ତେନାସୌ ମୋଚିତୋ ଵାଜୀ ଚଂଦନାଦିକଚର୍ଚିତଃ । ତଂ ପାଲଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପରଵୀରହା
ସେ ଘୋଡ଼ାଟିଏ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶତ୍ରୁମାର୍ଦ୍ଦନ ଶତୃଘ୍ନ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଯେ ଚ ଶୂରା ଵଯଂ ଵୀରା ଧନୁର୍ହସ୍ତା ଇମେ ଵଯମ୍ । ତେ ଗୃହ୍ଣଂତୁ ବଲାଦ୍ଵାହଂ ରତ୍ନମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍
ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ସାହସୀ, ବଣ୍ଡୁକ ଧରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରତ୍ନମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଘୋଡ଼ାଟିଏକୁ ଜୋରକରି ଧରନ୍ତୁ।
ତଂ ଚ ମୋକ୍ଷ୍ଯତି ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ସର୍ଵଵୀରଶିରୋମଣିଃ । ଅନ୍ଯଥା ପାଦଯୋସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଣତିଂ ଯାଂତୁ ଧନ୍ଵିନଃ
ସମସ୍ତ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତୃଘ୍ନ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବେ; ନହେଲେ, ଧନୁର୍ବାନ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଶିର ନମାନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯଭିପ୍ରାଯମାଲୋକ୍ଯ ଜଗାଦ ନୃପନଂଦନଃ । ରାମ ଏଵ ଧନୁର୍ଧାରୀ ନ ଵଯଂ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏହି ଭାବନା ଦେଖି, ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ: 'ରାମ ଛଡ଼ି ଆମେ କେହି ସତ୍ୟ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ନୁହେଁ; ଆମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହେଉନାହିଁ।'
ତାତେ ମେଽଵସ୍ଥିତେ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଂ କୋଽଯଂ ଗର୍ଵୋ ମହାନ୍ଭୁଵି । ପ୍ରାପ୍ନୋତୁ ଗର୍ଵସ୍ଯ ଫଲଂ ମମ ନିର୍ମୁକ୍ତସାଯକୈଃ
ମୋ ବାପା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଥିବାବେଳେ, ଏହି ଲୋକରେ ଏତେ ଅହଂକାର କାହିଁକି? ମୋ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଅଭିମାନର ଫଳ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ନିଶିତା ବାଣାଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ କିଂଶୁକଂ ଯଥା । ପୁଷ୍ପିତଂ ଵିଦଧତ୍ଵଦ୍ଧା କ୍ଷତାଵୃତଶରୀରକମ୍
ଆଜି, ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ପରି ଘାଉରେ ଢାକିଦେଉ।
ଦାରଯଂତୁ କପୋଲାଂଶ୍ଚ ସାଯକା ମମ ଦଂତିନାମ୍ । ଅଶ୍ଵାନ୍ପଶ୍ଯଂତୁ ଶତଶୋ ରୁଧିରୌଘପରିପ୍ଲୁତାନ୍
ମୋ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ହାତୀମାନଙ୍କର ଗଣ୍ଡକୁ ଫାଟିଦେଉ, ଏବଂ ଶତଶଃ ଘୋଡ଼ାମାନେ ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଭିଜିଯାଉ।
ପିବଂତୁ ଯୋଗିନୀସଂଘା ରୁଧିରାଣି ନୃମସ୍ତକୈଃ । ଶିଵା ଭଵଂତୁ ସଂତୁଷ୍ଟା ମଦ୍ଵୈରିକ୍ରଵ୍ଯଭକ୍ଷଣୈଃ
ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ଦଳ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡୁରୁ ରକ୍ତ ପିଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ଶିବାଙ୍କ ସଙ୍ଗିନୀମାନେ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମାଂସ ଭୋଜନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ପଶ୍ଯଂତୁ ସୁଭଟାସ୍ତସ୍ଯ ମମ ବାହୁବଲଂ ମହତ୍ । କୋଦଂଡଦଂଡନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ଶରକୋଟୀର୍ଵିମୁଂଚତଃ
ସେଇ ସୁବଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୋ ବାହୁବଳର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ କୋଦଣ୍ଡ ଧନୁରୁ ଅଗଣିତ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଛି।
ଇତ୍ଥମୁକ୍ତ୍ଵା ମହୀପସ୍ଯ ତନୁଜୋ ଦମନାଭିଧଃ । ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରେଷଯିତ୍ଵା ତଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋଽଭଵଦୁଦ୍ଭଟଃ
ଏଭଳି କହି, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଦମନ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସହରକୁ ପଠାଇ, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ହେଲେ।
ସେନାପତିମୁଵାଚେଦଂ ସଜ୍ଜୀକୁରୁ ମହାମତେ । ସେନାଂ ପରିମିତାଂ ମହ୍ଯଂ ଵୈରିଵୃଂଦନିଵାରଣେ
ସେ ସେନାପତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋ ପାଇଁ ଏମିତି ଏକ ସେନା ତିଆରି କର, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ରୋକିପାରିବ।'
ସଜ୍ଜାଂ ସେନାଂ ଵିଧାଯାଶୁ ସଂମୁଖୋ ରଣମଂଡଲେ । ସ୍ଥିତଵାନ୍ଯା ଵଦତ୍ଯୁଗ୍ରସ୍ତାଵତ୍ପ୍ରାପ୍ତା ହଯାନୁଗାଃ
ସେ ତୁରନ୍ତ ସେନାକୁ ସଜାଇ, ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଏବଂ ସେ ତୀବ୍ର କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ଘୋଡ଼ାଚାଳକମାନେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
କ୍ଵାସୌ ହଯୋ ମହାରାଜ୍ଞୋ ଭାଲପତ୍ରେଣ ଚିହ୍ନିତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତେ ତୁ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମତିଵ୍ଯାକୁଲିତା ମୁହୁଃ
'ସେଇ ମହାରାଜଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ଭାଲପତ୍ର ଚିହ୍ନିତ, କେଉଁଠି?' ବୋଲି ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟଅନ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ।
ତାଵଦ୍ଦଦର୍ଶ ପୁରତଃ ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯଃ ପରଂତପଃ । ସଜ୍ଜୀଭୂତଂ ତୁ କଟକଂ ଵୀରଶବ୍ଦନିନାଦିତମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାର୍ଦ୍ଦନ ନାୟକ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ବୀର ହୁଙ୍କାରରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା ଏକ ବଡ଼ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ରାଵଦଞ୍ଜନାଃ କେଚିନ୍ନୀତୋଽଶ୍ଵୋଽନେନ ଭୂପତେ । ଅନ୍ଯଥା ସଂମୁଖସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍କଥଂ ଵୀରୋ ବଲାନୁଗଃ
ସେଠାରେ କିଛି ଲୋକ କହିଲେ: 'ଏହି ଲୋକ ରାଜାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇଯାଇଛି; ନହେଲେ, ଏତେ ବଳ ସହିତ କିପରି ଆମ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିପାରିବ?'
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସେଵକମ୍ । ସ ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ପପ୍ରଚ୍ଛ କୁତ୍ରାଶ୍ଵୋ ରାମଭୂପତେଃ
ଏହା ଶୁଣି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ନାୟକ ଜଣେ ସେବକଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ; ସେ ଯାଇ ସେଠାରେ ପଚାରିଲେ, 'ରାମ ରାଜାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା କେଉଁଠି?'
କେନ ନୀତଃ କୁତୋ ନୀତୋ ରାମଂ ଜାନାତି ନୋ କୁଧୀଃ । ଯଂ ଶକ୍ରପ୍ରମୁଖା ଦେଵା ବଲିମାଦାଯ ସନ୍ନତାଃ
'କିଏ ନେଇଗଲା? କେଉଁଠି ନେଇଗଲା? ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାମଙ୍କୁ ଜାଣେନି କି? ଯାହାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ବଳି ଦେଇ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ଵୈ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କୁପିତଂ ତୁ ବଲଂ ମହତ୍ । ସର୍ଵଥା ହି ଗ୍ରସିଷ୍ଯେତ ପ୍ରଣତିଂ ଚେନ୍ନ ଯାସ୍ଯତି
ଯଦି ଧର୍ମରାଜାଙ୍କ ଏହି ବଡ଼ ସେନା କ୍ରୋଧିତ ହେବ, ତେବେ ସେ ନମସ୍କାର ନକଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଇତ୍ଥମୁକ୍ତଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦା ରାଜସୁତୋ ବଲୀ । ତଂ ଵୈ ଧିକ୍କାରଯାମାସ ଵାଗ୍ଜାଲେନ ସୁଦୁର୍ମନାଃ
ଏହି କଥାଗୁଡିକୁ ଶୁଣି, ସେ ସମୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡି, ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହି ଅପମାନ କଲେ।
ମଯାନୀତୋ ଯଜ୍ଞହଯଃ ପତ୍ରଚିହ୍ନାଦ୍ଯଲଂକୃତଃ । ଯେ ଶୂରାସ୍ତେ ତୁ ମାଂ ଜିତ୍ଵା ମୋଚଯଂତୁ ବଲାଦିହ
ମୁଁ ଏହି ଯଜ୍ଞର ଘୋଡ଼ାକୁ ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିବା ପତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ସହିତ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି; ଯେଉଁ ସାହସୀମାନେ ମୋତେ ବଳରେ ହରାଇପାରିବେ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଆସି ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ସେଵକସ୍ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୋଷପୂର୍ଣୋ ହସନ୍ଯଯୌ । ରାଜ୍ଞେ ନିଵେଦଯାମାସ ଯଥାଵଦୁପଵର୍ଣିତମ୍
ସେବକ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହସିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସବୁ କଥା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଜଣାଇଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରୋଷତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ଯଯୌ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ରାଜପୁତ୍ରଂ ମହାଵୀରପୁରସ୍କୃତମ୍
ଏହା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇଥିବା, ପ୍ରତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ମହାବୀରମାନେ ଘେରିଥିବା ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଇଲେ।
ରଥେନ କନକାଂଗେନ ଚତୁର୍ଵାଜିସୁଶୋଭିନା । ସୁକୂବରେଣ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରପୂରିତେନ ଯଯୌ ବଲୀ
ସୁନାର ଅଂଶ ଲାଗିଥିବା, ଚାରିଟି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଯୋଜାଯାଇଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଭରିଥିବା ରଥରେ ବସି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇଲେ।
ଧନୁଷ୍ଟଂକାରଯାମାସ ମହାବଲସମନ୍ଵିତଃ । ପୁନଃପୁନର୍ଜହାସୋଚ୍ଚୈଃ କୋପାଦୁଦ୍ଗମିତାଶ୍ରୁକଃ
ମହାଶକ୍ତି ଥିବା ସେ, ଧନୁଷ ଟାଣି ଶବ୍ଦ କରିଲେ, ପୁନିପୁନି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା।
ଅଶ୍ଵଵାହା ଗଜାରୂଢାଃ ଖଡ୍ଗୋଲ୍ଲସିତପାଣଯଃ । ଅନ୍ଵଯୁସ୍ତେ ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯଂ ରୋଷପୂର୍ଣାକୁଲେକ୍ଷଣମ୍
ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବା, ହାତୀ ଚଢ଼ିଥିବା ଏବଂ ତଳୱାର ଚମକୁଥିବା ହାତରେ ଧରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, କ୍ରୋଧରେ ଆଖି ଅସ୍ଥିର ଥିବା ପ୍ରତାପଶାଳୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ହସ୍ତିନଃ ପତ୍ତଯଶ୍ଚୈଵ କୋଟିଶଃ ପ୍ରଧନୋଦ୍ଯତାଃ । ଚିରକାଲମଭୀପ୍ସଂତୋ ରଣଂ ଵୀରେଣକାରିତମ୍
କୋଟିକୋଟି ହାତୀ ଏବଂ ପଦାତିମାନେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରୁଥିଲେ, ସେ ମହାବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ହେବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ।
ତଦୋଦ୍ଯତଂ ସମାଜ୍ଞାଯ ରିପୁସୈନ୍ଯଂ ନୃପାତ୍ମଜଃ । ପ୍ରତ୍ଯୁଜ୍ଜଗାମ ଵୀରାଗ୍ର୍ଯୋ ମହାବଲପରୀଵୃତଃ
ଶତ୍ରୁ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି, ମହାବଳୀ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ସାହସୀ ରାଜପୁତ୍ର, ଅନେକ ଶୂରବୀର ଘେରିଥିବା, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଗେଇଲେ।
ସନ୍ନଦ୍ଧଃ କଵଚୀ ଖଡ୍ଗୀ ଶରାସନଧରୋ ଯୁଵା । ଲୀଲଯୈଵ ଯଯୌ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ମୃଗରାଡ୍ଗଜତାମିଵ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କବଚ ପିନ୍ଧି, ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ ଧରି, ଯୁବକ ଯୋଦ୍ଧା ହସି ହସି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇଲେ, ଯେପରି ଏକ ସିଂହ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତଦା ଯୋଧାଃ ପ୍ରକୁପିତାଃ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣଃ । ଛିଂଧି ଭିଂଧୀତି ଭାଷଂତୋ ରଣକାର୍ଯଵିଶାରଦାଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା, 'କାଟ, ଭେଦ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
ପତ୍ତଯଃ ପତ୍ତିସଂଘେନ ଗଜାରୂଢାଶ୍ଚ ସାଦିଭିଃ । ରଥାରୂଢା ରଥସ୍ଥୈଶ୍ଚ ଵାହାରୂଢାଶ୍ଵସଂସ୍ଥିତୈଃ
ପଦାତିମାନେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହ, ହାତୀ ଚଢ଼ିଥିବାମାନେ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହ, ରଥାରୁଢ଼ମାନେ ଅନ୍ୟ ରଥାରୁଢ଼ମାନେ ସହ, ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବାମାନେ ଅନ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବାମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।