ଵୃତୋ ମେରୁରିଵାଭାତି ବହୁଶାଖାନଗାନ୍ଵିତଃ । ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରଧରୋ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଅନେକ ଶାଖା ଓ ଗଛରେ ଘିରିଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ତସ୍ଥୌ ନୃକେସରୀରୂପଃ ସଂହର୍ତ୍ତୁଂ ସର୍ଵଦାନଵାନ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଘୋରସଂକାଶଂ ନରସିଂହଂ ମହାବଲମ୍
ସେ ନୃସିଂହ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବା ପାଇଁ ଦଢ଼ି ହେଉଥିଲେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି,
ଦଗ୍ଧାକ୍ଷିପକ୍ଷ୍ମୋ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ଵିହ୍ଵଲାଂଗଃ ପପାତ ହ । ପ୍ରହ୍ଲାଦୋଽଥ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାରସିଂହୋପମଂ ହରିମ୍
ଦେତ୍ୟରାଜଙ୍କର ପାପୁଡ଼ି ଜଳିଯାଇଥିଲା, ଦେହ କମ୍ପିଥିଲା, ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଏବଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ନରସିଂହ ସମାନ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି,
ଜଯଶବ୍ଦେନ ଦେଵେଶଂ ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଦଦର୍ଶ ତସ୍ଯ ଗାତ୍ରେଷୁ ନୃସିଂହସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ୧୦୦ 6.238.
ଜୟଧ୍ୱନି କରି ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ; ସେ ମହାତ୍ମା ନୃସିଂହଙ୍କ ଶରୀରରେ
ଲୋକାନ୍ସମୁଦ୍ରା ନ୍ସଦ୍ଵୀପାନ୍ସୁରଗଂଧର୍ଵମାନୁଷାନ୍ । ଅଜାଂଡାନାଂ ସହସ୍ରଂ ତୁ ସଟାଗ୍ରେ ତସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଲୋକ, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମଣିଷ ଓ ହଜାର ଏକାଦିକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତାଙ୍କର ଖୋପର ଟିପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଦୃଶ୍ଯଂତେ ତସ୍ଯ ନେତ୍ରେଷୁ ସୋମସୂର୍ଯ୍ଯାଦଯସ୍ତଥା । କର୍ଣଯୋରଶ୍ଵିନୌ ଦେଵୌ ଦିଶଶ୍ଚ ଵିଦିଶସ୍ତଥା
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; କାନରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା, ଦିଗ୍ ଓ ଉପଦିଗ୍ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଲଲାଟେ ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରୌ ଚ ନଭୋ ଵାଯୁଶ୍ଚ ନାସିକେ । ଇଂଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତସ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରାଂତେଜିହ୍ଵାଯାଂ ତୁ ସରସ୍ଵତୀ
ତାଙ୍କର କପାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ର, ନାକରେ ଆକାଶ ଓ ବାୟୁ; ମୁହଁରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଜିଭରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାସୁ ସିଂହଶାର୍ଦୂଲାଃ ଶରଭାଶ୍ଚ ମହୋରଗାଃ । କଂଠେ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ମେରୁଃ ସ୍କଂଧେଷ୍ଵପି ମହାଦ୍ରଯଃ
ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ସିଂହ, ବାଘ, ଶରଭ ଓ ବଡ଼ ସର୍ପ ଥିଲେ; କଣ୍ଠରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କାନ୍ଧରେ ବଡ଼ ପର୍ବତମାନେ ଥିଲେ।
ଦେଵତିର୍ଯ୍ଯଙ୍ମନୁଷ୍ଯାଶ୍ଚ ବାହୁଷ୍ଵପି ମହାତ୍ମନଃ । ନାଭୌ ଚାସ୍ଯାଂତରିକ୍ଷଂ ଚ ପାଦଯୋଃ ପୃଥିଵୀତଥା
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ବାହୁରେ ଦେବତା, ପଶୁ ଓ ମଣିଷ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ନାଭିରେ ଆକାଶ, ପାଦରେ ପୃଥିବୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ରୋମସ୍ଵୋଷଧଯଃ ସର୍ଵାଃ ପାଦପା ନଖପଂକ୍ତିଷୁ । ନିଃଶ୍ଵାସେଷୁ ଚ ଵେଦାଶ୍ଚ ସାଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗସମନ୍ଵିତାଃ
ତାଙ୍କର ଲୋମରେ ସମସ୍ତ ଔଷଧି, ନଖର ଶାରିରେ ଗଛମାନେ ବଢ଼ିଥିଲେ; ଶ୍ୱାସରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ସହ ସାଙ୍ଗ ଓ ଉପାଙ୍ଗ ଥିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଵିଶ୍ଵେଦେଵା ମରୁଦ୍ଗଣାଃ । ସର୍ଵାଙ୍ଗେଷୁ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯଂତେ ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚ ଯେ
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମରୁତ ଗଣ; ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଵିଭୂତଯସ୍ତସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ପରମାତ୍ମନଃ । ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୌସ୍ତୁଭୋରସ୍କଂ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍
ଏଭଳି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ବିଭୂତିମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ, କୌସ୍ତୁଭ ଓ ବନମାଳା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଖଙ୍ଗ ଶାର୍ଙ୍ଗାଦ୍ଯୈର୍ହେତିଭିର୍ଯୁତମ୍ । ସର୍ଵୋପନିଷଦାମର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରାତ୍ମଜଃ
ତାଙ୍କରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଖଡ଼ଗ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା; ସମସ୍ତ ଉପନିଷଦର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଦେତ୍ୟପତିଙ୍କ ପୁଅ—
ହର୍ଷାଶ୍ରୁଜଲସିକ୍ତାଂଗଃ ପ୍ରଣନାମ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରସ୍ତୁ ହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୋଧାନ୍ମୃତ୍ଯୁଵଶେ ସ୍ଥିତଃ
ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଶରୀର ଭିଜାଇ, ପୁନିପୁନି ଶିର ନମାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ଦେତ୍ୟରାଜ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ମୃତ୍ୟୁର ବଶରେ ଦଢ଼ି ହେଇ ରହିଲେ।
ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଖଙ୍ଗଂ ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ନୃସିଂହଂ ତମଭିଦ୍ରଵତ୍ । ଅଥ ଦୈତ୍ଯଗଣାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞା ମହାବଲାଃ
ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ତାଲୱାର ଉଠାଇ, ସେ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଏହାପରେ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ହୁସ୍ତି ପାଇ ଏଗିଆସିଲେ।
ସ୍ଵାନ୍ଯାଯୁଧାନି ଚାଦାଯ ହରିଂ ଜଘ୍ନୁସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ । ପଲାଲକାଣ୍ଡାନି ଯଥା ଵହ୍ନୌ କ୍ଷିପ୍ତାନ୍ଯନେକଶଃ
ସେମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ହରିଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଯେପରି ଅନେକ ପାଳା ଉପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଛାଡ଼ାଯାଏ।
ତଥୈଵ ଭସ୍ମତାଂ ଯାଂତି ମହାସ୍ତ୍ରାଣି ହରେସ୍ତନୌ । ତାନ୍ଯନୀକାନି ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନରହରିସ୍ତଦା
ସେହିପରି, ହରିଙ୍କ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଖାକରେ ପରିଣତ ହେଲା; ଏପରି ଦାନବମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଦେଖି, ତା ସମୟରେ ନରହରି—
ସଟୈର୍ଦଦାହ ଚ ଜ୍ଵାଲାମାଲାଵିରଚିତ ସ୍ଫୁଟୈଃ । ନୃକେସରି ସଟୋଦ୍ଭୂତଵହ୍ନିନା ଦାନଵା ଭୃଶମ୍
ସେ ନରସିଂହ ତାଙ୍କର ମାନା ରୁ ଉଗ୍ର ଅଗ୍ନିର ଝରଣା ଝାଡ଼ି, ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜଳାଇଦେଲେ।
ନିର୍ଭସ୍ମିତା ଗଣାଃ ସର୍ଵେ ନିଃଶେଷଂ ତଦଭୂଦ୍ବଲମ୍ । ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ ସାନୁଗଂ ହିତ୍ଵା ଭସ୍ମିତେ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଦ୍ବଲେ
ସମସ୍ତ ଦାନବ ଦଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖାକ ହୋଇଗଲା, ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଲା। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଅକ୍ଷତ ରହିଲେ, ନରସିଂହ ଦାନବ ସେନାକୁ ବିନଶ୍ଟ ଦେଖିଲେ।
କ୍ରୋଧାଦ୍ଦୈତ୍ଯପତିଃ ଖଙ୍ଗମାକୃଷ୍ଯାଭିପ୍ରପଦ୍ଯତ । ଖଙ୍ଗହସ୍ତଂ ତୁ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରଂ ଜଗ୍ରାହୈକେନ ବାହୁନା
କ୍ରୋଧରେ ଦାନବରାଜ ତାଲୱାର ଉଠାଇ ଆଗକୁ ଝପଟିଲେ; କିନ୍ତୁ ନରସିଂହ ଏକ ହାତରେ ତାଲୱାର ଧରିଥିବା ଦାନବନାୟକଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ।
ପାତଯାମାସ ଦେଵେଶୋ ଯଥା ଶାଖାଂ ମହାନିଲଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ପତିତଂ ଭୂମୌ ମହାକାଯଂ ନୃକେସରୀ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଭାବେ ପଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ପବନ ଏକ ଶାଖାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ। ନରସିଂହ ଏହି ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ଦାନବକୁ ଧରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ।
ସ୍ଵୋତ୍ସଂଗେ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଦଦର୍ଶାସୌ ମୁଖଂ ହରେଃ । ଵିଷ୍ଣୁନିଂଦାକୃତଂପାପଂତଥାଵୈଷ୍ଣଵଦୋଷଜମ୍
ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜଘରେ ବସାଇ, ହରିଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ଭିତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଅପରାଧ ଦେଖିଲେ।
ନୃସିଂହସ୍ପର୍ଶନାଦେଵନିର୍ଭସ୍ମିତମଭୂତ୍ତଦା । ଅଥଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରସ୍ଯାଥମହଦ୍ଗାତ୍ରଂନୃକେସରୀ
ନରସିଂହଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଖାକ ହୋଇଗଲେ; ଏପରେ ନରସିଂହ ଦାନବରାଜଙ୍କ ବଡ଼ ଦେହକୁ ଦେଖିଲେ।
ନଖେର୍ଵିଦାରଯାମାସତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଵଜ୍ରନିଭୈର୍ଘନୈଃ । ସନିର୍ମ୍ମଲାତ୍ମାଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ର ପଃଶ୍ଯନ୍ସାକ୍ଷାନ୍ମୁଖଂ ହରେଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ବଜ୍ର ସମାନ ନଖରେ ସେ ଦେହକୁ ଫାଟିଦେଲେ; ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଦାନବରାଜ ସେତେବେଳେ ହରିଙ୍କ ମୁହଁକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖୁଥିଲେ।
ନଖନିର୍ଭିନ୍ନହୃଦଯଃ କୃତାର୍ଥୋ ଵିଜହାଵସୂନ୍ । ତଦ୍ଗାତ୍ରଂ ଶତଧା ଭିତ୍ତ୍ଵା ନଖୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ମହାହରିଃ
ନଖରେ ହୃଦୟ ଭିଦ୍ରାହିତ, ନିଜ କାମ ସଫଳ କରି, ସେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ମହାହରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ।
ଆକୃଷ୍ଯାଂତ୍ରାଣି ଦୀର୍ଘାଣି କଂଠେ ସଂସକ୍ତଵାନ୍ପ୍ରିଯାନ୍ । ଅଥ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ମୁନଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ଦୀର୍ଘ ଆନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଟାଣି ବାହାର କରି, ଗଳାରେ ମାଳା ଭଳି ପିନ୍ଧିଲେ। ଏହାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ—
ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରୌ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶନୈଃ ସ୍ତୋତୁଂ ସମାଯଯୁଃ । ତେ ପ୍ରସାଦଯିତୁଂ ଭୀତା ଜ୍ଵଲଂତଂ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଭୟରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ମାତରଂ ଜଗତାଂ ଧାତ୍ରୀଂ ଚିଂତଯାମାସୁରୀଶ୍ଵରୀମ୍ । ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣାଂ ହରିଣୀଂ ସର୍ଵ୍ଵୋପଦ୍ରଵନାଶିନୀମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ, ପାଳନକାରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା, ହରିଣୀ ସଦୃଶ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଦେବୀ।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ନିତ୍ଯାନଵଦ୍ଯାଂଗୀଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାରାଯଣୀଂ ଶୁଭାମ୍ । ଦେଵୀସୂକ୍ତଜପୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ନମଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସନାତନୀମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିତ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ନାରାୟଣୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦେବୀସୂକ୍ତ ପଢ଼ି ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସନାତନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତୈଶ୍ଚିଂତ୍ଯମାନା ସା ଦେଵୀ ତତ୍ରୈଵାଵିରଭୂତ୍ତଦା । ଚତୁର୍ଭୁଜା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା
ଏପରି ଚିନ୍ତା କରାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଦେବୀ ସେଠାରେ ଦେଖାଦେଲେ; ଚାରିଟି ହାତ, ବଡ଼ ଆଖି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।