍ । ଅଭ୍ଯାଗତଃ ସ୍ଵଯଂ ଵିଷ୍ଣୁରିତିହାସ ସମନ୍ଵିତଃ
ସେଠାକୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା ତୁରନ୍ତ ଉଠିଗଲେ । ନିଜେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାତନ କଥା ସହିତ ଆସିଥିଲେ ।
ପୂଜଯାମାସ ଵିଧିନା ନିଵେଶ୍ଯ କୁସୁମାସନେ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରାହ ଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା
ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଫୁଲରେ ଛାତିଆ ଆସନରେ ବସାଇଲେ । ଶିର ନମାଇ ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, କଣ୍ଠ ଭାବେ ଅଟକି ଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ ।