ଦୁକୂଲଵସ୍ତ୍ରସହିତାଂ ଦିଵ୍ଯମାଲାନୁଲେପନାମ୍ । ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ସର୍ଵେ ଦିଵୌକସଃ
ସୁତା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ—
ଊଚୁଃ ପ୍ରାଂଜଲଯୋ ଦେଵୀଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ କୁରୁତେ ପ୍ରିଯମ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯାଭଯଂ ସ୍ଵାମୀ ଯଥା ଦଦ୍ଯାତ୍ତଥା କୁରୁ
ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦୟାଳୁ ହେଉ, ଯାହା ପ୍ରିୟ ତାହା କର; ତିନି ଲୋକକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦିଅ, ଯେପରି ସ୍ୱାମୀ ଦେଇଥାନ୍ତି—ସେପରି କର।'
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସହସା ଦେଵୀ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରସୀଦେତି ଉଵାଚ ତମ୍
ରୁଦ୍ର କହିଲେ — ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦେବୀ ହଠାତ୍ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ମାଥା ନମାଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, 'ଦୟା କରନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହିଷୀଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ସର୍ଵ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ । ରକ୍ଷଃଶରୀରଜଂ କ୍ରୋଧଂ ତତ୍ଯାଜ ପ୍ରୀତଵତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ନିଜ ପ୍ରିୟ ରାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର ହରି, ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ରକ୍ଷସ୍ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ରୋଧକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡିଦେଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅଂକମାଦାଯ ତାଂ ଦେଵୀଂ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଦଯାନିଧିଃ । କୃପାସୁଧାର୍ଦ୍ରଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵୈ ନିରୈକ୍ଷତ ସୁରାନ୍ହରିଃ
ସେ ଦୟାର ସାଗର ହରି, ଦେବୀଙ୍କୁ କୋଳରେ ନେଇ, ଭଲପାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କୃପାର ଜଳରେ ଭିଜା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ଜଯଜଯେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈଃ ସ୍ତୁଵତାଂ ନମତାଂ ତଦା । ତଦ୍ଦଯାଦୃଷ୍ଟିଦୃଷ୍ଟାନାଂ ସାନଂଦଃ ସଂଭ୍ରମୋଽଭଵତ୍
ତାପରେ, ଯେଉଁମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ଜୟ! ଜୟ!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦୟାମୟ ଦୃଷ୍ଟି ପଡିବା ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହ ଉପଜିଲା।
ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ହର୍ଷନିର୍ଭରମାନସାଃ । ଊଚୁଃ ପ୍ରାଂଜଲଯୋ ଦେଵଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ମନରେ, ହାତ ଜୋଡି ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ।
ଦେଵଗଣା ଊଚୁଃ - ଦ୍ରଷ୍ଟୁମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ତେଜୋ ନ ଶକ୍ତାସ୍ତେ ଜଗତ୍ପତେ । ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମିଦଂ ରୂପଂ ବହୁବାହୁପଦାଂକିତମ୍
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ — ହେ ଜଗତ୍ପତି, ଆମେ ତୁମର ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜକୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ; ଏହି ଅନେକ ହାତ ଓ ପାଦ ଥିବା ରୂପଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।
ଜଗତ୍ତ୍ରଯସମାକ୍ରାଂତଂ ତେଜସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣତରଂ ତଵ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସ୍ଥାତୁଂ ନ ଶକ୍ତାଃ ସ୍ମଃ ସର୍ଵ୍ଵ ଏଵ ଦିଵୌକସଃ
ତୁମର ତେଜ ଏତେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଯେ, ସେଠାରେ ତିନି ଭୁବନ ଭରିଯାଇଛି; ଆମେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଏହାକୁ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ସାମ୍ନାରେ ରହିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ-। ଇତ୍ଯର୍ଥିତସ୍ତୁ ଵିବୁଧୈସ୍ତେଜସ୍ତଦତିଭୀଷଣମ୍ । ଉପସଂହୃତ୍ଯ ଦେଵେଶୋ ବଭୂଵ ସୁଖଦର୍ଶନଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ — ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପାଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ଠାକୁର ସେ ଭୟଙ୍କର ତେଜକୁ ହଟାଇ, ଦେଖିବାକୁ ଶୁଭ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଶରତ୍କୋଟୀଂଦୁସଂକାଶଃ ପୁଂଡରୀକନିଭେକ୍ଷଣଃ । ସୁଧାମଯ ସଟାପୁଂଜ ଵିଦ୍ଯୁତ୍କୋଟିନିଭଃ ଶୁଭଃ
ସେ ଦଶ କୋଟି ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚାଁଦ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ, ଅମୃତର ଜଟା, ଦଶ କୋଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିବା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ।
ନାନାରତ୍ନମଯୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ କେଯୂରୈଃ କଟକାନ୍ଵିତୈଃ । ବାହୁଭିଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଶାଖୌଘୈରିଵ ସତ୍ଫଲୈଃ
ନାନା ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଦିବ୍ୟ କଙ୍କଣ ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବାହୁଗୁଡିକ ମନୋରମ ଫଳରେ ଭରିଥିବା କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଶାଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଚତୁର୍ଭିଃ କୋମଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈରନ୍ଵିତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ । ଜପାକୁସୁମସଂକାଶୈଃ ଶୋଭିତଃ କରପଂକଜୈଃ
ସେ ପରମେଶ୍ୱର, ଚାରିଟି କୋମଳ ଦିବ୍ୟ ବାହୁ ଓ ଜପା ଫୁଲ ପରି ଲାଲ ହାତରେ ଶୋଭିତ।
ଶଂଖଚକ୍ରଗୃହୀତାଭ୍ଯାମୁଦ୍ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜିତଃ । ଵରଦାଭଯହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତରାଭ୍ଯାଂ ନୃକେସରୀ
ଉଠାଇଥିବା ଦୁଇଟି ବାହୁରେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ବାହୁରେ ଦାନ ଓ ଭୟ ନାଶ କରୁଥିଲେ, ସେ ନରସିଂହ ଦେବ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୌସ୍ତୁଭୋରସ୍କୋ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତଃ । ଉଦ୍ଯଦ୍ଦିନକାରାଭ୍ଯାଂ ଚ କୁଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିରାଜିତଃ
ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଶୋଭିତ, ଜଙ୍ଗଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି କୁଣ୍ଡଳ ରହିଥିଲା।
ହାରକେଯୂରକଟକୈର୍ଭୂଷଣୈଃ ସମଲଂକୃତଃ । ସଵ୍ଯାଂଗସ୍ଥ ଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତୋ ରାଜତେ ନରକେସରୀ
ହାର, କଙ୍କଣ, ବାହୁବନ୍ଧ ଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ବାମ ଦେହରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଏହି ନରସିଂହ ଦେବ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵତାଃ ସମହର୍ଷଯଃ । ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁଜଲୈଃ ସିକ୍ତା ହର୍ଷନିର୍ଭରଚେତସଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନରସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇ, ଆଖିରୁ ଆନନ୍ଦ ଲୁହ ଝରିଲା।
ଆନଂଦସିଂଧୁମଗ୍ନାସ୍ତେ ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ନିରଂତରମ୍ । ଅର୍ଚଯାମାସୁରାତ୍ମେଶଂ ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପସମର୍ପଣୈଃ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦର ସାଗରରେ ବୁଡ଼ି, ଅବିରତ ନମସ୍କାର କରି, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାର ଠାକୁରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ରତ୍ନକୁଂଭୈଃ ସୁଧାପୂର୍ଣୈରଭିଷିଚ୍ଯ ସନାତନମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରୈରାଭରଣୈର୍ଗଂଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପୈର୍ମ୍ମନୋରମୈଃ
ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର କୁମ୍ଭରେ ଅମୃତ ଭରି ଏହି ସନାତନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ମନୋହର ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଦିଵ୍ଯୈର୍ନିଵେଦିତୈର୍ଦୀପୈରର୍ଚ୍ଚଯିତ୍ଵା ନୃକେସରିମ୍ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସ୍ତଵନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ନମଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମ୍ମୁହୁର୍ମ୍ମହୁଃ
ଦିବ୍ୟ ଦୀପ ଓ ନିବେଦିତ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ନରସିଂହଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତି ଗାଇ, ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶସ୍ତେଷାମିଷ୍ଟାନ୍ଵରାନ୍ଦଦୌ । ତତୋ ଦେଵଗଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵ୍ଵେଶୋ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ
ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ—
ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚକ୍ରେ ରାଜାନମଵ୍ଯଯମ୍ । ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଭକ୍ତଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦମଭିଷିଚ୍ଯ ସୁରୋତ୍ତମୈଃ
—ସମସ୍ତ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଅମର ରାଜା କଲେ । ନିଜ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଇଲେ ।
ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵରାନିଷ୍ଟାନ୍ଭକ୍ତିଂ ଚାଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀମ୍ । ତତୋ ଦେଵଗଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ନୃକେସରୀ
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଏବଂ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଦେଲେ । ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବେଳେ, ସିଂହ-ମନୁଷ୍ୟ—
ଵିକୀର୍ଣପୁଷ୍ପଵପୁଭିସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ । ତତଃ ସୁରଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵଂସ୍ଵଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରପେଦିରେ
—ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ହେଉଥିବା ତାଙ୍କ ଦେହ ଉପରେ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ପୁନଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞଭାଗାନ୍ସ୍ଵାନ୍ବୁଭୁଜୁଃ ପ୍ରୀତମାନସାଃ । ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ନିରାତଂକାଭଵଂସ୍ତଦା
ପୁଣି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ନିଜ-ନିଜ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଭୋଗ କଲେ । ଏହାପରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଭୟ ହୀନ ହେଲେ ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ମହାଦୈତ୍ଯେ ସର୍ଵ ଏଵ ପ୍ରହର୍ଷିତାଃ । ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ତୁ ତଦା ଚକ୍ରେ ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ସେ ମହାଦାନବ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସିରେ ଭରିଗଲେ । ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତେବେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟ କଲେ ।
ହରେଃ ପ୍ରସାଦାଲ୍ଲବ୍ଧଂ ତୁ ରାଜ୍ଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵସତ୍ତମଃ । ବହୁଭିର୍ଯଜ୍ଞଦାନାଦ୍ଯୈରର୍ଚଯିତ୍ଵା ନୃକେସରିମ୍
ହରିଙ୍କ ଦୟାରେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୈଷ୍ଣବ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ । ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ସିଂହ-ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ—
କାଲେ ହରିପଦଂ ପ୍ରାପ ଯୋଗିଗମ୍ଯଂ ସନାତନମ୍ । ଏତତ୍ପ୍ରହ୍ଲାଦଚରିତଂ ଯେ ତୁ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
—ସମୟ ହେଲାପରେ, ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେହି ଶାଶ୍ୱତ ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ଏହି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ କଥା ଯେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣନ୍ତି—
ତେ ସର୍ଵେପାପନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାସ୍ଯଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ଦେଵି ନୃସିଂହଂ ଵୈଭଵଂ ହରେଃ । ଶେଷାଂ ଚ ଵୈଭଵାଵସ୍ଥାଂ ଶୃଣୁ ଦେଵି ଯଥାକ୍ରମମ୍
—ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି । ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନୃସିଂହ ହରିଙ୍କ ମହିମା କହିଦେଲି । ବାକି ଯେଉଁ ମହିମା ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶୁଣ ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସହିଂତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାମହେଶ୍ଵରସଂଵାଦେ ନୃସିଂହପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋନାମାଷ୍ଟତ୍ରିଂଶଦଧିକଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ‘ନୃସିଂହ ପ୍ରକଟ ଘଟଣା’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଅଠତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଯାହା ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି ।