ଏଵଂ ରାଜ୍ଞଃ ପଂଚଦିନଂ ଗତଂ ଗଂଗାବ୍ଧିସଂଗମେ । ତଦା କୃପାବ୍ଧିଃ କୃପଯା ଚିଂତଯାମାସ ଗୋପତିଃ
ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ କଟିଗଲା। ତାପରେ ଗୋପାଳଙ୍କ ଦୟାର ସାଗର, ଦୟାଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଅସୌ ରାଜା ମଦୀଯେନ ଗାନେନ ଵିଗତାଘକଃ । ପଶ୍ଯ ତାନ୍ମାମକୀଂ ପ୍ରେଷ୍ଠାଂ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତାମ୍
ଏହି ରାଜା ମୋ ଗୀତ ଶୁଣି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଛନ୍ତି। ଦେଖ, ସେ ମୋର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଦେଖିପାରିବେ।
ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ଭଗଵାନ୍କୃପାପୂରିତମାନସଃ । ସଂନ୍ଯାସିଵେଷମାସ୍ଥାଯ ଯଯୌ ରାଜ୍ଞୋଂଽତିକଂ ଵିଭୁଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ଭଗବାନ୍ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ସହିତ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ରୂପ ଧରି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ମହାରାଜ ତ୍ରିଦଂଡିଯତିଵେଷଧୃକ୍ । ଭକ୍ତାନୁକଂପଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵୀକ୍ଷିତସ୍ତାପସେନ ହି
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାରାଜା, ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ଭେଷ ଧରି, ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଦୟା କରି, ତାପସଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଓଁନମୋ ଵିଷ୍ଣଵେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ନୃପୋତ୍ତମଃ । ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାସନୈଃ ପୂଜାଂ ଚକାର ହରିମାନସଃ
‘ଓଁ ନମୋ ବିଷ୍ଣୁ’ ବୋଲି କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହୃଦୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆସନ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଉଵାଚ ଭାଗ୍ଯମତୁଲଂ ଯଦ୍ଭଵାନକ୍ଷିଗୋଚରଃ । ଅତଃ ପରଂ ଦାସ୍ଯତେ ମେ ଗୋଵିଂଦୋ ନିଜଦର୍ଶନମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ଲଭ, ଆଜି ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଏହା ଅପୂର୍ବ ସୌଭାଗ୍ୟ। ଏହିପରେ ଗୋବିନ୍ଦ ମୋତେ ନିଜ ଦର୍ଶନ ଦେବେ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସଂନ୍ଯାସୀ ନିଜଗାଦ ତମ୍ । ରାଜଞ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ କଥିତଂ ମମ ଵାକ୍ଯଵିନିଃସୃତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରାଜା, ମୋ ମୁଖରୁ ଯାହା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି, ତାହା ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ।'
ଅହଂ ଜ୍ଞାନେନ ଜାନାମି ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵଚ୍ଚ ଯତ୍ । ତସ୍ମାଦହଂ ବ୍ରୁଵେ କିଂଚିଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵୈକାଗ୍ରମାନସଃ
'ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସବୁ ଜାଣେ। ତେଣୁ ମୁଁ କିଛି କହିବି, ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।'
ଶ୍ଵୋ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ହରିର୍ଦାତା ଦର୍ଶନଂ ବ୍ରହ୍ମଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ପଂଚଭିଃ ସ୍ଵଜନୈଃ ସାକଂ ଯାସ୍ଯସେ ପରମଂ ପଦମ୍
'ଆସନ୍ତା କାଲି ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ହରି ତୁମକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଦର୍ଶନ ଦେବେ। ତୁମର ପାଞ୍ଚ ଜଣ ନିଜ ଲୋକ ସହିତ ଉଚ୍ଚତମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବ।'
ତ୍ଵମମାତ୍ଯଶ୍ଚ ମହିଲା ତଵ ତାପସ ଵାଡଵଃ । ପୁରେ ତଵ କରଂବାଖ୍ଯଃ ସାଧୁଶ୍ଚ ତଂ ତୁ ଵାଯକଃ
'ତୁମେ, ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀ, ତୁମର ଜଣେ ମହିଳା, ତାପସ ବାଡ଼ବ, ଓ ତୁମ ସହରରେ କରମ୍ବ ନାମକ ନେକ ତନ୍ତି।'
ଏତୈଃ ପଂଚଭିରେତସ୍ମିନ୍ନୀଲେ ପର୍ଵତସତ୍ତମେ । ଯାସ୍ଯସେ ବ୍ରହ୍ମଦେଵେଂଦ୍ର ଵଂଦିତଂ ସୁରପୂଜିତମ୍
'ଏହି ପାଞ୍ଚ ଜଣ ସହିତ, ଏହି ନୀଳ ପର୍ବତରେ, ତୁମେ ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽଦୃଶ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତିଃ କ୍ଵାପି ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ନୃପୋ ହର୍ଷଂ ପ୍ରାପ ଚାଶୁ ସଵିସ୍ମଯମ୍
ଏହିପରି କହି, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, କେଉଁଠି ଯାଇଲେ ଦେଖାଗଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ତୁରନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ।
ରାଜୋଵାଚ। ସ୍ଵାମିନ୍କୋଽସୌ ସମାଗତ୍ଯ ସଂନ୍ଯାସୀ ମାଂ ଯଦୂଚିଵାନ୍ । ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ପୁନଃ କୁତ୍ର ଗତୋଽସୌ ଚିତ୍ତହର୍ଷଦଃ
ରାଜା କହିଲେ: 'ସେ ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ଆସି ମୋତେ ଯାହା କହିଗଲେ, ସେ ପୁଣି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ—ସେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କେଉଁଠି ଗଲେ?'
ତାପସ ଉଵାଚ। ରାଜଂସ୍ତଵ ମହାପ୍ରେମ୍ଣା କୃଷ୍ଟଚିତ୍ତଃ ସମଭ୍ଯଗାତ୍ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମନାମାଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନଃ
ତାପସ କହିଲେ: 'ରାଜା, ତୁମ ମହାପ୍ରେମରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ଆସିଥିଲେ। ସେହି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି।'
ଶ୍ଵୋମଧ୍ଯାହ୍ନେ ତଵ ପୁରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାନ୍ଗିରିଃ । ତମାରୁହ୍ଯ ହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତାର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
'ଆସନ୍ତା କାଲି ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଦେଖାଯିବ। ସେଠାକୁ ଚଢ଼ି ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତୁମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ।'
ଇତିଵାକ୍ଯସୁଧାପୂର ନାଶିତସ୍ଵାଂତ ସଂଜ୍ଵରଃ । ହର୍ଷଂ ଯମାପ ସ ନୃପୋ ବ୍ରହ୍ମାପି ନ ହି ଵେତ୍ତି ତମ୍
ଏହି ଅମୃତ ମଧୁର କଥାରେ ରାଜାଙ୍କ ମନର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା। ସେ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ତଦା ଦୁଂଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ଵୀଣାପଣଵଗୋମୁଖାଃ । ମହାନଂଦସ୍ତଦା ହ୍ଯାସୀଦ୍ରାଜରାଜସ୍ଯ ଚେତସି
ସେବେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଢୋଲ, ବୀଣା, ବାଁଶୀ ଓ ଗାଈଁର ସିଂଗ ଲାଗିଗଲା। ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଉପଜିଲା।
ଗାଯନ୍ହରିଂ କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠନ୍ହସଞ୍ଜଲ୍ପନ୍ବ୍ରୁଵନ୍ନମନ୍ । ଆନଂଦଂ ପ୍ରାପ ସୁଘନଂ ସର୍ଵସଂତାପନାଶନମ୍
ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି, କିଛି ସମୟ ଦଣ୍ଡାଇ ଥିଲେ, ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଓ କଥାହେବା ସମୟରେ, ସେ ଗଭୀର ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେଲା।
ସୁମତିରୁଵାଚ। ଅଥ ସର୍ଵଂ ଦିନଂ ନୀତ୍ଵା ହରିସ୍ମରଣକୀର୍ତନୈଃ । ରାତ୍ରୌ ସୁଷ୍ଵାପ ଗଂଗାଯା ରୋଧସ୍ଯୁରୁଫଲପ୍ରଦେ
ସୁମତି କହିଲେ: ସେ ଦିନଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହରିଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତନରେ କାଟି, ରାତିରେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଉପଜାଉଥିବା ମାଟି ଉପରେ ଶୋଇଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵପ୍ନମଧ୍ଯେ ତୁ ସ ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଶାର୍ଙ୍ଗକୋଦଂଡଧାରିଣମ୍
ସେ ଘୁମରେ ଦେଖିଲେ, ସେ ନିଜକୁ ଚାରିଟି ହାତ ସହିତ ଦେଖୁଛନ୍ତି—ଏକେଠାରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଛନ୍ତି।
ନୃତ୍ଯଂତଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସ୍ଯ ପୁରତଃ ଶର୍ଵାଦି ଦେଵୈଃ ସହ । ଶ୍ରୀମଦ୍ଭିଃ ସ୍ଵତନୂଯୁତୈରରିଗଦାଂବୂତ୍ଥାବ୍ଜହେତ୍ଯାଦିଭିଃ । ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନଵରୈର୍ଗଣୈଃ ସୁତନୁଭିଃ ଶ୍ରୀଶଂସଦୋପାସିତଂ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯମାପ ଲୋକଵିଷଯଂ ହର୍ଷଂ ତଥାତ୍ଯଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ସେ ନିଜେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ; ନିଜ ଦେହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ଗଦା, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ଷକ ଓ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି; ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ଲୋକମାନେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଅପୂର୍ବ ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଦଦତଂ ମନସୋଽଭୀଷ୍ଟଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞିତମ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ଚ କୃପାପାତ୍ରମମନ୍ଯତ ମହାମତିଃ
ସେ ଦେଖିଲେ, ସେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମନେ କଲେ, 'ମୁଁ ଦୟାର ପାତ୍ର ହୋଇଛି।'
ଇତ୍ଯେଵଂ ସ୍ଵପ୍ନଵିଷଯେ ଦଦର୍ଶ ନୃପସତ୍ତମଃ । ପ୍ରାତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଵିପ୍ରାଯ ଜଗାଦ ସ୍ଵପ୍ନମୀକ୍ଷିତମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ରାଜା ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସବୁ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନ କଥା କହିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଡଵୋ ଧୀମାନ୍କଥଯାମାସ ଵିସ୍ମିତଃ । ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯାସୌ ଦୃଷ୍ଟୋ ଯଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞିତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ବଡ଼ଭା ଅଞ୍ଚଳର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଦେଖିଛ, ସେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ପରିଚିତ।'
ଦାସ୍ଯତେ ଶଂଖଚକ୍ରାଦିଚିହ୍ନିତାଂ ସ୍ଵତନୁଂ ହରିଃ । ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ରତ୍ନଗ୍ରୀଵୋ ମହାମନାଃ
ହରି ତୁମକୁ ନିଜ ଦେହ ଦେବେ, ଯାହାରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଅଛି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମନା ରତ୍ନଗ୍ରୀବ
ଦାପଯାମାସ ଦାନାନି ଦୀନାନାଂ ମାନସୋଚିତମ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଗଂଗାବ୍ଧିସଂଯୋଗେ ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ସୁରାନ୍
ଦୁଃଖୀମାନେ ଯେଉଁ ଦାନ ପାଇଁ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦାନ ଦେଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ମିଳନସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ।
ଗାଯନ୍ହରିଗୁଣଗ୍ରାମଂ ପ୍ରତ୍ଯୈକ୍ଷତ ଚ ଦର୍ଶନମ୍ । ତତୋ ମଧ୍ଯାହ୍ନସମଯେ ଦିଵିଦୁଂଦୁଭଯୋ ମୁହୁଃ
ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି, ସେ ଦର୍ଶନ ପାଇବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତାପରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନବେଳେ ଦେବମାନେ ଦୁଂଦୁଭି ବଜାଇଲେ।
ଜଘ୍ନୁଃ ସୁରକରାଘାତ ବହୁଶବ୍ଦସୁଶବ୍ଦିତାଃ । ଅକସ୍ମାତ୍ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ବଭୂଵ ନୃପମସ୍ତକେ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ହାତରେ ଦୁଂଦୁଭି ବଜିଲା, ଅନେକ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ହେଲା। ହଠାତ୍ ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ଧନ୍ଯୋସି ନୃପଵର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ନୀଲଂ ପଶ୍ଯାକ୍ଷିଗୋଚରମ୍
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ତୁମେ ଧନ୍ୟ। ଦେଖ, ନୀଳ ପର୍ବତ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ୁଛି।
ଶୃଣୋତୀତି ଯଦା ଵାକ୍ଯଂ ନୃପୋ ଦେଵପ୍ରଣୋଦିତମ୍ । ତଦା ସ ସୂର୍ଯକୋଟୀନାମଧିକାଂତି ଧରୋଦ୍ଭୁତଃ
ଦେବତାମାନେ କହିଥିବା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏମିତି ଏକ ପର୍ବତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କୋଟି କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କଲା।