କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଵିପୁଲାଂ ସ୍ଵପରାକ୍ରମଶୋଭିନୀମ୍ । ଗଚ୍ଛଂତୁ ରଣମଧ୍ଯେ ହି ଭଵଂତୋ ବଲସଂଯୁତାଃ
ନିଜ ଶୂରତାରେ ଶୋଭିତ ଏହି ମହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ସେମାନେ ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ମହାବଲାଃ । ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ମହତୀଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ତେଜସାନ୍ଵିତାଃ
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ମହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ତତ୍ରାଦୌ ପୁଷ୍କଲୋ ଵୀରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ମହୀପତେଃ । ପରମୋତ୍ସାହସଂପନ୍ନଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମୂଚିଵାନିମାମ୍
ତାହାପରେ, ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ପ୍ରବଳ ପୁଷ୍କଳ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କହିଲେ।
ପୁଷ୍କଲ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁଷ୍ଵ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ମତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ପରାକ୍ରମାତ୍ । ଵିହିତାଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପରମାଦ୍ଭୁତାମ୍
ପୁଷ୍କଳ କହିଲେ: ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ମୋର ଶୂରତାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ, ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଶୁଣିବାକୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ଚେନ୍ନ କୁର୍ଯାଂ କ୍ଷୁରପ୍ରାଗ୍ରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କୋଦଂଡନିର୍ଗତୈଃ । ଦୈତ୍ଯଂ ମୂର୍ଚ୍ଛାସମାକ୍ରାଂତଂ କୀର୍ଣକେଶାକୁଲାନନମ୍
ଯଦି ମୁଁ ମୋର ଧନୁରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା, ମୂର୍ଛିତ ଦାନବ, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡ ଚୁଲି ଖୋଲିଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଆଘାତ କରିପାରିବି ନାହିଁ—
କନ୍ଯା ସ୍ଵଭୋକ୍ତୁର୍ଯତ୍ପାପଂ ଯତ୍ପାପଂ ଦେଵନିଂଦନେ । ତତ୍ପାପଂ ମମ ଵୈ ଭୂଯାଚ୍ଚେତ୍କୁର୍ଯାଂ ସ୍ଵଵଚୋଽନୃତମ୍
—ତେବେ ଯେପରି ଏକ କନ୍ୟା ନିଜ ସ୍ୱାମୀକୁ ଧୋକା ଦେଇ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ପାପ କରେ, ସେଇ ପାପ ମୋ ପରେ ପଡ଼ୁ, ଯଦି ମୁଁ ମୋ କଥାକୁ ମିଥ୍ୟା କହିଁ।
ଯଦିମଦ୍ବାଣନିର୍ଭିନ୍ନାଃ ସୈନିକାଃ ସୁମହାବଲାଃ । ନ ପତଂତି ମହାରାଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତତ୍ର ମେ ଶୃଣୁ
ଏ ମହାରାଜ, ଯଦି ମୋର ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିନପାରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ବିଷୟରେ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ।
ଵିଷ୍ଣ୍ଵୀଶଯୋର୍ଵିଭେଦଂ ଯଃ ଶିଵଶକ୍ତ୍ଯୋଃ କରୋତ୍ଯପି । ତତ୍ପାପଂ ମମ ଵୈ ଭୂଯାଚ୍ଚେନ୍ନ କୁର୍ଯାମୃତଂ ଵଚଃ
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେଠିରେ ଯେପରି ପାପ ହୁଏ, ମୋ କଥା ମିଥ୍ୟା ହେଲେ ସେଇ ପାପ ମୋ ପରେ ପଡ଼ୁ।
ସର୍ଵଂ ମଦ୍ଵାକ୍ଯମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ରଘୁନାଥପଦାଂବୁଜେ । ଭକ୍ତିର୍ମେ ନିଶ୍ଚଲା ଯାସ୍ତି ସୈଵ ସତ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ରଘୁନାଥଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଅର୍ପିଛି, ମୋର ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଏହାକୁ ସତ୍ୟ କରିବ।
ପୁଷ୍କଲସ୍ଯ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିର୍ନୃପଃ । ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ସତ୍ଯାଂ ସ୍ଵପରାକ୍ରମଶୋଭିତାମ୍
ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ନାମକ ରାଜା, ନିଜ ପ୍ରତାପରେ ଶୋଭିତ, ଏହିପରି ଏକ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିରୁଵାଚ। ଵେଦାନାଂ ନିଂଦନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଆସ୍ତେ ଯୋ ମୌନିଵନ୍ନରଃ । ମାନସେ ରୋଚଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି କହିଲେ: ଯିଏ ବେଦର ନିନ୍ଦା ଶୁଣି ମୌନ ହୋଇ ବସିଥାଏ, କିମ୍ବା ଯିଏ ମନରେ ଧର୍ମ ବାହାର ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ—
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯୋ ଦୁରାଚାରୋ ରସଲାକ୍ଷାଦିଵିକ୍ରଯୀ । ଵିକ୍ରୀଣାତି ଚ ଗାଂ ମୂଢୋ ଧନଲୋଭେନ ମୋହିତଃ
—କିମ୍ବା ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ଲାଖ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ ଜିନିଷ ବିକ୍ରୟ କରେ, କିମ୍ବା ଧନଲୋଭରେ ଗାଁ ବିକ୍ରି କରେ—
ମ୍ଲେଚ୍ଛକୂପୋଦକଂ ପୀତ୍ଵା ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ତୁ ନାଚରେତ୍ । ତତ୍ପାପଂ ମମ ଵୈ ଭୂଯାଦ୍ଵିମୁଖଶ୍ଚେଦ୍ଭଵାମ୍ଯହମ୍
—କିମ୍ବା ଯିଏ ମ୍ଲେଚ୍ଛଙ୍କ କୂଆଁର ପାଣି ପିଇ ଶୁଦ୍ଧି କରେନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ମୋ ପରେ ପଡ଼ୁ, ଯଦି ମୁଁ କେବେ ବିମୁଖ ହେଉ।
ତତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାମଥାଶ୍ରୁତ୍ଯ ହନୂମାନ୍ରଣକୋଵିଦଃ । ରାମାଂଘ୍ରିସ୍ମରଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନଂ ଶୁଭମ୍
ସେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ହନୁମାନ୍, ରାମଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ମରଣ କରି, ଶୁଭ କଥା କହିଲେ।
ମତ୍ସ୍ଵାମୀହୃଦଯେ ନିତ୍ଯଂ ଧ୍ଯେଯୋ ଵୈ ଯୋଗିଭିର୍ମୁହୁଃ । ଯଂ ଦେଵାଃ ସାସୁରାଃ ସର୍ଵେ ନମଂତି ମଣିମୌଲିଭିଃ
ମୋ ସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ସଦା ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଣିମୁକୁଟ ନମାଇ ଶିର ନମନ୍ତି—
ରାମଃ ଶ୍ରୀମାନଯୋଧ୍ଯାଯାଃ ପତିର୍ଲୋକେଶପୂଜିତଃ । ତଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଯଦ୍ବ୍ରୁଵେ ଵାକ୍ଯଂ ତଦ୍ଵୈ ସତ୍ଯଂ ଭଵଷ୍ଯିତି
ଅୟୋଧ୍ୟାର ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ, ସେଠିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମୁଁ ଯାହା କହିବି ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସତ୍ୟ ହେବ।
ରାଜନ୍କୋଯଂ ଲଘୁର୍ଦୈତ୍ଯୋ ଦୁର୍ବଲଃ କାମଗେ ସ୍ଥିତଃ । କଥଯାଶୁ ମଯା କାର୍ଯମେକେନ ଵିନିପାତନମ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ଦାନବ କି, ଦୁର୍ବଳ ଓ କାମନାରେ ଲିନ? ଶୀଘ୍ର କହ, ମୁଁ ଏକାକି ସେଉଠି ତାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।
ମେରୁଂ ଦେଵେଂଦ୍ରସହିତଂ ଲାଂଗୂଲାଗ୍ରେଣ ତୋଲଯେ । ଜଲଧିଂ ଶୋଷଯେ ସର୍ଵଂ ସାଂଵର୍ତଂ ଵା ପିବାମ୍ଯହମ୍
ମୋ ପୁଛର ଟିପରେ ମୁଁ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇପାରିବି, ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିପାରିବି, କିମ୍ବା ସାରା ପ୍ରଳୟ ଜଳକୁ ପିଇପାରିବି।
ରାଜ୍ଞଃ ଶ୍ରୀରଘୁନାଥସ୍ଯ ଜାନକ୍ଯାଃ କୃପଯା ମମ । ତନ୍ନାସ୍ତି ଭୂତଲେ ରାଜନ୍ଯଦସାଧ୍ଯଂ କଦା ଭଵେତ୍
ରଘୁନାଥ ଓ ଜାନକୀଙ୍କ କୃପାରେ, ଏ ଭୂମିରେ କେବେ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା।
ଏତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତମନୃତଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯଦି ପ୍ରଭୋ । ତଦୈଵ ରଘୁନାଥସ୍ଯ ଭକ୍ତିଦୂରୋ ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ମୋ କଥା ଯଦି ମିଥ୍ୟା ହୁଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତେବେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ରଘୁନାଥଙ୍କ ଭକ୍ତିରୁ ବିୟୋଗ ପାଉ।
ଯଃ ଶୂଦ୍ରଃ କପିଲାଂ ଗାଂ ଵୈ ପଯୋବୁଦ୍ଧ୍ଯାନୁପାଲଯେତ୍ । ତସ୍ଯ ପାପଂ ମମୈଵାସ୍ତୁ ଚେତ୍କୁର୍ଯାମନୃତଂ ଵଚଃ
ଯଦି ଏକ ଶୂଦ୍ର ଦୁହିବା ପାଇଁ କପିଳା ଗାଁକୁ ଦୟାରେ ଦେଖେ, ତାହାର ଦୁଷ୍କର୍ମର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ, ଯଦି ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଗଚ୍ଛତେ ମୋହାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ କାମଵିମୋହିତଃ । ତସ୍ଯ ପାପଂ ମମୈଵାସ୍ତୁ ଚେତ୍କୁର୍ଯାମନୃତଂ ଵଚଃ
ଯଦି ଏକ ଶୂଦ୍ର ମୋହରେ ଏବଂ କାମବାସନାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଏ, ତାହାର ଦୁଷ୍କର୍ମର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ, ଯଦି ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବି।
ଯଦ୍ଘ୍ରାଣାନ୍ନରକଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ପର୍ଶନାଚ୍ଚାପି ରୌରଵମ୍ । ତାଂ ପିବେନ୍ମଦିରାଂ ଯୋ ଵା ଜିହ୍ଵାସ୍ଵାଦେନ ଲୋଲୁପଃ
ଯେଉଁଠି ମଦର ଗନ୍ଧ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶରେ ରୌରବ ଦେଇଥାଏ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଜିଭର ଆସ୍ୱାଦରେ ଲୋଭି ହୋଇ ମଦରା ପିଏ,
ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଜାଯତେ ପାପଂ ତନ୍ମମୈଵାସ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଚେନ୍ନ କୁର୍ଯାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ସତ୍ଯଂ ରାମକୃପାବଲାତ୍
ତାହାରୁ ଯେଉଁ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ, ଯଦି ମୁଁ ରାମଙ୍କ କୃପାଶକ୍ତିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିପାରିବିନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ମହାଵୀରୈର୍ଯୋଦ୍ଧାରସ୍ତରସା ଯୁତାଃ । ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ମହତୀଂ ସ୍ଵପରାକ୍ରମଶାଲିନୀମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମହାବୀରମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦେଖାଇ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋଽପି ଵ୍ଯଧାତ୍ତତ୍ର ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ପଶ୍ଯତାଂ ନୃଣାମ୍ । ସାଧୁସାଧୁ ପ୍ରଶଂସନ୍ଵୈ ତାନ୍ଵୀରାନ୍ଯୁଦ୍ଧକୋଵିଦାନ୍
ସେଠି ଶତୃଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
କଥଯାମି ପୁରୋ ଵଃ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ସତ୍ତ୍ଵଶୋଭିତାମ୍ । ତଚ୍ଛୃଣ୍ଵଂତୁ ମହାଭାଗା ଯୁଦ୍ଧୋତ୍ସାହସମନ୍ଵିତାଃ
ମୁଁ ଆପଣମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କହୁଛି, ଯାହା ସାହସରେ ଶୋଭିତ। ଯେଉଁ ମହାଭାଗମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଚେତ୍ତସ୍ଯ ଶିର ଆହତ୍ଯ ପାତଯାମି ନ ସାଯକୈଃ । ଵିମାନାଚ୍ଚ କବଂଧାଚ୍ଚ ଭିନ୍ନଂ ଛିନ୍ନଂ ଚ ଭୂତଲେ
ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ମୋ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଚେଦି ରଥ ଓ ଶରୀରରୁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗି ପାରିବିନାହିଁ,
ଯତ୍ପାପଂ କୂଟସାକ୍ଷ୍ଯେଣ ଯତ୍ପାପଂ ସ୍ଵର୍ଣଚୌର୍ଯତଃ । ଯତ୍ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମନିଂଦାଯାଂ ତନ୍ମମାସ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯାତ୍
ଯେଉଁ ପାପ ଭୁଲ ସାକ୍ଷୀ ଦେବାରୁ, ସୁନା ଚୋରି କରିବାରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିନ୍ଦା କରିବାରୁ ହୁଏ, ସେହି ପାପ ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିବ।
ଇତି ଶତ୍ରୁଘ୍ନସଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେ ଵୀରପୂଜିତାଃ । ଧନ୍ଯୋସି ରାଘଵଭ୍ରାତଃ କସ୍ତ୍ଵଦନ୍ଯୋ ପରୋ ଭଵେତ୍
ଶତୃଘ୍ନଙ୍କର ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଗୌରବିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ରାଘବଙ୍କ ଭାଇ; ତୁମେ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବ?'