ମୁଖସଂସ୍ଥଂ ସୁକେତୁଂ ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିରୁଵାଚ ହ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିରୁଵାଚ। ଜନକସ୍ଯ ସୁତଂ ଵିଦ୍ଧି ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିରିତି ସ୍ମୃତମ୍
ସୁକେତୁଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜଣାକଙ୍କ ପୁଅ, ଲୋକେ ଯାହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ବୋଲି ଚିହ୍ନନ୍ତି, ସେଇ ମୁଁ।'
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୁଶଲଂ ସର୍ଵଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦମ୍ । ମୁଂଚାଶ୍ଵଂ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵଦାନଵଦଂଶିତୁଃ
ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ଯେଉଁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କ ନାଶକ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ନୋଚେନ୍ମଦ୍ବାଣନିର୍ଭିନ୍ନୋ ଯାସ୍ଯସେ ଯମସାଦନମ୍ । ଇତି ବ୍ରୁଵଂତଂ ଵୀରାଗ୍ର୍ଯଂ ସୁକେତୁଃ ସହସା ତ୍ଵରନ୍
ନହେଲେ, ମୋର ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ତୁମେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବ। ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର କହିବା ସହିତ, ସୁକେତୁ ତୁରନ୍ତ ତାଲମେଳେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ସଜ୍ଯଂ ଚାପଂ ଵିଧାଯାଶୁ ବାଣାନ୍ମୁଂଚନ୍ସ୍ଥିରୋଽଭଵତ୍ । ତେ ବାଣାଃ ଶିତପର୍ଵାଣଃ ସ୍ଵର୍ଣପୁଂଖାଃ ସମଂତତଃ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଧନୁଷ ତଣି, ତାରେ ସଜାଇ, ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।
ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଵ୍ଯାପିନସ୍ତତ୍ର ରଣମଧ୍ଯେ ସୁଦୁର୍ଭରାଃ । ତଦ୍ବାଣଜାଲଂ ତରସା ନିହତ୍ଯ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଶ୍ଚାପମଥା ତତଜ୍ଯମ୍ । ଵିଧାଯ ତସ୍ଯୋରସି ବାଣଷଟ୍କଂ । ମୁମୋଚ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଶିତପର୍ଵଶୋଭିତମ୍
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ବିପୁଳ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା, ଯାହା ସହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ତାହାକୁ ଶକ୍ତିରେ ଭେଦି, ଧନୁଷକୁ ତଣି, ସୁକେତୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଛଅଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଚମକୁଥିବା ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଦ୍ବାଣାଃ ସୁଭୁଜଭ୍ରାତୁର୍ହୃଦଯଂ ସଂଵିଦାର୍ଯ ଚ । ଗତାସ୍ତେ ଭୁଵି ଦୃଶ୍ଯଂତେ ରୁଧିରାକ୍ତା ମଲୀମସାଃ
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ସୁକେତୁଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭେଦି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ରକ୍ତ ଓ ମଳିନତାରେ ଢାକି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତଦ୍ବାଣଭିନ୍ନହୃଦଯଃ ସୁକେତୁଃ କୋପପୂରିତଃ । ଜଘାନଶରଵିଂଶତ୍ଯା ତୀକ୍ଷ୍ଣଯା ନତପର୍ଵଯା
ସେଇ ବାଣରେ ହୃଦୟ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁକେତୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବାଙ୍କିଆ ବିଶ୍ ଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିହତ କଲେ।
ଉଭୌ ବାଣଵିଭିନ୍ନାଂଗାଵୁଭୌ କ୍ଷତଜଵିପ୍ଲୁତୌ । ସୈନିକୈଃ ପରିଦୃଶ୍ଯଂତେ କିଂଶୁକାଵିଵ ପୁଷ୍ପିତୌ
ଦୁଇଯଣଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଅନେକ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦୁଇଯଣେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ସେନାମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ଦୁଇଟି।
ମୁଂଚଂତୌ ବାଣକୋଟୀଶ୍ଚ ସଂଦଧଂତୌ ତ୍ଵରା ଶରାନ୍ । ନ କେନାପି ଵିଲକ୍ଷ୍ଯେତେ ଲଘୁହସ୍ତୌ ମହାବଲୌ
ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ନୂଆ ବାଣ ସଜାଉଥିଲେ। କାହାରୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ ହେଉନଥିଲେ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ହାତ ହଳକା ଏବଂ ଶକ୍ତି ବହୁତ ଥିଲା।
କୁଂଡଲୀକୃତ ସଚ୍ଚାପୌ ଵର୍ଷଂତୌ ବାଣଧାରଯା । ନଵାଂବୁଦାଵିଵ ଦିଵି ଶକ୍ରନିର୍ଦେଶକାରିଣୌ
ଧନୁଷ ଭଲଭାବେ ତଣି, ବାଣର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଦୁଇଟି ନୂଆ ମେଘ ପରି ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତଯୋର୍ବାଣା ଗଜାନ୍ଵାହାନ୍ନରାଞ୍ଛୂରାନ୍ଵିମସ୍ତକାନ୍ । କୁର୍ଵଂତଃ କେଵଲଂ ଦୃଷ୍ଟା ନ ଚ ସଂଧାନମୋକ୍ଷଯୋଃ
ସେମାନଙ୍କ ବାଣ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ମଣିଷ ଓ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେକୁ ବିଦ୍ଧ କରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେବଳ ବାଣମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଧନୁଷ ତଣିବା କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିବା ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ପୃଥିଵୀ ସୁଭଟୈଃ ପୂର୍ଣା ସକିରୀଟୈଃ ସକୁଂଡଲୈଃ । ଧନୁର୍ବାଣକରୈ ରୋଷସଂଦଷ୍ଟାଧରଯୁଗ୍ମକୈଃ
ପୃଥିବୀ ସମର୍ଥ ସେନାମାନେ, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧନୁଷ ବାଣ ଧରିଥିବା, ରୋଷରେ ଠୋଠ କାମୁଡ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତଯୋଃ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧ୍ଯତୋର୍ଦର୍ପାତ୍ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵେଦିନୋଃ । ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ଦେଵଵିସ୍ମାପନଂ ମହତ୍
ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଦୁଇ ଗର୍ବିତ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ସଂମର୍ଦୋଽଭଵଦତ୍ଯଂତଂ ଵୀରକୋଟିଵିଦାରଣଃ । ନ କେନଚିତ୍କ୍ଵଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଶରଜାଲାଂତରେଂଽବରମ୍
ସଂଘର୍ଷ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ବହୁତ ବୀରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ବାଣର ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ସମଯେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିର୍ଵୀରୋଽରିମର୍ଦନଃ । ବାଣାଂଶ୍ଚାପେ ସମାଧତ୍ତ ଵସୁସଂଖ୍ଯାନ୍ଦୃଢାଞ୍ଛିତାନ୍
ସେଇ ସମୟରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦଳନ କରୁଥିବା ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ଧନୁଷରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ରଖିଲେ।
ଚତୁର୍ଭିସ୍ତୁରଗାନ୍ଵୀରଃ ସୁକେତୋରନଯତ୍କ୍ଷଯମ୍ । ଏକେନ ଧ୍ଵଜମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ତରସା ହସନ୍
ଚାରିଟି ବାଣରେ ବୀର ସୁକେତୁ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ହସି ହସି ତୀବ୍ର ଧ୍ୱଜକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ।
ଏକେନ ସାରଥେଃ କାଯାଚ୍ଛିରୋଭୂମାଵପାତଯତ୍ । ଏକେନ ଚାପଂ ସଗୁଣମଚ୍ଛିନଦ୍ରୋଷପୂରିତଃ
ସେ ଏକଟି ତୀରରେ ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ; ଆଉ ଏକ ତୀରରେ ତଣା ହୋଇଥିବା ଧନୁଷ ଓ ତାହାର ତାଣି ଲଗା ତୀରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଏକେନ ହୃଦି ଵିଵ୍ଯାଧ ସୁକେତୋର୍ଵେଗଵାନ୍ନୃପଃ । ତତ୍କର୍ମାଦ୍ଭୁତମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୀରା ଵିସ୍ମଯମାଯଯୁଃ
ତୃତୀୟ ତୀରରେ ତୀବ୍ର ରାଜା ସୁକେତୁଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସଚ୍ଛିନ୍ନଧନ୍ଵା ଵିରଥୋ ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ । ମହତୀଂ ସ ଗଦାଂ ଧୃତ୍ଵା ଯୋଦ୍ଘୁକାମୋଽଭ୍ଯୁପେଯିଵାନ୍
ଧନୁଷ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥଚାଳକ ହରାଇ ସେ ଏକ ବଡ଼ ଗଦା ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତମାଯାଂତଂ ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଗଦାଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦମ୍ । ମହତ୍ଯା ଗଦଯା ଯୁକ୍ତଂ ରଥାଦଵତତାର ସଃ
ସେ ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ବଡ଼ ଗଦା ନେଇ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାଧ୍ୟମେ ରଥରୁ ଅବତରିଲେ।
ଗଦାମାଦାଯ ମହତୀଂ ସର୍ଵାଯସଵିନିର୍ମିତାମ୍ । ଜାତରୂପଵିଚିତ୍ରାଂଗୀଂ ସର୍ଵଶୋଭାପୁରସ୍କୃତାମ୍
ସେ ଏକ ବଡ଼ ଲୋହାର ଗଦା ଉଠାଇଲେ, ଯାହା ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିର୍ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସୁକେତୋର୍ଵକ୍ଷସି ତ୍ଵରନ୍ । ତାଡଯାମାସ ହୃଦଯେ ଗଦାଂ ଵଜ୍ରାଗ୍ନିସନ୍ନିଭାମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ଭୟଙ୍କର ରେଷରେ, ବଜ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସମ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଗଦା ନେଇ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ସୁକେତୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ଗଦଯା ତାଡିତୋ ଵୀରୋ ନାକଂପତ ମହାମୁନେ । ମଦୋନ୍ମତ୍ତୋ ଯଥା ଦଂତୀ ବାଲେନ ସ୍ରଗ୍ଭିରାହତଃ
ଗଦା ଘାତରେ ନିଜେ ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବୀର କେବେ ଡଗମଗାଇଲେ ନାହିଁ, ମହାମୁନି, ଯେପରି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀକୁ ଜଣେ ଶିଶୁ ମାଳା ମାରିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ।
ଉଵାଚ ତଂ ସ ଵୀରାଗ୍ର୍ଯୋ ନୃପଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଂ ତଦା । ସହସ୍ଵୈକଂ ପ୍ରହାରଂ ମେ ଯଦି ଶୂରଃ ପରଂତପ
ତାପରେ ସେ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଶୂର ଓ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିପାର, ତେବେ ମୋର ଏକ ଘାତ ସହିବା।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଡଯାମାସ ଲଲାଟେ ଗଦଯା ଭୃଶମ୍ । ଗଦଯା ତାଡିତୋ ଭାଲେଽସୃଗ୍ଵମନ୍କୁପିତୋ ଭୃଶମ୍
ଏଭଳି କହି ସେ ଗଭୀର ଗଦା ଘାତରେ ତାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଘାତ କଲେ; ଏଭଳି ଘାତ ପାଇ ତାଙ୍କ ଭୃକୁଟିରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା ଏବଂ ସେ ଭୟଙ୍କର ରେଷରେ ତାପିଲେ।
ମୂର୍ଧ୍ନି ତଂ ତାଡଯାମାସ ଗଦଯା କାଲରୂପଯା । ସୁକେତୁରପି ତଂ ସ୍କଂଧେ ତାଡଯାମାସ ଧର୍ମଵିତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ; ସୁକେତୁ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ଘାତ କଲେ।
ଏଵଂ ଭୃଶଂ ପ୍ରକୁପିତୌ ଗଦାଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦୌ । ଗଦାଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣୌ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ
ଏଭଳି, ଦୁହେଁ ଭୟଙ୍କର ରେଷରେ ଏବଂ ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, ପରସ୍ପର ଜୟ ଲାଗି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯାଘାତଵିମତୌ ପରସ୍ପରଵଧୋଦ୍ଯତୌ । ନ କୋପି ତତ୍ର ହୀଯେତ ନ କୋ ଜୀଯେତ ସଂଯୁଗେ
ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦୁହେଁ ମନୋଯୋଗୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି ହାରିଲେ ନାହିଁ, କେହି ଜିତିଲେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ମୂର୍ଧ୍ନି ଭାଲେ ତଥା ସ୍କଂଧେ ହୃଦି ଗାତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵତଃ । ରୁଧିରୌଘ ପରିକ୍ଲିନ୍ନୌ ମହାବଲପରାକ୍ରମୌ
ମୁଣ୍ଡ, ଲଳାଟ, କାନ୍ଧ, ହୃଦୟ ଓ ସର୍ବଦେହରେ ରକ୍ତ ଧାରା ବହୁଥିଲା, ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗଦାମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍ । ଜଗାମ ପ୍ରବଲଂ ହଂତୁଂ ହୃଦି ରାଜାନୁଜଂ ବଲୀ
ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ଭୟଙ୍କର ରେଷରେ ତ୍ୱରିତ ଗଦା ଉଠାଇ, ରାଜାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଘାତ କରିବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।