ରାଜ୍ଞୋଽକ୍ଷିଗୋଚରୋ ଜାତୋ ନୀଲନାମା ମହାଗିରିଃ । ରାଜତୈଃ କାନକୈଃ ଶୃଂଗୈଃ ସମଂତାତ୍ପରିରାଜିତଃ
ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ 'ନୀଳ' ନାମକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଯାହା ସର୍ବଦିଗରେ ରୂପା ଓ ସୁନାର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
କିମଗ୍ନିଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲତ୍ଯେଷ ଦ୍ଵିତୀଯଃ କିମୁ ଭାସ୍କରଃ । କିମଯଂ ଵୈଦ୍ଯୁତଃ ପୁଂଜୋ ହ୍ଯକସ୍ମାତ୍ସ୍ଥିରକାଂତିଧୃକ୍
ଏହା କଣ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି? କିମ୍ବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ? କିମ୍ବା ଏହା ହଠାତ୍ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅଚଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରାଶି?
ତାପସ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୀଲପ୍ରସ୍ଥଂ ସୁଶୋଭିତମ୍ । ରାଜ୍ଞେ ନିଵେଦଯାମାସ ଏଷ ପୁଣ୍ଯୋ ମହାଗିରିଃ
ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୀଳ ପ୍ରସ୍ଥର ଶୋଭା ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ହେଉଛି ପବିତ୍ର ବଡ଼ ପର୍ବତ।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନୃପତିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶିରସା ପ୍ରଣନାମ ହ । ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମି କୃତକୃତ୍ଯୋଽସ୍ମି ନୀଲୋ ମେ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରଃ
ଏହା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋର କାମ ସଫଳ, କାରଣ ନୀଳ ପର୍ବତ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛି।'
ଅମାତ୍ଯୋ ରାଜପତ୍ନୀ ଚ କରମ୍ବସ୍ତଂତୁଵାଯକଃ । ନୀଲଦର୍ଶନସଂହୃଷ୍ଟା ବଭୂଵୁଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଣୀ, ରାଜାଙ୍କ ରନ୍ଧନା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ବୁନକାରୀ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ନୀଳ ପର୍ବତ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପଂଚୈତେ ଵିଜଯେ କାଲେ ନୀଲପର୍ଵତମାରୁହନ୍ । ମହାଦୁଂଦୁଭିନିର୍ଘୋଷାଞ୍ଚ୍ଛୃଣ୍ଵନ୍ତୋ ହ୍ଯମରୈଃ କୃତାନ୍
ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ବିଜୟ ସମୟରେ ଦେବମାନେ ବଜାଇଥିବା ବଡ଼ ଦୁଂଦୁଭି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ନୀଳ ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ତସ୍ଯୋପରିତନେ ଶୃଂଗେ ଚିତ୍ରପାଦପରାଜିତେ । ଦଦର୍ଶ ହାଟକାବଦ୍ଧଂ ଦେଵାଲଯମନୁତ୍ତମମ୍
ସେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ପଦ୍ଧତି ରହିଛି, ସେଠାରେ ସେ ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଉଳକୁ ଦେଖିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଗତ୍ଯ ସଦା ପୂଜାଂ କରୋତି ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ନୈଵେଦ୍ଯଂ କୁରୁତେ ଯତ୍ର ହରିସଂତୋଷକାରକମ୍
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଆସି ସର୍ବଦା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ତତ୍ର ଵିମଲଂ ଦେଵାଯତନମୁତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶ ପରୀଵାରୈଃ ପଂଚଭିଃ ସହ ସଂଵୃତଃ
ସେଠାରେ ସେ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଉଳକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ପାଞ୍ଚଜଣ ସହାୟଙ୍କ ସହିତ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜାତରୂପେ ମହାମଣିଵିଚିତ୍ରିତେ । ସିଂହାସନେ ଵିରାଜଂତଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମନୋହରମ୍
ସେଠାରେ ସେ ସୁନା ଏବଂ ବଡ଼ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଚାରିଭୁଜା ମନୋହର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଚଂଡ ପ୍ରଚଂଡ ଵିଜଯ ଜଯାଦିଭିରୁପାସିତମ୍ । ପ୍ରଣନାମ ସପତ୍ନୀକୋ ରାଜା ସେଵକସଂଯୁତଃ
ଚଣ୍ଡ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ବିଜୟ, ଜୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଣୀ ଓ ସେବକମାନେ ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରମାତ୍ମାନଂ ମହାରାଜଃ ସୁରୋତ୍ତମମ୍ । ସ୍ନାପଯାମାସ ଵିଧିଵଦ୍ଵେଦୋକ୍ତୈଃ ସ୍ନାନମଂତ୍ରକୈଃ
ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ମହାରାଜା ବେଦର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିକଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରୀତେନ ମନସା ନୃପଃ । ଚଂଦନେନ ଵିଲିପ୍ଯୈନଂ ସୁଵସ୍ତ୍ରେ ଵିନିଵେଦ୍ଯ ଚ
ରାଜା ଆନନ୍ଦ ମନେ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଧି କଲେ, ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଲେ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ।
ଧୂପମାରାର୍ତିକଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵସ୍ଵାଦୁମନୋହରମ୍ । ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଭଗଵନ୍ମୂର୍ତ୍ଯୈ ନ୍ଯଵେଦଯଦଥୋ ନୃପଃ
ଧୂପ ଓ ଆରତି କରି, ସବୁଠାରୁ ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରେ ତାପସବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଚ । ଯଥାମତିଗୁଣଗ୍ରାମଗୁଂଫିତସ୍ତୋତ୍ରସଂଚଯୈଃ
ନମସ୍କାର କରି, ସେ ତାପସ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଯଥାଯଥ ଗୁଣରେ ଗଠିତ ସ୍ତୁତିମାଳା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ରାଜୋଵାଚ। ଏକସ୍ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵାନ୍ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ । କାର୍ଯକାରଣତୋ ଭିନ୍ନୋ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵାଦିପୂଜିତଃ
ରାଜା କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ ଥିବା ପୁରୁଷ, କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଭିନ୍ନ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜିତ।
ତ୍ଵନ୍ନାଭିକମଲାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିଵିଚକ୍ଷଣଃ । ତଥା ସଂହାରକର୍ତା ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ତ୍ଵନ୍ନେତ୍ରସଂଭଵଃ
ଆପଣଙ୍କ ନାଭିର କମଳରୁ ସୃଷ୍ଟିକୁଶଳ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏଭଳି ଆପଣଙ୍କ ନୟନରୁ ସଂହାରକ ରୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ତ୍ଵଯାଜ୍ଞପ୍ତଃ କରୋତ୍ଯସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପରିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ତ୍ଵତ୍ତୋ ଜାତଂ ପୁରାଣାଦ୍ଯଜ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥାସ୍ନୁ ଚରିଷ୍ଣୁ ଚ
ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ପ୍ରାଚୀନ, ଅଚଳ ଓ ଚଳିତ ବିଶ୍ୱର ସବୁକିଛି ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଚେତନାଶକ୍ତିମାଵିଶ୍ଯ ତ୍ଵମେନଂ ଚେତଯସ୍ଯହୋ । ତଵ ଜନ୍ମ ତୁ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ନାଂତସ୍ତଵ ଜଗତ୍ପତେ । ଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯପରୀଣାମାସ୍ତ୍ଵଯି ସଂତ୍ଯେଵ ନୋ ଵିଭୋ
ଚେତନାଶକ୍ତି ଦେଇ ଆପଣ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସଚେତନ କରନ୍ତି; ହେ ଜଗତ୍ନାଥ, ଆପଣଙ୍କ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ଶେଷ ନାହିଁ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଭିତରେ ବୃଦ୍ଧି, କ୍ଷୟ କିମ୍ବା ପରିଣାମ ନାହିଁ।
ତଥାପି ଭକ୍ତରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଧର୍ମସ୍ଥାପନହେତଵେ । କରୋଷି ଜନ୍ମକର୍ମାଣି ହ୍ଯନୁରୂପଗୁଣାନି ଚ
ତଥାପି ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ, ଆପଣ ଯଥାଯଥ ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ତ୍ଵଯା ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଵପୁର୍ଧୃତ୍ଵା ଶଂଖସ୍ତୁ ନିହତୋସୁରଃ । ଵେଦାଃ ସୁରକ୍ଷିତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ମହାପୁରୁଷପୂର୍ଵଜ
ମାଛ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆପଣ ଶଂଖ ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ; ହେ ପୁରାତନ ମହାପୁରୁଷ, ଆପଣ ବେଦମାନେକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ଶେଷୋ ନ ଵେତ୍ତି ମହି ତେ ଭାରତ୍ଯପି ମହେଶ୍ଵରୀ । କିମୁତାନ୍ଯେ ମହାଵିଷ୍ଣୋ ମାଦୃଶାସ୍ତୁ କୁବୁଦ୍ଧଯଃ
ଶେଷ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ମହିମା ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଭାରତୀ କିମ୍ବା ମହେଶ୍ୱରୀ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ତେବେ ମୋ ପରି ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକମାନେ କିପରି ଜାଣିପାରିବେ, ହେ ମହାବିଷ୍ଣୁ?
ମନସା ତ୍ଵାଂ ନ ଚାପ୍ନୋତି ଵାଗିଯଂ ପରମେଶ୍ଵରୀ । ତସ୍ମାଦହଂ କଥଂ ତ୍ଵାଂ ଵୈ ସ୍ତୋତୁଂ ସ୍ଯାମୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୋ
ମନ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେନାହିଁ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣୀ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; ତେଣୁ, ହେ ଈଶ୍ୱର, ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବି?
ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ସ ଶିରସା ପ୍ରଣାମମକରୋନ୍ମୁହୁଃ । ଗଦ୍ଗଦସ୍ଵରସଂଯୁକ୍ତୋ ରୋମହର୍ଷାଂକିତାଂଗକଃ
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି, ସେ ପୁନିପୁନି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ଭାବେ ଭରିଥିବା କଣ୍ଠରେ ଗଦ୍ଗଦ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଉଥିଲା।
ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଯା ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ଭଗଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ରାଜାନଂ ପ୍ରତି ସାର୍ଥକମ୍
ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି ଭଗବାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଏବଂ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ତଵ ସ୍ତୁତ୍ଯା ପ୍ରହର୍ଷୋଽଭୂନ୍ମମ ରାଜନ୍ମହାମତେ । ଜାନୀହି ତ୍ଵଂ ମହାରାଜ ମାଂ ଚ ପ୍ରକୃତିତଃ ପରମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ରାଜା, ତୁମର ପ୍ରଶଂସା ମୋତେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ମହାରାଜ, ତୁମେ ଜାଣ, ମୁଁ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ନୈଵେଦ୍ଯଭକ୍ଷଣଂ ତ୍ଵଂ ହି ଶୀଘ୍ରଂ କୁରୁ ମନୋହରମ୍ । ଚତୁର୍ଭୁଜତ୍ଵମାପ୍ତଃ ସନ୍ଗଂତାସି ପରମଂ ପଦମ୍
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ମନୋହର ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଜନ କର। ତୁମେ ଚାରି ହସ୍ତ ଧାରଣ କରିଛ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ତ୍ଵତ୍କୃତ୍ସ୍ତୁତିରତ୍ନେନ ଯୋ ମାଂ ସ୍ତୋଷ୍ଯତି ମାନଵଃ । ତସ୍ଯାପି ଦର୍ଶନଂ ଦାସ୍ଯେ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଵରପ୍ରଦମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ତୁମର ମଣିମୟ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦର୍ଶନ ଦେବି ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେବି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଚନଂ ରାଜା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵତୋଦିତମ୍ । ନୈଵେଦ୍ଯଭକ୍ଷଣଂ ଚକ୍ରେ ଚତୁର୍ଭିଃ ସହ ସେଵକୈଃ
ଭଗବାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ତାଙ୍କର ଚାରି ଜଣ ସେବକ ସହିତ ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ।
ତତୋ ଵିମାନଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ କିଂକିଣୀଜାଲମଂଡିତମ୍ । ଅପ୍ସରୋଵୃଂଦସଂସେଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆସିଲା, ଯାହା କିଂକିଣି ଝଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଅନେକ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଥିରେ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭୋଗ ରହିଥିଲା।