ଅଂବରୀଷମଥ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦୁଃଖିତଂ ଵିପ୍ରଶାପହତସର୍ଵମଙ୍ଗଲମ୍ । ଧାରଯନ୍ନିଜକରେ ସୁଦର୍ଶନଂ ସଂରରକ୍ଷ ଜଠରାଧିଵାସତଃ
ଅମ୍ବରୀଷ ଦୁଃଖିତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ହରାଇଥିବା ଦେଖି, ତୁମେ ନିଜ ହାତରେ ସୁଦର୍ଶନ ଧରି, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ବସି, ସେଉଁଠି ରକ୍ଷା କଲେ।
ଦୈତ୍ଯରାଜ ପିତୃକାରିତଵ୍ଯଥଃ ଶୂଲପାଶଜଲଵହ୍ନିପାତନୈଃ । ଶ୍ରୀନୃସିଂହତନୁଧାରିଣା ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷିତଃ ସପଦି ପଶ୍ଯତଃ ପିତୁଃ
ଦେତ୍ୟ ରାଜା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଶୂଳ, ପାଶ, ପାଣି ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଉଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ନୃସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଖି ଆଗରେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ଗ୍ରାହଵକ୍ତ୍ରପତିତାଂଘ୍ରିମୁଦ୍ଭଟଂ ଵାରଣେଂଦ୍ରମତିଦୁଃଖପୀଡିତମ୍ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସାଧୁକରୁଣାର୍ଦ୍ରମାନସସ୍ତ୍ଵଂ ଗରୁତ୍ମତି କୃତାରୁହକ୍ରିଯଃ
ମହାଗଜ ମାଛର ମୁହଁରେ ପଡ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ଗଭୀର କରୁଣାରେ ଭରି, ଗରୁଡ଼ାରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତପକ୍ଷିପତିରାତ୍ତଚକ୍ରକୋ ଵେଗକଂପଯୁତମାଲିକାଂବରଃ । ଗୀଯସେ ସୁଭିରମୁଷ୍ଯ ନ କ୍ରତୋ ମୋଚକଃ ସପଦି ତଦ୍ଵିନାଶକଃ
ପଖା ଛାଡ଼ି, ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ତୁମର ମାଳା ତୀବ୍ର ଗତିରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା। ଭଲମାନେ ତୁମକୁ ଗାଉଛନ୍ତି। ସେ ପାଇଁ, ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଉଦ୍ଧାରକ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶକ ହେଲେ।
ଯତ୍ରଯତ୍ର ତଵ ସେଵକାର୍ଦନଂ ତତ୍ର ତତ୍ର ବତ ଦେହଧାରିଣା । ପାଲ୍ଯତେ ଚ ଭଵତା ନିଜଃ ପ୍ରଭୋ ପାପହାରିଚରିତୈର୍ମନୋହରୈଃ
ଯେଉଁଠି ତୁମର ସେବକଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ଦେହଧାରଣ କରି, ତୁମ ମନୋହର ଓ ପାପ ନାଶକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିଜମାନେଂକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଦୀନନାଥ ସୁରମୌଲିହୀରକାଘୃଷ୍ଟପାଦତଲ ଭକ୍ତଵଲ୍ଲଭ । ପାପକୋଟିପରିଦାହକ ପ୍ରଭୋ ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ନିଜଦର୍ଶନଂ ମମ
ଦୁଃଖୀମାନେଂକର ନାଥ, ଦେବତାମାନେଂକର ମୁଣ୍ଡର ମଣି ଯାହାର ପାଦ ଧୋଇଥାଏ, ଭକ୍ତପ୍ରିୟ, କୋଟି କୋଟି ପାପ ଦାହ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ତୁମ ଦର୍ଶନ ଦେଖା।
ପାପକୃଦ୍ଯଦି ଜନୋଯମାଗତୋ ମାନସେ ତଵ ତଥା ହି ଦର୍ଶଯ । ତାଵକା ଵଯମଘୌଘନାଶନଂ ଵିସ୍ମୃତଂ ନହି ସୁରାସୁରାର୍ଚିତ
ଯଦି ଏହି ଆସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାପୀ ହୁଏ, ମୋର ମନରେ ତୁମେ ଦର୍ଶନ ଦେଖା। ଆମେ ତୁମର, ପାପ ରାଶି ନାଶକ, ଦେବ ଓ ଦେତ୍ୟମାନେଂକ ଆରାଧ୍ୟ, କେବେ ଭୁଲିଯିବା ନୁହେଁ।
ଯେ ଵଦଂତି ତଵ ନାମ ନିର୍ମଲଂ ତେ ତରଂତି ସକଲାଘସାଗରମ୍ । ସଂସ୍ମୃତିର୍ଯଦି କୃତା ତଦା ମଯା ପ୍ରାପ୍ଯତାଂ ସକଲଦୁଃଖଵାରକ
ଯେମାନେ ତୁମର ନିର୍ମଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁ ଯଦି ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରିଛି, ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପାଉ।
ସୁମତିରୁଵାଚ। ଏଵଂ ଗାଯନ୍ଗୁଣାନ୍ରାତ୍ରୌ ଦିଵା ଵାପି ମହୀପତିଃ । କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ନ ଵିଶ୍ରାଂତୋ ନିଦ୍ରାମାପ ନ ଵୈ ସୁଖମ୍
ସୁମତି କହିଲେ: ଏଭଳି ରାତିଦିନ ଭଗବାନଙ୍କର ଗୁଣ ଗାଇ, ରାଜା କେବେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରାମ କଲେନାହିଁ, ନିଦ୍ରା ଓ ସୁଖ ମିଳିଲାନାହିଁ।
ଗାଯନ୍ଗଚ୍ଛନ୍ଗୃଣଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ଵଦତ୍ଯେତଦହର୍ନିଶମ୍ । ଦର୍ଶଯସ୍ଵ କୃପାନାଥ ସ୍ଵତନୁଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ଗାଇ, ଚାଲି, ଶିର ନମାଇ, ଦଢ଼ିଏ ରହି, ସେ ଦିନ ଓ ରାତି ଏହି କଥା କହୁଥିଲେ: 'ଦୟାମୟ ପ୍ରଭୁ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମୋତେ ତୁମ ଦର୍ଶନ ଦେଖା।'
ଏଵଂ ରାଜ୍ଞଃ ପଂଚଦିନଂ ଗତଂ ଗଂଗାବ୍ଧିସଂଗମେ । ତଦା କୃପାବ୍ଧିଃ କୃପଯା ଚିଂତଯାମାସ ଗୋପତିଃ
ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ କଟିଗଲା। ତାପରେ ଗୋପାଳଙ୍କ ଦୟାର ସାଗର, ଦୟାଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଅସୌ ରାଜା ମଦୀଯେନ ଗାନେନ ଵିଗତାଘକଃ । ପଶ୍ଯ ତାନ୍ମାମକୀଂ ପ୍ରେଷ୍ଠାଂ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତାମ୍
ଏହି ରାଜା ମୋ ଗୀତ ଶୁଣି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଛନ୍ତି। ଦେଖ, ସେ ମୋର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଦେଖିପାରିବେ।
ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ଭଗଵାନ୍କୃପାପୂରିତମାନସଃ । ସଂନ୍ଯାସିଵେଷମାସ୍ଥାଯ ଯଯୌ ରାଜ୍ଞୋଂଽତିକଂ ଵିଭୁଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ଭଗବାନ୍ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ସହିତ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ରୂପ ଧରି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ମହାରାଜ ତ୍ରିଦଂଡିଯତିଵେଷଧୃକ୍ । ଭକ୍ତାନୁକଂପଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵୀକ୍ଷିତସ୍ତାପସେନ ହି
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାରାଜା, ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ଭେଷ ଧରି, ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଦୟା କରି, ତାପସଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଓଁନମୋ ଵିଷ୍ଣଵେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ନୃପୋତ୍ତମଃ । ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାସନୈଃ ପୂଜାଂ ଚକାର ହରିମାନସଃ
‘ଓଁ ନମୋ ବିଷ୍ଣୁ’ ବୋଲି କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହୃଦୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆସନ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଉଵାଚ ଭାଗ୍ଯମତୁଲଂ ଯଦ୍ଭଵାନକ୍ଷିଗୋଚରଃ । ଅତଃ ପରଂ ଦାସ୍ଯତେ ମେ ଗୋଵିଂଦୋ ନିଜଦର୍ଶନମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ଲଭ, ଆଜି ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଏହା ଅପୂର୍ବ ସୌଭାଗ୍ୟ। ଏହିପରେ ଗୋବିନ୍ଦ ମୋତେ ନିଜ ଦର୍ଶନ ଦେବେ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସଂନ୍ଯାସୀ ନିଜଗାଦ ତମ୍ । ରାଜଞ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ କଥିତଂ ମମ ଵାକ୍ଯଵିନିଃସୃତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ରାଜା, ମୋ ମୁଖରୁ ଯାହା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି, ତାହା ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ।'
ଅହଂ ଜ୍ଞାନେନ ଜାନାମି ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵଚ୍ଚ ଯତ୍ । ତସ୍ମାଦହଂ ବ୍ରୁଵେ କିଂଚିଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵୈକାଗ୍ରମାନସଃ
'ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସବୁ ଜାଣେ। ତେଣୁ ମୁଁ କିଛି କହିବି, ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।'
ଶ୍ଵୋ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ହରିର୍ଦାତା ଦର୍ଶନଂ ବ୍ରହ୍ମଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ପଂଚଭିଃ ସ୍ଵଜନୈଃ ସାକଂ ଯାସ୍ଯସେ ପରମଂ ପଦମ୍
'ଆସନ୍ତା କାଲି ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ହରି ତୁମକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଦର୍ଶନ ଦେବେ। ତୁମର ପାଞ୍ଚ ଜଣ ନିଜ ଲୋକ ସହିତ ଉଚ୍ଚତମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବ।'
ତ୍ଵମମାତ୍ଯଶ୍ଚ ମହିଲା ତଵ ତାପସ ଵାଡଵଃ । ପୁରେ ତଵ କରଂବାଖ୍ଯଃ ସାଧୁଶ୍ଚ ତଂ ତୁ ଵାଯକଃ
'ତୁମେ, ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀ, ତୁମର ଜଣେ ମହିଳା, ତାପସ ବାଡ଼ବ, ଓ ତୁମ ସହରରେ କରମ୍ବ ନାମକ ନେକ ତନ୍ତି।'
ଏତୈଃ ପଂଚଭିରେତସ୍ମିନ୍ନୀଲେ ପର୍ଵତସତ୍ତମେ । ଯାସ୍ଯସେ ବ୍ରହ୍ମଦେଵେଂଦ୍ର ଵଂଦିତଂ ସୁରପୂଜିତମ୍
'ଏହି ପାଞ୍ଚ ଜଣ ସହିତ, ଏହି ନୀଳ ପର୍ବତରେ, ତୁମେ ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽଦୃଶ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତିଃ କ୍ଵାପି ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ନୃପୋ ହର୍ଷଂ ପ୍ରାପ ଚାଶୁ ସଵିସ୍ମଯମ୍
ଏହିପରି କହି, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, କେଉଁଠି ଯାଇଲେ ଦେଖାଗଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ତୁରନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ।
ରାଜୋଵାଚ। ସ୍ଵାମିନ୍କୋଽସୌ ସମାଗତ୍ଯ ସଂନ୍ଯାସୀ ମାଂ ଯଦୂଚିଵାନ୍ । ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ପୁନଃ କୁତ୍ର ଗତୋଽସୌ ଚିତ୍ତହର୍ଷଦଃ
ରାଜା କହିଲେ: 'ସେ ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ଆସି ମୋତେ ଯାହା କହିଗଲେ, ସେ ପୁଣି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ—ସେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କେଉଁଠି ଗଲେ?'
ତାପସ ଉଵାଚ। ରାଜଂସ୍ତଵ ମହାପ୍ରେମ୍ଣା କୃଷ୍ଟଚିତ୍ତଃ ସମଭ୍ଯଗାତ୍ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମନାମାଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନଃ
ତାପସ କହିଲେ: 'ରାଜା, ତୁମ ମହାପ୍ରେମରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ଆସିଥିଲେ। ସେହି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି।'
ଶ୍ଵୋମଧ୍ଯାହ୍ନେ ତଵ ପୁରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାନ୍ଗିରିଃ । ତମାରୁହ୍ଯ ହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତାର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
'ଆସନ୍ତା କାଲି ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଦେଖାଯିବ। ସେଠାକୁ ଚଢ଼ି ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତୁମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ।'
ଇତିଵାକ୍ଯସୁଧାପୂର ନାଶିତସ୍ଵାଂତ ସଂଜ୍ଵରଃ । ହର୍ଷଂ ଯମାପ ସ ନୃପୋ ବ୍ରହ୍ମାପି ନ ହି ଵେତ୍ତି ତମ୍
ଏହି ଅମୃତ ମଧୁର କଥାରେ ରାଜାଙ୍କ ମନର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା। ସେ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ତଦା ଦୁଂଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ଵୀଣାପଣଵଗୋମୁଖାଃ । ମହାନଂଦସ୍ତଦା ହ୍ଯାସୀଦ୍ରାଜରାଜସ୍ଯ ଚେତସି
ସେବେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଢୋଲ, ବୀଣା, ବାଁଶୀ ଓ ଗାଈଁର ସିଂଗ ଲାଗିଗଲା। ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଉପଜିଲା।
ଗାଯନ୍ହରିଂ କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠନ୍ହସଞ୍ଜଲ୍ପନ୍ବ୍ରୁଵନ୍ନମନ୍ । ଆନଂଦଂ ପ୍ରାପ ସୁଘନଂ ସର୍ଵସଂତାପନାଶନମ୍
ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି, କିଛି ସମୟ ଦଣ୍ଡାଇ ଥିଲେ, ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଓ କଥାହେବା ସମୟରେ, ସେ ଗଭୀର ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେଲା।
ସୁମତିରୁଵାଚ। ଅଥ ସର୍ଵଂ ଦିନଂ ନୀତ୍ଵା ହରିସ୍ମରଣକୀର୍ତନୈଃ । ରାତ୍ରୌ ସୁଷ୍ଵାପ ଗଂଗାଯା ରୋଧସ୍ଯୁରୁଫଲପ୍ରଦେ
ସୁମତି କହିଲେ: ସେ ଦିନଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହରିଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତନରେ କାଟି, ରାତିରେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଉପଜାଉଥିବା ମାଟି ଉପରେ ଶୋଇଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵପ୍ନମଧ୍ଯେ ତୁ ସ ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଶାର୍ଙ୍ଗକୋଦଂଡଧାରିଣମ୍
ସେ ଘୁମରେ ଦେଖିଲେ, ସେ ନିଜକୁ ଚାରିଟି ହାତ ସହିତ ଦେଖୁଛନ୍ତି—ଏକେଠାରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଛନ୍ତି।