ସତ୍ଯଵଂତଂ ସୁତଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପିତୃଭକ୍ତିପରଂ ମହାନ୍ । ପରମଂ ହର୍ଷମାପେଦେ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ସତ୍ୟବନ୍ତ ନାମକ ପିତାଭକ୍ତିଶୀଳ ପୁଅ ପାଇ, ମହାନ୍ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପ୍ରଭାବ ଲାଗିଲେ।
ସ ରାଜା ଧାର୍ମିକଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ହର୍ଷେଣନିର୍ଭରଃ । ରାଜ୍ଯଂ ତସ୍ମିନ୍ମହନ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ଜଗାମ ତପସେ ଵନମ୍
ଧାର୍ମିକ ପୁଅ ପାଇ, ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ରାରାଧ୍ଯ ହୃଷୀକେଶଂ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତେନ ଚେତସା । ନିର୍ଧୂତପାପଃ ସତନୁରଗାଦ୍ଧରିପଦଂ ନୃପଃ
ସେଠାରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ରାଜା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ଦେହରେ ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସୁମତିରୁଵାଚ। ଅସାଵପି ନୃପଃ ସୌମ୍ଯ ସତ୍ଯଵାନ୍ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ । ନିଜଧର୍ମେଣ ଲୋକେଶଂ ରଘୁନାଥମତୋଷଯତ୍
ସୁମତି କହିଲେ: ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁମଧୁର, ସତ୍ୟବାନ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ନିଜ ଧର୍ମରେ ରହି ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଅସ୍ମୈ ତୁଷ୍ଟୋ ରମାନାଥୋ ଦଦୌ ଭକ୍ତିମଚଂଚଲାମ୍ । ନିଜାଂଘ୍ରିପଦ୍ମେ ଯଜତାଂ ଦୁର୍ଲଭାଂ ପୁଣ୍ଯକୋଟିଭିଃ
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ରମାନାଥ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଦେଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଭଜିବା ଲୋକମାନେ କୋଟି କୋଟି ପୁଣ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।
ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରୀରଘୁନାଥସ୍ଯ କଥାନକମନାତୁରଃ । କୁରୁତେ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ପାଵନଂ କୃପଯାଯୁତଃ
ସେ ସଦା ଶ୍ରୀରଘୁନାଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆତୁର ଥିଲେ, ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିଲେ।
ଯୋ ନ ପୂଜଯତେ ଦେଵଂ ରଘୁନାଥଂ ରମାପତିମ୍ । ସ ତେନ ତାଡ୍ଯତେ ଦଂଡୈର୍ଯମସ୍ଯାପି ଭଯାଵହୈଃ
ଯିଏ ଦେବତା ରଘୁନାଥ, ରମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନାହିଁ, ସେ ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡରେ ପିଟାଯାଏ।
ଅଷ୍ଟମାଦ୍ଵତ୍ସରାଦୂର୍ଧ୍ଵମଶୀତିଵତ୍ସରୋ ଭଵେତ୍ । ତାଵଦେକାଦଶୀ ସର୍ଵୈର୍ମାନୁଷୈଃ କାରିତାଽମୁନା
ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଅସୀ ରେ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଲେ; ସେ ସମୟ ସବୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରାଇଲେ।
ତୁଲସୀ ଵଲ୍ଲଭା ଯସ୍ଯ କଦାଚିଦ୍ଯଚ୍ଛିରୋଧରାମ୍ । ନ ମୁଂଚତି ରମାନାଥ ପାଦପଦ୍ମସ୍ରଗୁତ୍ତମା
ଯେଉଁଜଣଙ୍କର ପ୍ରିୟା ତୁଳସୀ ଅଟୁଟ ଭାବେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ବସିଥାଏ, ଲକ୍ଷ୍ମୀନାଥଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା ସେଉଁଠାରେ କେବେ ଛାଡ଼ିନଥାଏ।
ଋଷୀଣାମପି ପୂଜ୍ଯୋଯମିତରେଷାଂ କଥଂ ନହି । ରଘୁନାଥସ୍ମୃତିପ୍ରୀତିର୍ଧୂତପାପ୍ମା ହତାଶୁଭଃ
ଏହିପରି ଲୋକ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବାଯୋଗ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନେ ତ ଅବଶ୍ୟ। ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ଯାହାର ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ଭରିଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ପାପ ଧୋଇଯାଏ, ଅଶୁଭ ଦୂରିଯାଏ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵାଯଂ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵାଜିନଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଆଗତ୍ଯ ତୁଭ୍ଯଂ ସଂଦାସ୍ଯତ୍ଯେତଦ୍ରାଜ୍ଯମକଂଟକମ୍
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘୋଡ଼ା ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ଆସି ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ବାଧା ହୀନ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଯିବ।
ତ୍ଵଯା ଯଦ୍ଗଦିତଂ ରାଜଂସ୍ତତ୍ତେ କଥିତମୁତ୍ତମମ୍ । ପୁନଃ କିଂ ପୃଚ୍ଛସେ ସ୍ଵାମିନ୍ନାଜ୍ଞାପଯ କରୋମି ତତ୍
ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଲି। ପୁଣି କାହିଁକି ପଚାରୁଛନ୍ତି, ସ୍ୱାମୀ? ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ କରିଦେବି।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଗତୋଽଶ୍ଵସ୍ତତ୍ପୁରାଂତସ୍ତୁ ନାନାଶ୍ଚର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନତାଃ ସର୍ଵା ରାଜ୍ଞେ ଗତ୍ଵା ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୋଡ଼ା ସେହି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ତାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଖବର ଦେଲେ।
ଜନତା ଊଚୁଃ। କୋଽପ୍ଯଶ୍ଵଃ ସିତଵର୍ଣେନ ଗଂଗାଜଲସମେନ ଵୈ । ଭାଲେ ସୌଵର୍ଣପତ୍ରେଣ ରାଜମାନଃ ସମାଗତଃ
ଲୋକମାନେ କହିଲେ: ଏକ ଅଜଣା ଘୋଡ଼ା, ଯାହାର ରଙ୍ଗ ଧଳା, ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପରି ଚମକୁଛି, ଭାଲରେ ସୁନାର ପତ୍ର ଲଗାଇ ରହିଛି, ସେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ରମ୍ଯଂ ଜନାନାଂ ହୃଦ୍ଯମୀରିତମ୍ । ତାଃ ପ୍ରତ୍ଯାହ ହସନ୍ଭୂପୋ ଜ୍ଞାଯତାଂ କସ୍ଯ ଵୈ ହଯଃ
ଲୋକମାନେ ଯାହା ମନରୁ ମଧୁର ଭାବେ କହିଥିଲେ, ସେଇ ଶୁଣି ରାଜା ହସି କହିଲେ: 'ଏହି ଘୋଡ଼ା କାହାର ତାହା ଜାଣିଆ।'
ତାଶ୍ଚୈନଂ କଥଯାମାସୁଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ପ୍ରପାଲିତଃ । ଆଯାତ୍ଯଶ୍ଵୋ ମହୀଭର୍ତୂ ରାମସ୍ଯ ପୁରମଧ୍ଯତଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମହୀପତି ରାମଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ସହର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି।'
ରାମସ୍ଯ ନାମ ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ଵ୍ଯକ୍ଷରଂ ସୁମନୋରମମ୍ । ଜହର୍ଷ ଚିତ୍ତେ ସୁଭୃଶଂ ଗଦ୍ଗଦସ୍ଵରଚିନ୍ହିତଃ
ରାମଙ୍କ ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର ମଧୁର ନାମ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଅତିଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା, କଣ୍ଠ ଭାବେ ଭରିଗଲା।
ମଯାଯୋଧ୍ଯାପତିର୍ନିତ୍ଯଂ ଯୋ ରାମଶ୍ଚିନ୍ତ୍ଯତେ ହୃଦି । ତସ୍ଯାଶ୍ଵଃ ସହଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ସମାଯାତଃ ପୁରଂ ମମ
ଯେ ରାମ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ସଦା ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ଅୟୋଧ୍ୟାପତିଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଶତୃଘ୍ନ ସହିତ ମୋ ସହରକୁ ଆସିଛି।
ହନୂମାଂସ୍ତତ୍ର ରାମାଂଘ୍ରିସେଵାକର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି । କଦାଚିଦପି ଯୋ ରାମଂ ନ ଵିସ୍ମରତି ମାନସେ
ସେଠାରେ ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ସେବା କରିବେ, କାରଣ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ମନରେ ରାମଙ୍କୁ ଭୁଲନାହାନ୍ତି।
ଗଚ୍ଛାମି ଯତ୍ର ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଯତ୍ର ମାରୁତନଂଦନଃ । ଅନ୍ଯେଽପି ଯତ୍ର ପୁରୁଷା ରାମପାଦାବ୍ଜସେଵକାଃ
ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠି ଶତୃଘ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବାୟୁପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ସେବା କରନ୍ତି।
ଅମାତ୍ଯମାଦିଦେଶାଥ ସର୍ଵଂ ରାଜଧନଂ ମହତ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ମଯା ସାର୍ଦ୍ଧମାଗଚ୍ଛ ତ୍ଵରଯା ଯୁତଃ
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ସମସ୍ତ ରାଜଧନ ନେଇ, ମୋ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଚଳିଆ।'
ଯାସ୍ଯେଽହଂ ରଘୁନାଥସ୍ଯ ହଯଂ ପାଲଯିତୁଂ ଵରମ୍ । କର୍ତୁଂ ଚ ରାମପାଦାବ୍ଜପରିଚର୍ଯାଂ ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍
ମୁଁ ରଘୁନାଥଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ଦୁର୍ଲଭ ସେବା କରିବାକୁ ଯିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିର୍ଜଗାମାଥ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ପ୍ରତି ସୈନିକୈଃ । ତାଵତ୍ପୁରୀମଥ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାମଭ୍ରାତା ସସୈନିକଃ
ଏଭଳି କହି ସେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପାଖକୁ ସେନା ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ଭାଇ ସେନା ସହିତ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵୀରା ଗର୍ଜଂତି ପ୍ରବଲା ରଥାଃ ସୁନିନଦଂତି ଚ । ଜଯଶଂଖସ୍ଵନାସ୍ତତ୍ର ଵେଣୁନାଦାଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ
ବୀରମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ରଥମାନେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଜୟ ଶଂଖ ଓ ବାଁଶୀର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା।
ଆଗତ୍ଯ ସତ୍ଯଵାନ୍ରାଜା ମଂତ୍ରିଭିଃ ସୁସମନ୍ଵିତଃ । ଚରଣେ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାସ୍ମୈ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାଦାନ୍ମହାଧନମ୍
ସତ୍ୟବାନ୍ ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆସି, ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ବହୁତ ଧନ ଦେଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ତଂ ତୁ ରାଜାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାମମନୁଵ୍ରତମ୍ । ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଯ ରୁକ୍ମନାମ୍ନେ ଦଦୌ ମହତ୍
ଶତୃଘ୍ନ ଜାଣିଲେ ଯେ, ସେଇ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ରାଜ୍ୟଟି ତାଙ୍କର ପୁଅ ରୁକ୍ମଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ହନୂମଂତଂ ପରୀରଭ୍ଯ ସୁବାହୁଂ ରାମସେଵକମ୍ । ଅନ୍ଯାନ୍ଵୈ ରାମଭକ୍ତାଂଶ୍ଚ ପରିରଭ୍ଯ ମହାଯଶାଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ରାମଙ୍କର ସେବକ ଥିଲେ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ରାମଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ।
କୃତାର୍ଥମିଵ ଚାତ୍ମାନଂ ମେନେ ସତ୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ନନଂଦ ଚେତସି ତଦା ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ସମନ୍ଵିତଃ
ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ସେ ନିଜକୁ ସଫଳ ମନେ କଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହ ହୃଦୟରେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ।
ହଯସ୍ତାଵଦ୍ଗତୋ ଦୂରଂ ଵୀରୈଃ ସୁପରିରକ୍ଷିତଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ତେନ ଭୂପେନ ଯଯୌ ଵୀରସମନ୍ଵିତଃ
ଘୋଡ଼ାଟି ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲରେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲା । ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଏହି ରାଜାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଶେଷଵାତ୍ସ୍ଯାଯନସଂଵାଦେ ରାମାଶ୍ଵମେଧେ ସତ୍ଯଵତ୍ସମାଗମୋନାମ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ଶେଷ ଓ ବାତ୍ସ୍ୟାୟନଙ୍କ ସମ୍ବାଦରେ 'ରାମାଶ୍ୱମେଧରେ ସତ୍ୟବତଙ୍କ ସାକ୍ଷାତକାର' ନାମକ ବତ୍ତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।