ଅପତ୍ଯପ୍ରାପ୍ତିକାମସ୍ଯ ସଂତ୍ଯୁପାଯାସ୍ତ୍ରଯଃ ପ୍ରଭୋ । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରସାଦୋ ଗୋଶ୍ଚାପି ଶିଵସ୍ଯାପ୍ଯଥଵା ପୁନଃ
ପୁଅ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ତିନିଟି ଉପାୟ ଅଛି: ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପା, ଗାଈଙ୍କର କୃପା, କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କର କୃପା।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁ ଵୈ ପୂଜାଂ ଧେନୋର୍ଦେଵତନୋର୍ନୃପ । ଯସ୍ଯାଃ ପୁଚ୍ଛେ ମୁଖେ ଶୃଂଗେ ପୃଷ୍ଠେ ଦେଵାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ସେଥିପାଇଁ, ରାଜା, ତୁମେ ଦେବତାସ୍ୱରୂପ ଗାଈଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ତାଙ୍କର ପୁଛ, ମୁଁହ, ଶିଂ, ଏବଂ ପିଠରେ ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ସା ତୁଷ୍ଟା ଦାସ୍ଯତି କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵାଂଛିତଂ ଧର୍ମସଂଯୁତମ୍ । ଏଵଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଗୋପୂଜାଂ ଵିଧେହି ତ୍ଵମୃତଂଭର
ଗାଈ ଖୁସି ହେଲେ, ତୁମର ଚାହିଦା ଧର୍ମସହିତ ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ କରିଦେବେ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ଋତମ୍ଭର, ଗାଈଙ୍କ ପୂଜା କର।
ଯୋ ଵୈ ନିତ୍ଯଂ ପୂଜଯତି ଗାଂ ଗେହେ ଯଵସାଦିଭିଃ । ତସ୍ଯ ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରୋ ନିତ୍ଯଂ ତୃପ୍ତା ଭଵଂତି ହି
ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଘରେ ଯବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଗାଈଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।
ଯୋ ଵୈ ଗଵାହ୍ନିକଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ନିଯମେନ ଶୁଭଵ୍ରତଃ । ତେନ ସତ୍ଯେନ ତସ୍ଯ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵେ ପୂର୍ଣା ମନୋରଥାଃ
ଯିଏ ନିୟମ ଓ ଶୁଭ ବ୍ରତ ରେ ନିତ୍ୟ ଗାଈଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେଇଥାଏ, ସେଠି ସତ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ତୃଷିତା ଗୌର୍ଗୃହେ ବଦ୍ଧା ଗେହେ କନ୍ଯା ରଜସ୍ଵଲା । ଦେଵତା ଚ ସନିର୍ମାଲ୍ଯା ହଂତି ପୁଣ୍ଯଂ ପୁରାକୃତମ୍
ଘରେ ବନ୍ଧା ତିଆରି ଗାଈ, ଘରେ ରହୁଥିବା ରଜସ୍ୱଳା କନ୍ୟା, ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅପୂଜିତ ଫୁଲ—ଏମାନେ ପୂର୍ବ ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
ଯୋ ଵୈ ଗାଂ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧ୍ଯେତ ଚରଂତୀଂ ସ୍ଵଂ ତୃଣଂ ନରଃ । ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵେ ଚ ପିତରଃ କଂପଂତେ ପତନୋନ୍ମୁଖାଃ
ଯିଏ ଗାଈଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଘାସ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନାହିଁ, ସେଠି ସେ ଲୋକର ପୂର୍ବଜ ପିତୃମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିଥାନ୍ତି, ପତନ ମୁହାଁରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଯୋ ଵୈ ଯଷ୍ଟ୍ଯା ତାଡଯତି ଧେନୁଂ ମର୍ତ୍ଯୋ ଵିମୂଢଧୀଃ । ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ନଗରଂ ସ ଯାତି କରଵର୍ଜିତଃ
ଯିଏ ମୂର୍ଖତାରେ ଲାଠି ଦ୍ୱାରା ଗାଈକୁ ମାରେ, ସେ ଲୋକ ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ସହରକୁ ଯାଏ, ତାଙ୍କର ଆଂଶୀ ଛିନିଯାଏ।
ଯୋ ଵୈ ଦଂଶାନ୍ଵାରଯତି ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵେ ହ୍ଯଧୋଗତାଃ । ନୃତ୍ଯଂତି ମତ୍ସୁତୋ ହ୍ଯସ୍ମାଂସ୍ତାରଯିଷ୍ଯତି ଭାଗ୍ଯଵାନ୍
ଯିଏ ଗାଈଙ୍କୁ ମାକି ଦୂର କରିଥାଏ, ସେ ଲୋକର ତଳକୁ ପଡ଼ିଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ନାଚନ୍ତି, କହନ୍ତି: 'ମୋର ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସନ୍ତାନ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।'
ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରଂତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ଜନକସ୍ଯ ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ଧର୍ମରାଜପୁରେଽଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା କହିବି, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସହରରେ ଜନକଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଘଟିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା।
ଏକଦା ଜନକୋ ରାଜା ଯୋଗେନାସୂନ୍ସମତ୍ଯଜତ୍ । ତଦା ଵିମାନଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ କିଂକିଣୀଜାଲଭୂଷିତମ୍
ଏକଦିନ ଜନକ ରାଜା ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଛାଡିଲେ । ସେ ସମୟରେ ଝିଅଝିଅ ଘଣ୍ଟିରେ ସଜିଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆସିଗଲା ।
ତଦାରୁହ୍ଯ ଗତୋ ରାଜା ସେଵକୈରୂଢଦେହଵାନ୍ । ମାର୍ଗେ ଜଗାମ ଧର୍ମସ୍ଯ ସଂଯମିନ୍ଯାଃ ପୁରୋଂଽତିକେ
ତାପରେ ରଥକୁ ଚଢି ରାଜା, ନିଜ ଦେହ ସହିତ ଓ ସେବକମାନେ ସହିତ, ଧର୍ମର ପଥରେ ଯାଇ ଯମଙ୍କ ଗୃହ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ତଦା ନରକକୋଟୀଷୁ ପୀଡ୍ଯଂତେ ପାପକାରିଣଃ । ଜନକସ୍ଯାଂଗପଵନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୌଖ୍ଯଂ ପ୍ରପେଦିରେ
ସେ ସମୟରେ ନରକର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ । ଜନକଙ୍କ ଦେହର ପବନ ଛୁଇଁବା ପରେ ସେମାନେ ସୁଖ ପାଇଲେ ।
ନିରଯେ ଦାହଜାପୀଡା ଜାତୈଷାଂ ସୁଖକାରିଣୀ । ମହାଦୁଃଖଂ ତଦା ନଷ୍ଟଂ ଜନକସ୍ଯାଂଗଵାଯୁନା
ନରକର ଦହନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସେମାନେ ପାଇଁ ସୁଖଦାୟକ ହେଇଗଲା । ଜନକଙ୍କ ଦେହର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଦୁଃଖ ନଶ୍ଟ ହେଇଗଲା ।
ତଦା ତଂ ନିର୍ଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଂତଵଃ ପାପପୀଡିତାଃ । ଅତ୍ଯଂତଂ ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଭୀତାସ୍ତଦ୍ଵିଯୋଗମନିଚ୍ଛଵଃ
ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ବାହାରିଯିବା ଦେଖି, ପାପରେ ପୀଡିତ ଜୀବମାନେ ଭୟରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ ।
ଊଚୁସ୍ତେ କରୁଣାଂ ଵାଚଂ ମା ଗଚ୍ଛ ସୁକୃତିନ୍ନିତଃ । ତ୍ଵଦଂଗଵାଯୁସଂସ୍ପର୍ଶାତ୍ସୁଖିନଃ ସ୍ଯାମପୀଡିତାଃ
ସେମାନେ କରୁଣା ଭରା କଥା କହିଲେ: 'ସୁକୃତି ଜନ, ଆପଣ ଯାଉନାହିଁ । ଆପଣଙ୍କ ଦେହର ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶରେ ଆମେ ପୀଡିତ ହେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ହେଇଗଲୁ ।'
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ । ମାନସେ ଚିଂତଯାମାସ କରୁଣାପୂରପୂରିତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମର ରାଜା, କରୁଣାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଚେନ୍ମତ୍ତଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ସୌଖ୍ଯଂ ଭଵେଦିହ ତଦା ପୁନଃ । ଅତ୍ରୈଵ ଚ ପୁରେ ସ୍ଥାସ୍ଯେ ସ୍ଵର୍ଗ ଏଷ ମନୋରମଃ
'ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଜୀବମାନେ ସୁଖ ପାଉଛନ୍ତି ଯଦି, ତେବେ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି; ଏହି ମନୋରମ ସହର ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଅଟେ ।'
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ନୃପସ୍ତସ୍ଥୌ ତତ୍ରୈଵ ନିରଯାଗ୍ରତଃ । ଵିଦଧତ୍ପ୍ରାଣିନାଂ ସୌଖ୍ଯମନୁକଂପିତମାନସଃ
ଏଭଳି ନିଷ୍ପତି କରି ରାଜା ନରକ ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ରହିଲେ, କରୁଣା ଭରା ମନରେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ସୁଖ ଦେଇ ।
ତତ୍ର ଧର୍ମସ୍ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ନିରଯଦ୍ଵାରି ଦୁଃଖଦେ । କାରଯନ୍ଯାତନାସ୍ତୀଵ୍ରା ନାନାପାତକକାରିଣାମ୍
ସେଠାରେ ଧର୍ମ ନରକର ବେଦନାଦାୟକ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଲେ, ନାନା ପାପ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ।
ତଦା ଦଦର୍ଶ ରାଜାନଂ ଜନକଂ ଦ୍ଵାରିସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଵିମାନେନ ମହାପୁଣ୍ଯକାରିଣଂ ଦଯଯାଯୁତମ୍
ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଜନକ ରାଜା ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଦଠିଛନ୍ତି, ମହାପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ଦୟା ଭରା ଜନ ।
ତମୁଵାଚ ପ୍ରେତପତିର୍ଜନକଂ ସହସନ୍ଗିରା । ରାଜନ୍କୁତସ୍ତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ସର୍ଵଧର୍ମଶିରୋମଣିଃ
ପିତୃପତି ମୃଦୁ କଥାରେ ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ରାଜା, ଆପଣ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ମୁକୁତା ?'
ଏତତ୍ସ୍ଥାନଂ ପାତକିନାଂ ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ପ୍ରାଣଘାତିନାମ୍ । ନାଯାଂତି ପୁରୁଷା ଭୂପ ତ୍ଵାଦୃଶାଃ ପୁଣ୍ଯକାରିଣଃ
'ଏହି ସ୍ଥାନ ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରାଣ ହନନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ । ଆପଣ ପରି ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ ।'
ଅତ୍ରାଯାଂତି ନରାସ୍ତେ ଵୈ ଯେ ପରଦ୍ରୋହତତ୍ପରାଃ । ପରାପଵାଦନିରତାଃ ପରଦ୍ରଵ୍ଯପରାଯଣାଃ
'ଏଠି ଏମାନେ ଆସନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହାନି କରିବାରେ ଲାଗିଥିବା, ଅନ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ ଖରାପ କଥା କହିବାରେ ଆସକ୍ତ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଧନରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ।'
ଯୋ ଵୈ କଲତ୍ରଂ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ନିଜସେଵାପରାଯଣମ୍ । ଅପରାଧାଦୃତେ ଜହ୍ଯାତ୍ସନରୋଽତ୍ର ସମାଵ୍ରଜେତ୍
'ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ନିଜ ସେବାରେ ଲାଗିଥିବା ଧର୍ମିକ ପତ୍ନୀକୁ ଅପରାଧ ଛଡ଼ା ଛାଡିଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଏଠି ଆସେ ।'
ମିତ୍ରଂ ଵଞ୍ଚଯତେ ଯସ୍ତୁ ଧନଲୋଭେନ ଲୋଭିତଃ । ଆଗତ୍ଯାତ୍ର ନରଃ ପୀଡାଂ ମତ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦାରୁଣାମ୍
'ଯେଉଁ ଲୋକ ଧନ ଲୋଭରେ ମିତ୍ରକୁ ଠକେ, ସେ ଏଠି ଆସି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗେ ।'
ଯୋ ରାମଂ ମନସା ଵାଚା କର୍ମଣା ଦଂଭତୋଽପି ଵା । ଦ୍ଵେଷାଦ୍ଵାଚୋପହାସାଦ୍ଵା ନ ସ୍ମରତ୍ଯେଵ ମୂଢଧୀଃ
'ଯେଉଁ ମୂଢ଼ ମନ, କଥା, କାର୍ଯ୍ୟ, ଅଭିମାନ, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଉପହାସ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେନାହିଁ —'
ତଂ ବଧ୍ନାମି ପୁନସ୍ତ୍ଵେଷୁ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଶ୍ରପଯାମି ଚ । ଯୈଃ ସ୍ମୃତୋ ନ ରମାନାଥୋ ନରକକ୍ଲେଶଵାରକଃ
'ମୁଁ ସେକୁ ପୁନି ବାନ୍ଧି ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରଖି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ । ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭୁକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।'
ତାଵତ୍ପାପଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାମଂଗେଷୁ ନୃପ ତିଷ୍ଠତି । ଯାଵଦ୍ରାମଂ ନ ରସନା ଗୃଣାତି କଲି ଦୁର୍ମତେଃ
ହେ ରାଜା, କଳିଯୁଗର ଦୁଷ୍ଟ ମନ ହେବାରେ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଶରୀରରେ ପାପ ତାଳି ରହିଥାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଜିଭ ରାମଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେନି।
ମହାପାପକରା ରାଜନ୍ଯେ ଭଵଂତି ମହାମତେ । ତାନାନଯଂତି ମଦ୍ଭୃତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାଦୃଶାନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମକ୍ଷମାଃ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ରାଜାମାନେ ବଡ଼ ପାପ କରିଥାନ୍ତି; ମୋର ସେବକମାନେ ଏମାନେକୁ ଆଣିଥାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଏମାନେକୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସହିପାରନି।