ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିରୁଵାଚ। ଵେଦାନାଂ ନିଂଦନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଆସ୍ତେ ଯୋ ମୌନିଵନ୍ନରଃ । ମାନସେ ରୋଚଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି କହିଲେ: ଯିଏ ବେଦର ନିନ୍ଦା ଶୁଣି ମୌନ ହୋଇ ବସିଥାଏ, କିମ୍ବା ଯିଏ ମନରେ ଧର୍ମ ବାହାର ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ—
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯୋ ଦୁରାଚାରୋ ରସଲାକ୍ଷାଦିଵିକ୍ରଯୀ । ଵିକ୍ରୀଣାତି ଚ ଗାଂ ମୂଢୋ ଧନଲୋଭେନ ମୋହିତଃ
—କିମ୍ବା ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ଲାଖ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ ଜିନିଷ ବିକ୍ରୟ କରେ, କିମ୍ବା ଧନଲୋଭରେ ଗାଁ ବିକ୍ରି କରେ—
ମ୍ଲେଚ୍ଛକୂପୋଦକଂ ପୀତ୍ଵା ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ତୁ ନାଚରେତ୍ । ତତ୍ପାପଂ ମମ ଵୈ ଭୂଯାଦ୍ଵିମୁଖଶ୍ଚେଦ୍ଭଵାମ୍ଯହମ୍
—କିମ୍ବା ଯିଏ ମ୍ଲେଚ୍ଛଙ୍କ କୂଆଁର ପାଣି ପିଇ ଶୁଦ୍ଧି କରେନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ମୋ ପରେ ପଡ଼ୁ, ଯଦି ମୁଁ କେବେ ବିମୁଖ ହେଉ।
ତତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାମଥାଶ୍ରୁତ୍ଯ ହନୂମାନ୍ରଣକୋଵିଦଃ । ରାମାଂଘ୍ରିସ୍ମରଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନଂ ଶୁଭମ୍
ସେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ହନୁମାନ୍, ରାମଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ମରଣ କରି, ଶୁଭ କଥା କହିଲେ।
ମତ୍ସ୍ଵାମୀହୃଦଯେ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯେଯୋ ଵୈ ଯୋଗିଭିର୍ମୁହୁଃ । ଯଂ ଦେଵାଃ ସାସୁରାଃ ସର୍ଵେ ନମଂତି ମଣିମୌଲିଭିଃ
ମୋ ସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ସଦା ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଣିମୁକୁଟ ନମାଇ ଶିର ନମନ୍ତି—
ରାମଃ ଶ୍ରୀମାନଯୋଧ୍ଯାଯାଃ ପତିର୍ଲୋକେଶପୂଜିତଃ । ତଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଯଦ୍ବ୍ରୁଵେ ଵାକ୍ଯଂ ତଦ୍ଵୈ ସତ୍ଯଂ ଭଵଷ୍ଯିତି
ଅୟୋଧ୍ୟାର ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ, ସେଠିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମୁଁ ଯାହା କହିବି ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସତ୍ୟ ହେବ।
ରାଜନ୍କୋଯଂ ଲଘୁର୍ଦୈତ୍ଯୋ ଦୁର୍ବଲଃ କାମଗେ ସ୍ଥିତଃ । କଥଯାଶୁ ମଯା କାର୍ଯମେକେନ ଵିନିପାତନମ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ଦାନବ କି, ଦୁର୍ବଳ ଓ କାମନାରେ ଲିନ? ଶୀଘ୍ର କହ, ମୁଁ ଏକାକି ସେଉଠି ତାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।
ମେରୁଂ ଦେଵେଂଦ୍ରସହିତଂ ଲାଂଗୂଲାଗ୍ରେଣ ତୋଲଯେ । ଜଲଧିଂ ଶୋଷଯେ ସର୍ଵଂ ସାଂଵର୍ତଂ ଵା ପିବାମ୍ଯହମ୍
ମୋ ପୁଛର ଟିପରେ ମୁଁ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇପାରିବି, ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିପାରିବି, କିମ୍ବା ସାରା ପ୍ରଳୟ ଜଳକୁ ପିଇପାରିବି।
ରାଜ୍ଞଃ ଶ୍ରୀରଘୁନାଥସ୍ଯ ଜାନକ୍ଯାଃ କୃପଯା ମମ । ତନ୍ନାସ୍ତି ଭୂତଲେ ରାଜନ୍ଯଦସାଧ୍ଯଂ କଦା ଭଵେତ୍
ରଘୁନାଥ ଓ ଜାନକୀଙ୍କ କୃପାରେ, ଏ ଭୂମିରେ କେବେ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା।
ଏତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତମନୃତଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯଦି ପ୍ରଭୋ । ତଦୈଵ ରଘୁନାଥସ୍ଯ ଭକ୍ତିଦୂରୋ ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ମୋ କଥା ଯଦି ମିଥ୍ୟା ହୁଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତେବେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ରଘୁନାଥଙ୍କ ଭକ୍ତିରୁ ବିୟୋଗ ପାଉ।
ଯଃ ଶୂଦ୍ରଃ କପିଲାଂ ଗାଂ ଵୈ ପଯୋବୁଦ୍ଧ୍ଯାନୁପାଲଯେତ୍ । ତସ୍ଯ ପାପଂ ମମୈଵାସ୍ତୁ ଚେତ୍କୁର୍ଯାମନୃତଂ ଵଚଃ
ଯଦି ଏକ ଶୂଦ୍ର ଦୁହିବା ପାଇଁ କପିଳା ଗାଁକୁ ଦୟାରେ ଦେଖେ, ତାହାର ଦୁଷ୍କର୍ମର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ, ଯଦି ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଗଚ୍ଛତେ ମୋହାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ କାମଵିମୋହିତଃ । ତସ୍ଯ ପାପଂ ମମୈଵାସ୍ତୁ ଚେତ୍କୁର୍ଯାମନୃତଂ ଵଚଃ
ଯଦି ଏକ ଶୂଦ୍ର ମୋହରେ ଏବଂ କାମବାସନାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଏ, ତାହାର ଦୁଷ୍କର୍ମର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ, ଯଦି ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବି।
ଯଦ୍ଘ୍ରାଣାନ୍ନରକଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ପର୍ଶନାଚ୍ଚାପି ରୌରଵମ୍ । ତାଂ ପିବେନ୍ମଦିରାଂ ଯୋ ଵା ଜିହ୍ଵାସ୍ଵାଦେନ ଲୋଲୁପଃ
ଯେଉଁଠି ମଦର ଗନ୍ଧ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶରେ ରୌରବ ଦେଇଥାଏ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଜିଭର ଆସ୍ୱାଦରେ ଲୋଭି ହୋଇ ମଦରା ପିଏ,
ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଜାଯତେ ପାପଂ ତନ୍ମମୈଵାସ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଚେନ୍ନ କୁର୍ଯାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ସତ୍ଯଂ ରାମକୃପାବଲାତ୍
ତାହାରୁ ଯେଉଁ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ, ଯଦି ମୁଁ ରାମଙ୍କ କୃପାଶକ୍ତିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିପାରିବିନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ମହାଵୀରୈର୍ଯୋଦ୍ଧାରସ୍ତରସା ଯୁତାଃ । ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ମହତୀଂ ସ୍ଵପରାକ୍ରମଶାଲିନୀମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମହାବୀରମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦେଖାଇ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋଽପି ଵ୍ଯଧାତ୍ତତ୍ର ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ପଶ୍ଯତାଂ ନୃଣାମ୍ । ସାଧୁସାଧୁ ପ୍ରଶଂସନ୍ଵୈ ତାନ୍ଵୀରାନ୍ଯୁଦ୍ଧକୋଵିଦାନ୍
ସେଠି ଶତୃଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
କଥଯାମି ପୁରୋ ଵଃ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ସତ୍ତ୍ଵଶୋଭିତାମ୍ । ତଚ୍ଛୃଣ୍ଵଂତୁ ମହାଭାଗା ଯୁଦ୍ଧୋତ୍ସାହସମନ୍ଵିତାଃ
ମୁଁ ଆପଣମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କହୁଛି, ଯାହା ସାହସରେ ଶୋଭିତ। ଯେଉଁ ମହାଭାଗମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଚେତ୍ତସ୍ଯ ଶିର ଆହତ୍ଯ ପାତଯାମି ନ ସାଯକୈଃ । ଵିମାନାଚ୍ଚ କବଂଧାଚ୍ଚ ଭିନ୍ନଂ ଛିନ୍ନଂ ଚ ଭୂତଲେ
ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ମୋ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଚେଦି ରଥ ଓ ଶରୀରରୁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗି ପାରିବିନାହିଁ,
ଯତ୍ପାପଂ କୂଟସାକ୍ଷ୍ଯେଣ ଯତ୍ପାପଂ ସ୍ଵର୍ଣଚୌର୍ଯତଃ । ଯତ୍ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମନିଂଦାଯାଂ ତନ୍ମମାସ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯାତ୍
ଯେଉଁ ପାପ ଭୁଲ ସାକ୍ଷୀ ଦେବାରୁ, ସୁନା ଚୋରି କରିବାରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିନ୍ଦା କରିବାରୁ ହୁଏ, ସେହି ପାପ ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ।
ଇତି ଶତ୍ରୁଘ୍ନସଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେ ଵୀରପୂଜିତାଃ । ଧନ୍ଯୋସି ରାଘଵଭ୍ରାତଃ କସ୍ତ୍ଵଦନ୍ଯୋ ପରୋ ଭଵେତ୍
ଶତୃଘ୍ନଙ୍କର ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଗୌରବିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ରାଘବଙ୍କ ଭାଇ; ତୁମେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବ?'
ତ୍ଵଯା ଵୈ ନିହତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଦେଵଦାନଵଦୁଃଖଦଃ । ଲଵଣୋ ନାମ ଲୋକେଶ ମଧୁପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ
ତୁମେ ଲୋକେଶ୍ୱର, ମଧୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଲବଣ ଦେଉଁ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଦେମନକୁ ହତ କରିଥିଲେ।
କୋଯଂ ଵୈ ରାକ୍ଷସୋ ଦୁଷ୍ଟଃ କ୍ଵ ଚାସ୍ଯ ବଲମଲ୍ପକମ୍ । କରିଷ୍ଯସି କ୍ଷଣାଦେଵ ତସ୍ଯ ନାଶଂ ମହାମତେ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ କିଏ, ତାହାର ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ଅତି ଅଳ୍ପ? ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ନାଶ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ କରିଦେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ମହାଵୀରାଃ ସଜ୍ଜୀଭୂତା ରଣାଂଗଣେ । ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ସ୍ଵାମୃତାଂ କର୍ତୁଂ ଯଯୁସ୍ତେ ରାକ୍ଷସଂ ମୁଦା
ଏଭଳି କହି, ସେ ମହାବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବାକୁ ଯାଇଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ରଥୈଃ ସଦଶ୍ଵୈଃ ଶୋଭାଢ୍ଯୈଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପୂରିତୈଃ । ନାନାରତ୍ନସମାଯୁକ୍ତୈର୍ଯଯୁସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାଧମମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଦେଇ ଶୋଭିତ ରଥ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଭରିତ, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନରେ ଭରିତ, ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବାକୁ ଆଗେ ଆଗେ ଚାଲିଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମଗେ ଯାନେ ସ୍ଥିତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ରାକ୍ଷସଃ । ମେଘଗଂଭୀରଯା ଵାଚା ତର୍ଜଯନ୍ନିଵ ଭୂରିଶଃ
ସେମାନେକୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଯାନରେ ଦଢ଼ି, ମେଘର ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ ବାରମ୍ବାର ଭୟ ଦେଇ କଥା କହିଲେ।
ମାଯାଂ ତୁ ସୁଭଟା ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଗଚ୍ଛଂତୁ ନିଜମଂଦିରମ୍ । ମା ତ୍ଯଜଂତୁ ସ୍ଵକାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ନ ମୋକ୍ଷ୍ଯେ ଵାଜିନଂ ଵରମ୍
ବୀରମାନେ ମାୟାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯାନ୍ତୁ; ସେମାନେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ନ୍ତୁନାହିଁ, ମୁଁ ମୋ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବିନାହିଁ।
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ରାଵଣସ୍ଯ ସୁହୃତ୍ସଖା । ମତ୍ସଖ୍ଯୁଃ ପ୍ରେତଭୂତସ୍ଯ ନିଷ୍କୃତିଂ କର୍ତୁମେଯିଵାନ୍
ମୁଁ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ରାବଣଙ୍କ ନିକଟ ମିତ୍ର, ମୋ ସଖା ଯେଉଁଠି ପ୍ରେତ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବାକୁ ଆସିଛି।
କ୍ଵାସୌ ରାମୋ ଯ ଆହତ୍ଯ ସଖାଯଂ ରାଵଣଂ ଗତଃ । ତସ୍ଯ ଭ୍ରାତାପି କୁତ୍ରାସ୍ତେ ସର୍ଵଶୂରଶିରୋମଣିଃ
ଯେଉଁ ରାମ ମୋ ସଖାକୁ ହତ କରି ରାବଣଙ୍କୁ ପଠାଇଦେଲେ, ସେ କେଉଁଠି? ତାଙ୍କ ଭାଇ, ସମସ୍ତ ଶୂରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି, ସେ କେଉଁଠି?
ତଂ ହତ୍ଵା ନିଷ୍କୃତିଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯେ ରାମସ୍ଯ ଚାନୁଜମ୍ । ପିବନ୍ରୁଧିରମୁଦ୍ଭୂତଂ କଂଠନାଲସ୍ଯ ବୁଦ୍ବୁଦୈଃ
ମୁଁ ତାକୁ ମାରିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଭାଇ ପାଇଁ ପ୍ରତିଶୋଧ ମିଳିବ। ତାଙ୍କ ଗଳାରୁ ବୁଡବୁଡି ହୋଇ ଉଠୁଥିବା ରକ୍ତ ପିଇବି।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଯୋଧାନାଂ ପ୍ରଵରୋତ୍ତମଃ । ପୁଷ୍କଲୋ ନିଜଗାଦୈନଂ ଵୀର୍ଯଶୌର୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଷ୍କଳ ତାଙ୍କୁ ସାହସ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଭରିଥିବା ଭାବେ କହିଲେ।