ତେ ବାଣା ହୃଦି ତସ୍ଯାଶୁ ଲଗ୍ନା ରାଗଂ ବତାସୃଜନ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯ ଯଥା ସ୍ଵାଂତେ ଗୁଣା ଵିଷ୍ଣୋର୍ମନୋହରାଃ
ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଶୀଘ୍ର ଲାଗିଗଲା, ଏକ ରକ୍ତିମତା ଦେଖାଇଲା; ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଗୁଣ ଭକ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଥାଏ।
ତଦ୍ବାଣଵେଧଦୁଃଖାର୍ତୋ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ସୁଦୁର୍ମଦଃ । ଜଗ୍ରାହ ମୁଦ୍ଗରଂ ଘୋରଂ ପୁଷ୍କଲଂ ହଂତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ସେ ବାଣ ଘାତର ବେଦନାରେ ବିଡ଼ାଳି, ବଡ଼ ଅହଂକାରୀ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଧରି, ପୁଷ୍କଳଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
ମୁଦ୍ଗରଃ ପ୍ରହିତସ୍ତେନ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲ୍ଯଭିଧେନ ହି । ହୃଦି ଲଗ୍ନୋସୃଜଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ କଶ୍ମଲଂ ତଦକାରଯତ୍
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ନାମକ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଗଦା ହୃଦୟରେ ଲାଗି, ଶୀଘ୍ର ଅସୁବିଧା ଦେଇ, ସେ ଅଚେତନ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ମୁଦ୍ଗରପ୍ରହତୋ ଵୀରଃ କଂପମାନଃ ସଵେପଥୁଃ । ପପାତ ସ୍ଯଂଦନୋପସ୍ଥେ ପୁଷ୍କଲଃ ଶତ୍ରୁତାପନଃ
ଗଦା ଘାତରେ ଅସ୍ଥିର ଓ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ପୁଷ୍କଳ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା, ରଥର ଆସନରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଉଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଽଥ ତଦ୍ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିମଯୋଧଯତ୍ । ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୈର୍ବହୁଧା ମୁକ୍ତୈର୍ଵୀରପ୍ରାଣହୃତିଂକରୈଃ
ତାପରେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଉଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ବହୁ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ବୀରମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଉଥିଲେ।
ପୁଷ୍କଲସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂଜ୍ଞାଂ ରାକ୍ଷସମବ୍ରଵୀତ୍ । ଧନ୍ଯୋସି ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହୀଯାଂସ୍ତେ ପରାକ୍ରମଃ
ସେଇ ସମୟରେ ପୁଷ୍କଳ ସଚେତନ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମ ପ୍ରାକ୍ରମ ନିଶ୍ଚୟ ବଡ଼।'
ପଶ୍ଯେଦାନୀଂ ମମାପ୍ଯୁଚ୍ଚୈଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଶୂରମାନିତାମ୍ । ଵିମାନାତ୍ପାତଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ଭୂମୌ ତ୍ଵାଂ ଶିତସାଯକୈଃ
ଏବେ ମୋର ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଯାହାକୁ ସୂରମାନେ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ଦେଖ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମର ଉଡୁଥିବା ରଥରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ାଇଦେବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିଶିତଂ ବାଣଂ ସମଗୃହ୍ଣାଦ୍ଦୁରାସଦମ୍ । ଜ୍ଵଲଂତମଗ୍ନିତେଜସ୍କଂ ମହୌଦାର୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ଏପରି କହି ସେ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଦୁର୍ଜୟ ଏବଂ ମହାଉଦାର ବାଣ ଧରିଲେ।
ସ ଯାଵତ୍ତତ୍ପ୍ରତୀକର୍ତୁଂ ଵିଧତ୍ତେ ସ୍ଵପରାକ୍ରମମ୍ । ତାଵଦ୍ଧୃଦିଗତୋଽତ୍ଯୁଗ୍ରସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରଃ ସସାଯକଃ
ସେ ତାହାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇବାକୁ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଏହି ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ହୃଦୟ ଭେଦିବା ବାଣ ସହ ବାଣ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା।
ତେନ ବାଣେନ ଵିଭ୍ରାଂତୋ ଭ୍ରମଚ୍ଚିତ୍ତଃ ସ ରାକ୍ଷସଃ । ପପାତ କାମଗୋପସ୍ଥାଦ୍ଭୂମୌ ଵିଗତଚେତନଃ
ସେ ବାଣର ଆଘାତରେ ରାକ୍ଷସ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା; ଇଚ୍ଛାସୀଟ୍ରୁ ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ଝରିପଡ଼ିଲେ।
ଉଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରେଣ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟଃ ପତମାନୋ ନିଜାଗ୍ରଜଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ଵିମାନାଂତର୍ନିନାଯ ରିପୁଶଂକିତଃ
ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଥିବା ଭାଇ ପଡ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ଶତ୍ରୁ ଆଶଙ୍କାରେ ରଥ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ।
ପ୍ରାହ ଚାରିଂ ମହାରୋଷାତ୍ପୁଷ୍କଲଂ ବଲିନାଂ ଵରମ୍ । ମଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ପାତଯିତ୍ଵା କୁତ୍ର ଯାସ୍ଯସି ଦୁର୍ମତେ
ତାପରେ ସେ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଶତ୍ରୁ ପୁଷ୍କଳଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ ଭାଇକୁ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ାଇ, ଏବେ କେଉଁଠି ପଳାଇବୁ, ଦୁଷ୍ଟମନା?'
ମାଂ ଵୈ ଯୁଧି ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ଗଂତାସି ଜଯମୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ଥିତେ ମଯି ତଵ ସ୍ଵାଂତେ ଜଯାଶା ଵିନିଵର୍ତ୍ଯ ତାମ୍
'ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଲେ ମାତ୍ର ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଜୟ ପାଇପାରିବ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ରହିଛି, ତୁମର ବିଜୟ ଆଶା ଛାଡ଼।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵଂତଂ ତରସା ଜଘାନ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ । ହୃଦଯେ ତସ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ରୋଷପୂରିତଲୋଚନଃ
ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦଶଟି ବାଣରେ ହୃଦୟରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ତାଡିତୋ ଦଶଶରୈଃ ପୁଷ୍କଲେନ ମହାତ୍ମନା । ଚୁକ୍ରୋଧ ହୃଦି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିସ୍ତଂ ହଂତୁମୁପଚକ୍ରମେ
ମହାତ୍ମା ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ଦଶଟି ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ଦୁଷ୍ଟମନା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଦଂତାନ୍ନିଷ୍ପିଷ୍ଯ ସକ୍ରୋଧୋ ମୁଷ୍ଟିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଚାହନତ୍ । ଵ୍ଯନଦଦ୍ଵଜ୍ରନିର୍ଘାତପାତଶଂକାଂ ସୃଜନ୍ହୃଦି
କ୍ରୋଧରେ ଦାନ୍ତ ଦବାଇ, ମୁଠି ଉଠାଇ ସେ ଆଘାତ କଲେ; ଏହାର ଶବ୍ଦ ହୃଦୟରେ ବଜ୍ରପାତ ହେବା ପରି ଭୟ ଦେଲା।
ମୁଷ୍ଟିନାଭିହତୋ ଵୀରଃ ପୁଷ୍କଲଃ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ । ନାକଂପତ ଵିନିଷ୍ପେଷଂ ଵାଂଛଂସ୍ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ମୁଠିର ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଷ୍କଳ ଶୂର ଓ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଥିଲେ, ସେ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ।
ଵତ୍ସଦଂତାନ୍ମହାତୀକ୍ଷ୍ଣାନ୍ମୁମୋଚ ହୃଦି ସାଯକାନ୍ । ତୈର୍ବାଣୈର୍ଵ୍ଯଥିତୋ ଦୈତ୍ଯସ୍ତ୍ରିଶୂଲଂ ତୁ ସମାଦଦେ
ଖୁସିର ଦାନ୍ତ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ହୃଦୟକୁ ଛାଡ଼ିଲେ; ସେ ବାଣରେ ଦେଉତା ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇ, ଦାନବ ତାଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଲେ।
ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନଂ ତ୍ରିଶିଖଂ ଜ୍ଵାଲାମାଲାତିଭୀଷଣମ୍ । ଲଗ୍ନଂ ହୃଦି ମହାଵୀର ପୁଷ୍କଲସ୍ଯ ତୁ ଦାରୁଣମ୍
ତିନି ମୁଣ୍ଡିଆ, ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ସେ ଦାରୁଣ ତ୍ରିଶୂଳ ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆଘାତ କଲା।
ମୂର୍ଚ୍ଛିତସ୍ତେନ ଶୂଲେନ ନିହତୋ ଧନ୍ଵିସତ୍ତମଃ । କଶ୍ମଲଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପପାତ ସ୍ଯଂଦନୋପରି
ସେ ତ୍ରିଶୂଳର ଆଘାତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ଅଚେତନ ହେଲେ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି, ତାଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ଝରିପଡ଼ିଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତମାଜ୍ଞାଯ ହନୂମାନ୍ପଵନାତ୍ମଜଃ । କୋପଵ୍ଯାକୁଲିତସ୍ଵାଂତୋ ବଭାଷେ ତଂ ତୁ ରାକ୍ଷସମ୍
ତାଙ୍କୁ ମୂର୍ଛିତ ଦେଖି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ସେଇ ରାକ୍ଷସକୁ କହିଲେ।
କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛସି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ମଯି ଯୋଦ୍ଧରି ସଂସ୍ଥିତେ । ତ୍ଵାଂ ହନ୍ମି ଚରଣାଘାତୈର୍ଵାଜିହର୍ତାରମାଗତମ୍
'ମୁଁ ହନୁମାନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ିଆ ରହିଛି, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମନା କେଉଁଠି ପଳାଇବୁ? ଘୋଡ଼ା ଚୋର, ମୁଁ ପାଦ ଆଘାତରେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାଦୈତ୍ଯାଞ୍ଜଘାନ ପରସୈନିକାନ୍ । ଵିମାନସ୍ଥାନ୍ନଖାଗ୍ରେଣ ଦାରଯନ୍ନଭସି ସ୍ଥିତଃ
ଏପରି କହି ସେ ମହାଦାନବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ସେନାମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଆ ରହି, ନଖର ଆଗରେ ଛିରିଦେଲେ।
ଲାଂଗୂଲେନାହତାଃ କେଚିତ୍କେଚିତ୍ପାଦତଲା ହତାଃ । ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଦାରିତାଃ କେଚିତ୍ପଵନସ୍ଯ ତନୂଭୁଵା
କିଛି ଜଣେ ତାଙ୍କର ପୁଛରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ, କିଛି ଜଣେ ପାଦତଳରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ, ଆଉ କିଛି ଜଣେ ପବନପୁତ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ଛିରିଗଲେ।
ନଶ୍ଯଂତି କେଚିନ୍ନିହତାଃ କେଚିନ୍ମୂର୍ଚ୍ଛଂତି ସଂହତାଃ । ପଲାଯଂତେ ପଦାଘାତଭଯପୀଡାହତାସ୍ତତଃ
କେହି ନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି, କେହି ହନ୍ତା ହେଉଛନ୍ତି, କେହି ଏକାଠି ଅଚେତନ ହେଉଛନ୍ତି; ଆଉ କେତେକ ହନୁମାନଙ୍କ ପାଦ ଘାତର ଭୟ ଓ ବେଦନାରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି।
ଅନେକେ ନିହତାସ୍ତତ୍ର ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚାତିଦାରୁଣାଃ । ଛିନ୍ନା ଭିନ୍ନା ଦ୍ଵିଧା ଜାତାଃ ପଵନସ୍ଯ ସୁତେନ ଵୈ
ସେଠାରେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ, ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେହି କଟା, କେହି ଭାଙ୍ଗା, କେହି ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଗଲେ।
କାମଗଂତୁଵିମାନଂ ତଦ୍ଭିନ୍ନପ୍ରାକାରତୋରଣମ୍ । ହାହା କୁର୍ଵଦ୍ଭିରସୁରୈଃ ସମଂତାତ୍ପରିଵାରିତମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥର ଦୁଆର ଓ ପ୍ରାକାର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଅସୁରମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ହନୂମତି ମହାଶୂରେ କ୍ଷଣଂ ଭୂମୌ କ୍ଷଣଂ ଦିଵି । ଇତସ୍ତତଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯେତ କାମଯାନଂ ଦୁରାସଦମ୍
ମହାବୀର ହନୁମାନ କେବେ ଭୂମିରେ, କେବେ ଆକାଶରେ, ଏଠା ସେଠା ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା କରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କେହି ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ସାହସ କରିପାରୁନଥିଲେ।
ଯତ୍ରଯତ୍ର ଵିମାନଂ ତତ୍ତତ୍ରତତ୍ର ସମୀରଜଃ । ପ୍ରହରନ୍ନେଵ ଦୃଶ୍ଯେତ କାମରୂପଧରଃ କପିଃ
ରଥ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଉଥିଲା, ସେଠାକୁ ବାୟୁପୁତ୍ର ମନମତାବେଳେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ତଦାକୁଲୀଭୂତେ ଵିମାନସ୍ଥେ ମହାଜନେ । ଉଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ହନୂମଂତମୁପେଯିଵାନ୍
ସେ ରଥରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଥିବା ଦାୟତ୍ୟରାଜ ହନୁମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।