ସ ଗୃହ୍ଣାତୁ ମଦୀଯାଦ୍ଧି ପାଣିପଦ୍ମାଚ୍ଚ ଵୀଟକମ୍ । ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିର୍ଵୀରୋ ଜଗ୍ରାହ କ୍ରୌଂଚଭେଦନେ
ସେ ମୋର ପଦ୍ମପରି ହାତରୁ ଦଣ୍ଡ ନିଅନ୍ତୁ। ତାପରେ ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି କ୍ରଉଞ୍ଚ ବ୍ୟୁହ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଧରିଲେ।
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଵୀରୈର୍ବହୁଭିଃ ପରିଵାରିତଃ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାଜନ୍ଯାସ୍ଯେଽହଂ କ୍ରୌଂଚଭେଦନେ
ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଅନେକ ବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘିରି ରହିଲେ। ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରଉଞ୍ଚ ବ୍ୟୁହକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବି।'
ଭାର୍ଗଵଃ ପୂର୍ଵମେଵାସୀତ୍କ୍ରୌଂଚଭେତ୍ତା ତଥା ହ୍ଯହମ୍ । ତଥାନ୍ଯଂ ଵୀରମାଵୋଚତ୍କୋଽସ୍ଯ ସାର୍ଧଂ ଗମିଷ୍ଯତି
'ଭାର୍ଗବ ପ୍ରଥମେ କ୍ରଉଞ୍ଚ ବ୍ୟୁହ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ, ଏବେ ମୁଁ ତାହା କରିବି।' ତାପରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବୀରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'କିଏ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯିବେ?'
ପୁଷ୍କଲଃ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯ ଯାତୁଂ ଚକ୍ରେ ମତିଂ ତତଃ । ରିପୁତାପୋ ନୀଲରତ୍ନ ଉଗ୍ରାଶ୍ଵୋ ଵୀରମର୍ଦନଃ
ତାପରେ ପୁଷ୍କଳ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ। ରିପୁତାପ, ନୀଳରତ୍ନ, ଉଗ୍ରାଶ୍ୱ ଓ ବୀରମର୍ଦ୍ଦନ ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସଂଦେଶାଦ୍ଯଯୁସ୍ତତ୍କ୍ରୌଂଚଭେଦନେ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋଽପି ରଥସ୍ଥଶ୍ଚ ସର୍ଵାଯୁଧଧରଃ ପରଃ
ସମସ୍ତେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେଇ କ୍ରଉଞ୍ଚ ବ୍ୟୁହ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଗଲେ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନିଜେ ରଥରେ ଉପରେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି।
ପୃଷ୍ଠତୋଽସ୍ଯ ପରୀଯାଯ ବହୁଭିଃ ସୈନିକୈର୍ଵୃତଃ । ତଦା ପ୍ରଚଲିତୌ ଦୃଷ୍ଟାଵନ୍ଯୋନ୍ଯବଲଵାରିଧୀ
ସେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଅନେକ ସେନା ଘିରି ଚାଲିଲେ। ତାପରେ ଦୁଇଟି ସେନା ଏକାଉଁଠି ଆଗେଇଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅନ୍ୟର ଶକ୍ତି ଓ ଧୃଢତା ମାପୁଥିଲେ।
ପ୍ରଲଯଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯୁକ୍ତୌ ଜଗତଃ ସୁତରଂଗିଣୌ । ତଦା ଭେର୍ଯଃ ସମାଜଘ୍ନୁରୁଭଯୋଃ ସେନଯୋର୍ଦୃଢାଃ
ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା, ବଡ଼ ନଦୀ ପରି ବହୁଥିବା, ସଂହାର କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଉଥିଲେ। ତାପରେ ଦୁଇ ପକ୍ଷର ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଳ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ବାଜିଲା।
ରଣଭେର୍ଯଃ ଶଂଖନାଦାଃ ଶ୍ରୂଯଂତେ ତତ୍ର ତତ୍ର ହ । ହେଷଂତେ ଵାଜିନସ୍ତତ୍ର ଗର୍ଜଂତି ଦ୍ଵିରଦା ଭୃଶମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଳ ଓ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ହେଇଁ ହେଇଁ କରୁଥିଲେ, ହାତୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ହୁଂ ହୁଂ କୁର୍ଵଂତି ଵୀରାଗ୍ର୍ଯା ନଦଂତି ରଥନେମଯଃ । ତତ୍ର ପ୍ରକୁପିତାଃ ଶୂରାଃ ସୁବାହୁବଲଦର୍ପିତାଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ 'ହୁଁ ହୁଁ' କରି ଗଜଗଜ ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି, ରଥର ଚକା ଗର୍ଜନ କରୁଛି। ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ ବାହୁରେ ଗର୍ବିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ରୋଷରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଛିଂଧି ଭିଂଧୀତି ଭାଷଂତୋ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ବହଵୋ ରଣେ । ଏଵଂଭୂତେ ରଣୋଦ୍ଯୁକ୍ତେ ସୈନ୍ଯେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଵୈରିଣୋଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଯୋଦ୍ଧା 'କାଟ, ଭେଦ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସେନାରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ସଜାଗ ଅଛନ୍ତି।
ମୁଖସଂସ୍ଥଂ ସୁକେତୁଂ ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିରୁଵାଚ ହ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିରୁଵାଚ। ଜନକସ୍ଯ ସୁତଂ ଵିଦ୍ଧି ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିରିତି ସ୍ମୃତମ୍
ସୁକେତୁଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜଣାକଙ୍କ ପୁଅ, ଲୋକେ ଯାହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ବୋଲି ଚିହ୍ନନ୍ତି, ସେଇ ମୁଁ।'
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୁଶଲଂ ସର୍ଵଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦମ୍ । ମୁଂଚାଶ୍ଵଂ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵଦାନଵଦଂଶିତୁଃ
ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ଯେଉଁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କ ନାଶକ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ନୋଚେନ୍ମଦ୍ବାଣନିର୍ଭିନ୍ନୋ ଯାସ୍ଯସେ ଯମସାଦନମ୍ । ଇତି ବ୍ରୁଵଂତଂ ଵୀରାଗ୍ର୍ଯଂ ସୁକେତୁଃ ସହସା ତ୍ଵରନ୍
ନହେଲେ, ମୋର ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ତୁମେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବ। ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର କହିବା ସହିତ, ସୁକେତୁ ତୁରନ୍ତ ତାଲମେଳେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ସଜ୍ଯଂ ଚାପଂ ଵିଧାଯାଶୁ ବାଣାନ୍ମୁଂଚନ୍ସ୍ଥିରୋଽଭଵତ୍ । ତେ ବାଣାଃ ଶିତପର୍ଵାଣଃ ସ୍ଵର୍ଣପୁଂଖାଃ ସମଂତତଃ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଧନୁଷ ତଣି, ତାରେ ସଜାଇ, ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।
ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଵ୍ଯାପିନସ୍ତତ୍ର ରଣମଧ୍ଯେ ସୁଦୁର୍ଭରାଃ । ତଦ୍ବାଣଜାଲଂ ତରସା ନିହତ୍ଯ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଶ୍ଚାପମଥା ତତଜ୍ଯମ୍ । ଵିଧାଯ ତସ୍ଯୋରସି ବାଣଷଟ୍କଂ । ମୁମୋଚ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଶିତପର୍ଵଶୋଭିତମ୍
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ବିପୁଳ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା, ଯାହା ସହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ତାହାକୁ ଶକ୍ତିରେ ଭେଦି, ଧନୁଷକୁ ତଣି, ସୁକେତୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଛଅଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଚମକୁଥିବା ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଦ୍ବାଣାଃ ସୁଭୁଜଭ୍ରାତୁର୍ହୃଦଯଂ ସଂଵିଦାର୍ଯ ଚ । ଗତାସ୍ତେ ଭୁଵି ଦୃଶ୍ଯଂତେ ରୁଧିରାକ୍ତା ମଲୀମସାଃ
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ସୁକେତୁଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭେଦି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ରକ୍ତ ଓ ମଳିନତାରେ ଢାକି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତଦ୍ବାଣଭିନ୍ନହୃଦଯଃ ସୁକେତୁଃ କୋପପୂରିତଃ । ଜଘାନଶରଵିଂଶତ୍ଯା ତୀକ୍ଷ୍ଣଯା ନତପର୍ଵଯା
ସେଇ ବାଣରେ ହୃଦୟ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁକେତୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବାଙ୍କିଆ ବିଶ୍ ଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିହତ କଲେ।
ଉଭୌ ବାଣଵିଭିନ୍ନାଂଗାଵୁଭୌ କ୍ଷତଜଵିପ୍ଲୁତୌ । ସୈନିକୈଃ ପରିଦୃଶ୍ଯଂତେ କିଂଶୁକାଵିଵ ପୁଷ୍ପିତୌ
ଦୁଇଯଣଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଅନେକ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦୁଇଯଣେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ସେନାମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ଦୁଇଟି।
ମୁଂଚଂତୌ ବାଣକୋଟୀଶ୍ଚ ସଂଦଧଂତୌ ତ୍ଵରା ଶରାନ୍ । ନ କେନାପି ଵିଲକ୍ଷ୍ଯେତେ ଲଘୁହସ୍ତୌ ମହାବଲୌ
ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ନୂଆ ବାଣ ସଜାଉଥିଲେ। କାହାରୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ ହେଉନଥିଲେ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ହାତ ହଳକା ଏବଂ ଶକ୍ତି ବହୁତ ଥିଲା।
କୁଂଡଲୀକୃତ ସଚ୍ଚାପୌ ଵର୍ଷଂତୌ ବାଣଧାରଯା । ନଵାଂବୁଦାଵିଵ ଦିଵି ଶକ୍ରନିର୍ଦେଶକାରିଣୌ
ଧନୁଷ ଭଲଭାବେ ତଣି, ବାଣର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଦୁଇଟି ନୂଆ ମେଘ ପରି ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତଯୋର୍ବାଣା ଗଜାନ୍ଵାହାନ୍ନରାଞ୍ଛୂରାନ୍ଵିମସ୍ତକାନ୍ । କୁର୍ଵଂତଃ କେଵଲଂ ଦୃଷ୍ଟା ନ ଚ ସଂଧାନମୋକ୍ଷଯୋଃ
ସେମାନଙ୍କ ବାଣ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ମଣିଷ ଓ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେକୁ ବିଦ୍ଧ କରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେବଳ ବାଣମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଧନୁଷ ତଣିବା କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିବା ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ପୃଥିଵୀ ସୁଭଟୈଃ ପୂର୍ଣା ସକିରୀଟୈଃ ସକୁଂଡଲୈଃ । ଧନୁର୍ବାଣକରୈ ରୋଷସଂଦଷ୍ଟାଧରଯୁଗ୍ମକୈଃ
ପୃଥିବୀ ସମର୍ଥ ସେନାମାନେ, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧନୁଷ ବାଣ ଧରିଥିବା, ରୋଷରେ ଠୋଠ କାମୁଡ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତଯୋଃ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧ୍ଯତୋର୍ଦର୍ପାତ୍ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵେଦିନୋଃ । ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ଦେଵଵିସ୍ମାପନଂ ମହତ୍
ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଦୁଇ ଗର୍ବିତ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ସଂମର୍ଦୋଽଭଵଦତ୍ଯଂତଂ ଵୀରକୋଟିଵିଦାରଣଃ । ନ କେନଚିତ୍କ୍ଵଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଶରଜାଲାଂତରେଂଽବରମ୍
ସଂଘର୍ଷ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ବହୁତ ବୀରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ବାଣର ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ସମଯେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିର୍ଵୀରୋଽରିମର୍ଦନଃ । ବାଣାଂଶ୍ଚାପେ ସମାଧତ୍ତ ଵସୁସଂଖ୍ଯାନ୍ଦୃଢାଞ୍ଛିତାନ୍
ସେଇ ସମୟରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦଳନ କରୁଥିବା ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ଧନୁଷରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ରଖିଲେ।
ଚତୁର୍ଭିସ୍ତୁରଗାନ୍ଵୀରଃ ସୁକେତୋରନଯତ୍କ୍ଷଯମ୍ । ଏକେନ ଧ୍ଵଜମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ତରସା ହସନ୍
ଚାରିଟି ବାଣରେ ବୀର ସୁକେତୁ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ହସି ହସି ତୀବ୍ର ଧ୍ୱଜକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ।
ଏକେନ ସାରଥେଃ କାଯାଚ୍ଛିରୋଭୂମାଵପାତଯତ୍ । ଏକେନ ଚାପଂ ସଗୁଣମଚ୍ଛିନଦ୍ରୋଷପୂରିତଃ
ସେ ଏକଟି ତୀରରେ ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ; ଆଉ ଏକ ତୀରରେ ତଣା ହୋଇଥିବା ଧନୁଷ ଓ ତାହାର ତାଣି ଲଗା ତୀରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଏକେନ ହୃଦି ଵିଵ୍ଯାଧ ସୁକେତୋର୍ଵେଗଵାନ୍ନୃପଃ । ତତ୍କର୍ମାଦ୍ଭୁତମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୀରା ଵିସ୍ମଯମାଯଯୁଃ
ତୃତୀୟ ତୀରରେ ତୀବ୍ର ରାଜା ସୁକେତୁଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସଚ୍ଛିନ୍ନଧନ୍ଵା ଵିରଥୋ ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ । ମହତୀଂ ସ ଗଦାଂ ଧୃତ୍ଵା ଯୋଦ୍ଘୁକାମୋଽଭ୍ଯୁପେଯିଵାନ୍
ଧନୁଷ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥଚାଳକ ହରାଇ ସେ ଏକ ବଡ଼ ଗଦା ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତମାଯାଂତଂ ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଗଦାଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦମ୍ । ମହତ୍ଯା ଗଦଯା ଯୁକ୍ତଂ ରଥାଦଵତତାର ସଃ
ସେ ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ବଡ଼ ଗଦା ନେଇ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାଧ୍ୟମେ ରଥରୁ ଅବତରିଲେ।