ଦଦୃଶେ ସୁଭଟୈଃ ସର୍ଵୈ ରଥସ୍ଥୈଃ ଶୌର୍ଯଶୋଭିତୈଃ । ଵିମାନଵରମାରୂଢୈ ରାକ୍ଷସାଗ୍ର୍ଯୈଃ ସମାଵୃତଃ
ସେ ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଗଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରଥରେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ଶୌର୍ୟରେ ଉଜ୍ୱଳ ଥିଲେ; ସେ ବିମାନରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ ।
ଦୁମୁର୍ଖା ଵିକରାଲାସ୍ଯା ଲଂବଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଭଯାନକାଃ । ରାକ୍ଷସାସ୍ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯଂତେ ସୈନ୍ଯଗ୍ରାସାଯ ଚୋଦ୍ଯତାଃ
ସେଠାରେ ମୂର୍ଖ, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ, ଲମ୍ବା ଦାଁତ ଓ ଭୟଜନକ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ ।
ତଦା ତଂ ଵେଦଯାମାସୁଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ନୃଵରୋତ୍ତମମ୍ । ହଯୋ ନୀତୋ ନ ଜାନୀମଃ ଖେ ଵିମାନଵିଲାସିନା
ତାପରେ ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ: 'ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇଯାଇଯାଇଛି—କିଏ ନେଇଗଲା ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ—ବିମାନରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ଜଣେ ନେଇଗଲେ ।'
ତମସା ଵ୍ଯାକୁଲାନ୍କୃତ୍ଵା ଵୀରାନସ୍ମାନ୍ସମାଯଯୌ । ଜଗ୍ରାହ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ହଯଂ କୁରୁ ଯଥୋଚିତମ୍
ସେ ଅନ୍ଧାର ଦେଇ ଆମ ଶୂରବୀରମାନେ ଅସ୍ଥିର କରି, ଆସିଗଲେ; 'ଘୋଡ଼ାକୁ ଧର, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଏବଂ ଯଥାଯଥ କାମ କର,' ବୋଲି କହିଲେ ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାରୋଷସମାଵୃତଃ । କୋଽସ୍ତ୍ଯେଷ ରାକ୍ଷସୋ ଯୋ ମେ ହଯଂ ଜଗ୍ରାହ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସେଇ କଥା ଶୁଣି ବହୁତ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କହିଲେ, 'ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ କିଏ, ଯିଏ ମୋର ଘୋଡ଼ାକୁ ଧରିଛି?'
ଵିମାନଂ ତତ୍ପତତ୍ଵଦ୍ଯ ମଦ୍ବାଣଵ୍ରଜନିର୍ହତମ୍ । ପତତ୍ଵଦ୍ଯ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ କ୍ଷୁରପ୍ରୈର୍ମମ ଵୈରିଣଃ
ଆଜି ମୋର ତୀରରେ ଘାତ ଖାଇ ସେ ଉଡ଼ୁଥିବା ରଥ ଭୂମିକୁ ଝରିପଡ଼ୁ, ଆଜି ମୋ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ମୋର ଧାରାଳ ତୀରରେ କାଟିପଡ଼ୁ।
ସଜ୍ଜୀଯଂତାଂ ରଥାଃ ସର୍ଵୈର୍ମହାଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପୂରିତାଃ । ଯାଂତୁ ତଂ ପ୍ରତିସଂହର୍ତୁଂ ଯୋଦ୍ଧାରୋ ଵାଜିହାରିଣମ୍
ସମସ୍ତ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜାଇ ଦିଅ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଘୋଡ଼ା ଧରିଥିବା ଶତ୍ରୁଠାରୁ ତାହା ଫେରାଇବାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରୋଷତାମ୍ରାକ୍ଷ ଉଵାଚ ନିଜମଂତ୍ରିଣମ୍ । ନଯାନଯଵିଦଂ ଶୂରଂ ଯୁଦ୍ଧକାର୍ଯଵିଶାରଦମ୍
ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇଗଲା, ସେ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶୂର ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଉଵାଚ। ମଂତ୍ରିନ୍କଥଯ କେ ଯୋଜ୍ଯା ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଵଧୋଦ୍ଯତାଃ । ମହାଶସ୍ତ୍ରା ମହାଶୂରାଃ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିଦୁତ୍ତମାଃ
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କହିଲେ, 'ମନ୍ତ୍ରୀ, ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିବା ପାଇଁ କେଉଁଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୂର ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମେ କହ।'
କଥଯାଶୁ ଵିଚାର୍ଯୈଵଂ ତତ୍କରୋମି ଭଵଦ୍ଵଚଃ । ଵୀରାନ୍କଥଯ ତସ୍ଯୈଵଂ ଯୋଗ୍ଯାନ୍ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାନ୍
ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ବିଚାର କରି କହ, ମୁଁ ତୁମର କଥା ଅନୁସାରେ କାମ କରିବି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶୂରମାନେ କିଏ, ସେମାନେ କହ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସଚିଵଃ ପ୍ରାହ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥୋଚିତମ୍ । ଵୀରାନ୍ରଣଵରେ ଯୋଗ୍ଯାନ୍ଦର୍ଶଯଂସ୍ତରସା ନତାନ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନମ୍ର ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଶୂରମାନେ କିଏ, ସେମାନେ ଦେଖାଇଲେ।
ସୁମତିରୁଵାଚ। ଜେତୁଂ ଗଚ୍ଛତୁ ତଦ୍ରକ୍ଷଃ ସମରେ ଵିଜଯୋଦ୍ଯତଃ । ମହାଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଃ ପୁଷ୍କଲଃ ପରତାପନଃ
ସୁମତି କହିଲେ, 'ପୁଷ୍କଳ, ଯିଏ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳାଇବାକୁ ଏବଂ ବିଜୟ ନେଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉ।'
ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିର୍ଯାତୁ ଶସ୍ତ୍ରସଂଘସମନ୍ଵିତଃ । କରୋତୁ ତସ୍ଯ ଯାନସ୍ଯ ଭଂଗଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ସ୍ଵସାଯକୈଃ
ଏହିପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଯାଉ, ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁ।
ହନୂମାନ୍ଧୃଷ୍ଟକର୍ମାତ୍ର ରାକ୍ଷସୈର୍ଯୋଧିତୁଂ କ୍ଷମଃ । କରୋତୁ ମୁଖପୁଚ୍ଛାଭ୍ଯାଂ ତାଡନଂ ରକ୍ଷସାଂ ପ୍ରଭୋ
ଏଠାରେ ହନୁମାନ୍ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ସେ ମୁହଁ ଓ ପୁଛରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଆଘାତ କରୁନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ।
ଵାନରା ଅପି ଯେ ଵୀରା ରଣକର୍ମଵିଶାରଦାଃ । ଗଚ୍ଛଂତୁ ତେଽଖିଲା ଯୋଦ୍ଧୁଂ ତଵଵାକ୍ଯପ୍ରଣୋଦିତାଃ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବନରା ଶୂର ଓ ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ସେମାନେ ତୁମ ଆଦେଶରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
ସୁମଦଶ୍ଚ ସୁବାହୁଶ୍ଚ ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ । ଗଚ୍ଛଂତୁ ସାଯକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈସ୍ତାନ୍ଯୋଦ୍ଧୁଂ ରାକ୍ଷସାଧମାନ୍
ସୁମଦ, ସୁବାହୁ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶୂରମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଭଵାନପି ମହାଶସ୍ତ୍ରପରିଵାରୋ ରଥେ ସ୍ଥିତଃ । କରୋତୁ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଜଯଂ ରାକ୍ଷସଂ ହଂତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ଆପଣ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ରଥରେ ରହି, ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତୁ।
ଏତନ୍ମମ ମତଂ ରାଜନ୍ଯେ ଯୋଧାସ୍ତତ୍ପ୍ରମର୍ଦନାଃ । ତେ ଗଚ୍ଛଂତୁ ରଣେ ଶୂରାଃ କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ଭଟୈଃ
ମୋର ମତ ଏହି, ରାଜନ୍—ଏହି ଶୂରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳାଇବେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉନ୍ତୁ; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବହୁତ ଯୋଦ୍ଧା ଆବଶ୍ୟକ କି?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଵୀରାଗ୍ର୍ଯେଽମାତ୍ଯେ ସୁମତିସଂଜ୍ଞିକେ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ କଥଯାମାସ ଵୀରାନ୍ସଂଗ୍ରାମକୋଵିଦାନ୍
ଏପରି ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମତି କହିଲେ ପରେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଶୂରମାନେକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଭୋ ଵୀରାଃ ପୁଷ୍କଲାଦ୍ଯା ଯେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ । ତେ ଵଦଂତୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଵୈ ମତ୍ପୁରୋ ରାକ୍ଷସାର୍ଦନେ
ହେ ଶୂରମାନେ, ପୁଷ୍କଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ତୁମେ ମୋର ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ଦଳାଇବା ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କହ।
କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଵିପୁଲାଂ ସ୍ଵପରାକ୍ରମଶୋଭିନୀମ୍ । ଗଚ୍ଛଂତୁ ରଣମଧ୍ଯେ ହି ଭଵଂତୋ ବଲସଂଯୁତାଃ
ନିଜ ଶୂରତାରେ ଶୋଭିତ ଏହି ମହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ସେମାନେ ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ମହାବଲାଃ । ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ମହତୀଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ତେଜସାନ୍ଵିତାଃ
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ମହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ତତ୍ରାଦୌ ପୁଷ୍କଲୋ ଵୀରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ମହୀପତେଃ । ପରମୋତ୍ସାହସଂପନ୍ନଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମୂଚିଵାନିମାମ୍
ତାହାପରେ, ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ପ୍ରବଳ ପୁଷ୍କଳ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କହିଲେ।
ପୁଷ୍କଲ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁଷ୍ଵ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ମତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ପରାକ୍ରମାତ୍ । ଵିହିତାଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପରମାଦ୍ଭୁତାମ୍
ପୁଷ୍କଳ କହିଲେ: ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ମୋର ଶୂରତାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ, ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଶୁଣିବାକୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ଚେନ୍ନ କୁର୍ଯାଂ କ୍ଷୁରପ୍ରାଗ୍ରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କୋଦଂଡନିର୍ଗତୈଃ । ଦୈତ୍ଯଂ ମୂର୍ଚ୍ଛାସମାକ୍ରାଂତଂ କୀର୍ଣକେଶାକୁଲାନନମ୍
ଯଦି ମୁଁ ମୋର ଧନୁରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା, ମୂର୍ଛିତ ଦାନବ, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡ ଚୁଲି ଖୋଲିଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଆଘାତ କରିପାରିବି ନାହିଁ—
କନ୍ଯା ସ୍ଵଭୋକ୍ତୁର୍ଯତ୍ପାପଂ ଯତ୍ପାପଂ ଦେଵନିଂଦନେ । ତତ୍ପାପଂ ମମ ଵୈ ଭୂଯାଚ୍ଚେତ୍କୁର୍ଯାଂ ସ୍ଵଵଚୋଽନୃତମ୍
—ତେବେ ଯେପରି ଏକ କନ୍ୟା ନିଜ ସ୍ୱାମୀକୁ ଧୋକା ଦେଇ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ପାପ କରେ, ସେଇ ପାପ ମୋ ପରେ ପଡ଼ୁ, ଯଦି ମୁଁ ମୋ କଥାକୁ ମିଥ୍ୟା କହିଁ।
ଯଦିମଦ୍ବାଣନିର୍ଭିନ୍ନାଃ ସୈନିକାଃ ସୁମହାବଲାଃ । ନ ପତଂତି ମହାରାଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତତ୍ର ମେ ଶୃଣୁ
ଏ ମହାରାଜ, ଯଦି ମୋର ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିନପାରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ବିଷୟରେ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ।
ଵିଷ୍ଣ୍ଵୀଶଯୋର୍ଵିଭେଦଂ ଯଃ ଶିଵଶକ୍ତ୍ଯୋଃ କରୋତ୍ଯପି । ତତ୍ପାପଂ ମମ ଵୈ ଭୂଯାଚ୍ଚେନ୍ନ କୁର୍ଯାମୃତଂ ଵଚଃ
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେଠିରେ ଯେପରି ପାପ ହୁଏ, ମୋ କଥା ମିଥ୍ୟା ହେଲେ ସେଇ ପାପ ମୋ ପରେ ପଡ଼ୁ।
ସର୍ଵଂ ମଦ୍ଵାକ୍ଯମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ରଘୁନାଥପଦାଂବୁଜେ । ଭକ୍ତିର୍ମେ ନିଶ୍ଚଲା ଯାସ୍ତି ସୈଵ ସତ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ରଘୁନାଥଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଅର୍ପିଛି, ମୋର ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଏହାକୁ ସତ୍ୟ କରିବ।
ପୁଷ୍କଲସ୍ଯ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିର୍ନୃପଃ । ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ସତ୍ଯାଂ ସ୍ଵପରାକ୍ରମଶୋଭିତାମ୍
ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ନାମକ ରାଜା, ନିଜ ପ୍ରତାପରେ ଶୋଭିତ, ଏହିପରି ଏକ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।