ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞଂ ଚ ପଶ୍ଯନ୍ରାଜା ସ ଧାର୍ମିକଃ । ଵଵଂଦେ ଚରଣୌ ତସ୍ଯ କୃପାପାତ୍ରକୃତାତ୍ମକଃ
ସେ ଧର୍ମିକ ରାଜା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କୃପାରେ ପୂତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତଦାଜ୍ଞଯା ଵିମାନେ ସ ଆରୁହ୍ଯ ମହିଲାଯୁତଃ । ଜଗାମ ପଶ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ଦିଵି ଵୈକୁଂଠମଦ୍ଭୁତମ୍
ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାଜା ଅନେକ ମହିଳା ସହ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଦିବ୍ୟ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଚଲିଗଲେ।
ମଂତ୍ରୀ ଧର୍ମପରୋ ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିଦୁତ୍ତମଃ । ଯଯୌ ସାକଂ ଵିମାନେନ ଲଲନାଵୃନ୍ଦସେଵିତଃ
ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଅଗ୍ରଜ୍ଞ, ସେ ମଧ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ଘେରି ରଥରେ ଯାଇଥିଲେ।
ତାପସବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵତୀର୍ଥାଵଗାହକଃ । ଚତୁର୍ଭୁଜତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଯଯୌ ଦେଵୈର୍ଵିମାନିଭିଃ
ସେଠାରେ ଯିଏ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ତାପସ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଚାରି ହସ୍ତ ଧାରଣ କରି ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ରଥରେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଚଲିଗଲେ।
କରଂବୋଽପି ମହାରାଜ ଗାନପୁଣ୍ଯେନ ଦର୍ଶନମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯଯୌ ସୁରାଵାସଂ ସର୍ଵଦେଵାଦିଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ମହାରାଜ, କରମ୍ବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଗୀତର ପୁଣ୍ୟରେ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସର୍ଵେ ପ୍ରଚଲିତା ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପରମମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଚତୁର୍ଭୁଜାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପାଥୋଜଧାରିଣଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାରି ହସ୍ତ ଧାରଣ କରି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରି, ଚମତ୍କାର ଭିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସର୍ଵେ ମେଘଶ୍ରିଯଃ ଶୁଦ୍ଧା ଲସଦଂଭୋଜପାଣଯଃ । ହାରକେଯୂରକଟକୈର୍ଭୂଷିତାଂଗା ଯଯୁର୍ଦିଵମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମେଘର ଭାସା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ପଦ୍ମ ହସ୍ତ ଧାରଣ କରି, ହାର, କେୟୂର ଓ କଂକଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତଦ୍ଵିମାନାଵଲୀର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକୈଃ ପ୍ରକୃତିଭିସ୍ତଦା । ଦୁଂଦୁଭୀନାଂ ତୁ ନିର୍ଘୋଷସ୍ତୈଃ କୃତଃ କର୍ଣଗୋଚରଃ
ସେଇ ରଥମାଳାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କର ନେତାମାନେ ବଡ଼ ଢୋଳର ଗଜ୍ଜନ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ତଦୈକୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ହ୍ଯାସୀଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପାଦାବ୍ଜଵଲ୍ଲଭଃ । ଗତସ୍ତଦ୍ଵିରହାକୃଷ୍ଟଚେତା ଜାତଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ସେ ସମୟରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମର ପ୍ରିୟ, ବିୟୋଗର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କର ମନ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ଚାରି ହସ୍ତ ଧାରଣ କଲେ।
ତଚ୍ଚିତ୍ରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଲୋକାସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସଂତୋ ମହୋଦଯମ୍ । ଗଂଗାସାଗରସଂଯୋଗେ ସ୍ନାତ୍ଵାଽଗୁସ୍ତଂ ପୁରଂ ପ୍ରତି
ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟର ସ୍ତୁତି କଲେ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଂଯୋଗରେ ସ୍ନାନ କରି ଅଗସ୍ତ୍ୟପୁରୀକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଅହୋ ଭାଗ୍ଯଂ ଭୂମିପତେ ରତ୍ନଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ସନ୍ମତେଃ । ଜଗାମାନେନ ଦେହେନ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ହେ ଭୂମିପତି, ରତ୍ନଗ୍ରୀବ ଯେତେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ମନୋଭାବର! ସେ ଏହି ଦେହରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ରାଜନ୍ନସୌ ନୀଲଗିରିଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସତ୍କୃତଃ । ଯଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ଵ୍ରଜଂତ୍ଯଦ୍ଧା ଵୈକୁଂଠଂ ପରମାଯନମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଇ ନୀଳଗିରି, ଯାହାକୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସମ୍ମାନିତ କରିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଏତନ୍ନୀଲସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସ ଭାଗ୍ଯଵାନ୍ । ଯଃ ଶ୍ରାଵଯତି ଲୋକାନ୍ଵୈ ତୌ ଗଚ୍ଛେତାଂ ପରଂ ପଦମ୍
ଏହି ନୀଳ ପର୍ବତର ମହିମା କିଏ ଶୁଣେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ଏବଂ ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେଉଛି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଉଚ୍ଚତମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନୋ ନଶ୍ଯତି ସ୍ମୃତିମାତ୍ରତଃ । ପ୍ରାଂତେ ସଂସାରନିସ୍ତାରଂ ଦଦାତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଏହାକୁ ମାତ୍ର ମନେ ପକାଇ ଏବଂ ଶୁଣିଲେ, ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଶେଷରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯୋଽସୌ ନୀଲାଧିଵାସୀ ଚ ସ ରାମଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ସୀତାସାକ୍ଷାନ୍ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍
ଯିଏ ନୀଳ ପର୍ବତରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି, ସେଇ ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ସୀତା ନିଜେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ।
ହଯମେଧଂ ଚରିତ୍ଵା ସ ଲୋକାନ୍ଵୈ ପାଵଯିଷ୍ଯତି । ଯନ୍ନାମବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଯାଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେ ପ୍ରଦିଶ୍ଯତେ
ଘୋଡ଼ାଯଜ୍ଞ କରି ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିବେ। ତାଙ୍କର ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ ଦିଆଯାଏ।
ଇଦାନୀଂ ତ୍ଵଦ୍ଧଯଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନୀଲେପର୍ଵତସତ୍ତମେ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମଦେଵଂ ତ୍ଵଂ ନମସ୍କୁରୁ ମହାମତେ
ଏବେ ତୁମର ଘୋଡ଼ା ଉତ୍ତମ ନୀଳ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର।
ତତ୍ର ନିଷ୍ପାପିନୋ ଭୂତ୍ଵା ଯାସ୍ଯାମଃ ପରମଂ ପଦମ୍ । ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦ୍ବହଵୋ ନିସ୍ତୀର୍ଣା ଭଵସାଗରାତ୍
ସେଠାରେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବା। ଯାହାଙ୍କର କୃପାରେ ଅନେକେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ପ୍ରଵଦତସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତୋଽଶ୍ଵୋ ନୀଲପର୍ଵତମ୍ । ଵାଯୁଵେଗେନ ପୃଥିଵୀଂ କୁର୍ଵନ୍ସଂକ୍ଷୁଣ୍ଣମଂଡଲାମ୍
ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, ଘୋଡ଼ା ବେଗରେ ନୀଳ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ପୃଥିବୀକୁ ହଲାଇ ମଣ୍ଡଳକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା।
ତଦା ରାଜାପି ତତ୍ପୃଷ୍ଠଚାରୀ ନୀଲାଭିଧଂ ଗିରିମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତୋ ଗଂଗାବ୍ଧିସଂଯୋଗେ ସ୍ନାତ୍ଵାଗାତ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ରାଜା, ପଛରୁ ଯାଇ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଂଯୋଗରେ ଥିବା ନୀଳ ନାମକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସ୍ନାନ କରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସ୍ତୁତ୍ଵା ନତ୍ଵା ଚ ଦେଵେଶଂ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତମ୍ । ଜାତଂ କୃତାର୍ଥମାତ୍ମାନମମନ୍ଯତ ସ ଶତ୍ରୁହା
ଦେବମାନ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସ୍ତୁତି କରି ଓ ନମସ୍କାର କରି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାଜା ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବିଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। କ୍ଷଣଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତୃଣାନ୍ଯତ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ଵାଜୀ ମନୋଜଵଃ । ଵୀରଶ୍ରେଣୀଵୃତଃ ପତ୍ରଂ ଭାଲେ ଧୃତ୍ଵା ସଚାମରଃ
ଶେଷ କହିଲେ: କିଛି ସମୟ ରୁହି, ଘାସ ଖାଇ, ମନର ଦ୍ରୁତତାରେ ଘୋଡ଼ା ଚାଲିଗଲା। ଏହା ନାୟକମାନେ ଘେରିଥିଲେ, ଭାଲରେ ପତ୍ର ଧରିଥିଲା, ଚାମର ଲଗାଇଥିଲା।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ସୁଵୀରେଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି ନୃପେଣ ଚ । ପୁଷ୍କଲେନୋଗ୍ରଵାହେନ ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯେଣ ରକ୍ଷିତଃ
ଶତୃଘ୍ନ, ଶୂର ବଡ଼ ରାଜା ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଭଣ୍ଡାର ଓ ତୀବ୍ର ବେଗ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କଳ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଯଯୌ ପୁରୀଂ ସ ଚକ୍ରାଂକାଂ ସୁବାହୁପରିରକ୍ଷିତାମ୍ । ଅନେକଵୀରକୋଟୀଭୀ ରକ୍ଷିତୋଽନୁଗତଃ ପ୍ରଭୋ
ଏହା ଚକ୍ର ଚିହ୍ନିତ ସହରକୁ ଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସୁବାହୁ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଅନେକ କୋଟି ନାୟକ ଏହାକୁ ସହଯାତ୍ରା ଓ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତଦା ପୁତ୍ରୋସ୍ଯ ଦମନୋ ମୃଗଯାମାସ୍ଥିତୋ ମହାନ୍ । ଦଦର୍ଶାଶ୍ଵଂ ଭାଲପତ୍ରଂ ଚଂଦନାଦିକଚର୍ଚିତମ୍
ସେତେବେଳେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦମନ ଶିକାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଭାଲରେ ପତ୍ର ଲଗାଇଥିବା ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଲେପିଥିବା ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଲୋକ୍ଯ ସେଵକଂ ପ୍ରାହ କସ୍ଯାଶ୍ଵୋ ମେଽକ୍ଷିଗୋଚରଃ । ଭାଲେ ପତ୍ରଂ ଧୃତଂ କିଂ ନୁ ଚାମରଂ କିଂତୁ ଶୋଭନମ୍
ଦେଖି ତିନି ସେବକକୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏହି ଘୋଡ଼ା କାହାର? ଭାଲରେ ପତ୍ର କାହିଁକି ଲଗାଇଛି? ଚାମର କାହିଁକି ଅଛି? ତଥାପି ଏହା ବହୁତ ଶୋଭା ପାଉଛି।'
ଇତି ରାଜ୍ଞୋଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସେଵକଃ ପ୍ରଯଯୌ ତତଃ । ଯତ୍ରାସୌ ଵର୍ତତେ ଵାଜୀ ଭାଲପତ୍ରଃ ସୁଶୋଭନଃ
ରାଜାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେବକ ଯେଉଁଠାରେ ଭାଲରେ ପତ୍ର ଲଗାଇଥିବା ଶୋଭାମୟ ଘୋଡ଼ା ଦଢ଼ା ଥିଲା, ସେଠାକୁ ଗଲା।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ କେଶସଂଘେ ରତ୍ନମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ । ନିନାଯ ଚାଗ୍ରେ ଭୂପସ୍ଯ ସୁବାହୁକୁଲଧାରିଣଃ
ଘୋଡ଼ାର କେଶ ଧରି, ରତ୍ନମାଳା ଲଗାଇଥିବା, ସୁବାହୁ ବଂଶର ଅନୁଗାମୀ ଏହାକୁ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ନେଇଗଲେ।
ସ ପତ୍ରଂ ଵାଚଯାମାସ ସୁଂଦରାକ୍ଷରଶୋଭିତମ୍ । ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତିଶ୍ଚାସୀଦ୍ରାଜା ଦଶରଥୋ ବଲୀ
ସେ ପତ୍ରଟିକୁ ପଢ଼ିଲେ, ଯାହା ସୁନ୍ଦର ଅକ୍ଷରରେ ଲିଖାଯାଇଥିଲା। ଏବଂ ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶରଥ।
ତସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ରାମଭଦ୍ରଃ ସର୍ଵଶୂରଶିରୋମଣିଃ । ନାନ୍ଯୋସ୍ତି ତତ୍ସମଃ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଂ ଧନୁର୍ଧରଣଵିକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ରାମଭଦ୍ର, ସମସ୍ତ ନାୟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୃଥିବୀରେ ଧନୁର୍ବାଣ ଚଳାଇବା ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି।