ପୁଲ୍କସଂ ଲୋହନିଗଡୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଯାତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତାଃ । ବନ୍ଧ ବନ୍ଧ ଗ୍ରସଚ୍ଛିନ୍ଧି ଭିନ୍ଧି ଭିନ୍ଧୀତି ଵାଦିନଃ
ସେମାନେ ଏହି ଅବର୍ଣ୍ଣକୁ ଲୋହାର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବାନ୍ଧି, ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ, 'ବାନ୍ଧ, ବାନ୍ଧ, ଖାଉ, କାଟ, ଭେଦ, ଭେଦ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ତଦା କୃପାଲୁସ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପଦ୍ମନାଭପରାଯଣଃ । ଅତ୍ଯଂତକୃପଯାଯୁକ୍ତଂ ଚେତସ୍ତତ୍ର ତଦାକରୋତ୍
ତାପରେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ଭଜୁଥିବା ଦୟାଳୁ ବୈଷ୍ଣବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତି ଦୟାରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଅସୌ ମହାଦୁଷ୍ଟ ପୀଡାଂ ମା ଯାତୁ ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ମୋଚଯାମ୍ଯହମଦ୍ଯୈଵ ଯମଦୂତେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ
ଏହି ମହାପାପୀ ମୋର ସାମ୍ନାରେ କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରୁନାହା। ଆଜି ମୁଁ ଏହାକୁ ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ହାତରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି।
ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିଂ ତସ୍ମିନ୍କୃପାଯୁକ୍ତୋ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵାସ୍ଯ ଗତୋଂଽତିକେ
ଏଭଳି ଭାବି, ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଧରି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦୋଦକଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତୁଲସୀଦଲମିଶ୍ରିତମ୍ । ମୁଖେ ଵିନିକ୍ଷିପନ୍କର୍ଣେ ରାମନାମ ଜଜାପ ହ
ସେ ବୈଷ୍ଣବ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମର ପବିତ୍ର ଜଳ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ସହିତ ମିଶାଇ ମୁଁହ ଓ କାନରେ ଦେଲେ, ଏବଂ ରାମ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତୁଲସୀଂ ମସ୍ତକେ ତସ୍ଯ ଧାରଯାମାସ ଵୈଷ୍ଣଵଃ । ଶିଲାଂ ହୃଦି ମହାଵିଷ୍ଣୋର୍ଧୃତ୍ଵା ପ୍ରାହ ସ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ବୈଷ୍ଣବ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ତୁଳସୀ ରଖି, ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶିଳା ହୃଦୟରେ ଧରି, କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛଂତୁ ଯମଦୂତା ଵୈ ଯାତନାସୁ ପରାଯଣାଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାସ୍ପର୍ଶୋ ଦହତାତ୍ପାତକଂ ମହତ୍
ଯମର ଦୂତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଲିନ୍ନ, ସେମାନେ ଚାଲିଯାଉନ୍ତୁ; ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ବଡ଼ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଦହିଯାଏ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ଗଣା ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହାଦ୍ଭୁତାଃ । ଆଯଯୁସ୍ତସ୍ଯ ସଵିଧେ ଶିଲାସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଗତାଂହସଃ
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ସେବକମାନେ, ଯିଏ ଶିଳା ସ୍ପର୍ଶ କରି ଅପରାଧ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଗଲେ।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଵିରାଜିତାଃ । ଆଗତ୍ଯ ମୋଚଯାମାସୁର୍ଲୋହପାଶାଦ୍ଦୁରାସଦାତ୍
ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ଆସି ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳରୁ ସେଠିଥିବାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ମୋଚଯିତ୍ଵା ମହାପାପକାରକଂ ପୁଲ୍କସଂ ନରମ୍ । ଊଚୁଃ କିମର୍ଥଂ ବଦ୍ଧୋଽଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ପୂଜ୍ଯଦେହଭୃତ୍
ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଥିବା ପୁଲ୍କସ ଜନ୍ମର ଏହି ପୁରୁଷକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ: 'ଏହି ବୈଷ୍ଣବ, ପୂଜ୍ୟ ଦେହଧାରୀ, କାହିଁକି ବନ୍ଧାଯାଇଛି?'
କସ୍ଯାଜ୍ଞାକାରକା ଯୂଯଂ ଯଦଧର୍ମପ୍ରକାରକାଃ । ମୁଂଚଂତୁ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତ୍ଵେନଂ କିମର୍ଥଂ ଵିଧୃତୋ ହ୍ଯଯମ୍
'ତମେ କାହାର ଆଦେଶରେ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କାମ କରୁଛ? ଏହି ବୈଷ୍ଣବକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; କାହିଁକି ଏହାକୁ ଧରିରଖିଛ?'
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗଦୁର୍ଯମକିଂକରାଃ । ଧର୍ମରାଜାଜ୍ଞଯା ପ୍ରାପ୍ତା ନେତୁଂ ପାପିନମୁଦ୍ଯତାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯମର ସେବକମାନେ କହିଲେ: 'ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ଆଦେଶରେ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ, ଏହି ପାପୀକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛୁ।'
ନାସୌ କଦାଚିନ୍ମନସା ପ୍ରାଣିମାତ୍ରୋପକାରକଃ । ପ୍ରାଣିହତ୍ଯା ମହାପାପକାରୀ ଦୁଷ୍ଟଶରୀରଭୃତ୍
'ଏହେ କେବେ ମନରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉପକାର କରିନଥିଲେ; ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା ଭଳି ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।'
ନୄନ୍ବହୂଂସ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ଗଚ୍ଛତୋଽସୌ ଵ୍ଯଲୁଂଠଯତ୍ । ପରଦାରରତୋ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପାଧିକାରକଃ
'ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହେ ଲୁଟିଥିଲେ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସଦା ଲିନ୍ନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ।'
ତସ୍ମାନ୍ନେତୁଂ ଵଯଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପାପିନଂ ପୁଲ୍କସଂ ନରମ୍ । ଭଵଦ୍ଭିର୍ମୋଚିତଃ କସ୍ମାଦକସ୍ମାଦାଗତୈର୍ଭଟୈଃ
'ସେହିପାଇଁ ଏହି ପାପୀ ପୁଲ୍କସ ପୁରୁଷକୁ ନେବାକୁ ଆମେ ଆସିଛୁ। ଆପଣମାନେ ଏହାକୁ ଅଚାନକ ଆସି ମୁକ୍ତ କାହିଁକି କଲେ?'
ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଊଚୁଃ। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକଂ ପାପଂ ପ୍ରାଣିକୋଟିଵଧୋଦ୍ଭଵମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାସ୍ପର୍ଶଃ ସର୍ଵଂ ଦହତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦୂତମାନେ କହିଲେ: 'ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଭଳି, କୋଟି କୋଟି ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ପାପ ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ତୁରନ୍ତ ଦହିଯାଏ।'
ରାମେତି ନାମ ଯଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରେ ଵିଶ୍ରଂଭାଦାଗତଂ ଯଦି । କରୋତି ପାପସଂଦାହଂ ତୂଲଂ ଵହ୍ନିକଣୋ ଯଥା
'ଯଦି "ରାମ" ନାମ ଭରସା ସହ କାହାରି କାନରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ଏହା ଅଗ୍ନିର ଚିଙ୍ଗା ତୁଳାକୁ ଦହିଦେଇଥିବା ପରି ପାପକୁ ଦହିଦେଉଛି।'
ତୁଲସୀ ମସ୍ତକେ ଯସ୍ଯ ଶିଲା ହୃଦି ମନୋହରା । ମୁଖେ କର୍ଣେଽଥଵା ରାମ ନାମ ମୁକ୍ତସ୍ତଦୈଵ ସଃ
'ଯାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ତୁଳସୀ, ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଶିଳା, ମୁଁହ କିମ୍ବା କାନରେ ରାମ ନାମ ରହିଛି—ସେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।'
ତସ୍ମାଦନେନ ତୁଲସୀ ମସ୍ତକେ ଵିଧୃତା ପୁରା । ଶ୍ରାଵିତଂ ରାମନାମାଶୁ ଶିଲା ହୃଦି ସୁଧାରିତା
'ସେହିପାଇଁ, ଏହାର ମୁଣ୍ଡରେ ପୂର୍ବରୁ ତୁଳସୀ ରଖାଯାଇଥିଲା, ରାମ ନାମ ଶୀଘ୍ର ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ଶିଳା ହୃଦୟରେ ଭଲଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା।'
ତସ୍ମାତ୍ପାପସମୂହୋଽସ୍ଯ ଦଗ୍ଧଃ ପୁଣ୍ଯକଲେଵରଃ । ଯାସ୍ଯତେ ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ପାପିନାଂ ଯତ୍ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
'ଏହିପରି, ଏହାର ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଯାଇଛି; ଏହି ଦେହ ପୁଣ୍ୟମୟ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସେ ସେଇ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ, ଯାହା ପାପୀମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟର।'
ଵର୍ଷାଯୁତଂ ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ସର୍ଵମନୋହରାନ୍ । ଭାରତେ ଜନ୍ମ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସମାରାଧ୍ଯ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍
'ସେଠାରେ, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ଭାରତରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବ।'
ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ସୁରାସୁରସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ନ ଜ୍ଞାତୋ ମହିମା ସମ୍ଯକ୍ଛିଲାଯାଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ
'ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ, ଯାହା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶିଳାର ସଠିକ୍ ମହିମା କେହି ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।'
ଦୃଷ୍ଟା ସ୍ପୃଷ୍ଟାର୍ଚିତା ଵାପି ସର୍ଵପାପହରା କ୍ଷଣାତ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରତାଃ ସର୍ଵେ ମହାଵିଷ୍ଣୋର୍ଗଣା ମୁଦା
'ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ, ସ୍ପର୍ଶ କଲେ କିମ୍ବା ପୂଜିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।' ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସେବକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
ଯାମ୍ଯାସ୍ତେ କିଂକରା ରାଜ୍ଞେ କଥଯାମାସୁରଦ୍ଭୁତମ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵୋ ହର୍ଷମାପେଦେ ରଘୁନାଥପରାଯଣଃ
ଯମର ସେବକମାନେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ; ରଘୁନାଥଙ୍କର ଭକ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ମୁକ୍ତୋଽସୌ ଯମପାଶାଚ୍ଚ ଗମିଷ୍ଯତି ପରଂ ପଦମ୍ । ତଦାଜଗାମ ଵିମଲଂ କିଂକିଣୀଜାଲମଂଡିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଯମଙ୍କର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ, ସେ ସମୟରେ ସେ ଏକ ନିର୍ମଳ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ଝୁଣ୍କାରି ଘଣ୍ଟିର ଜାଳରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଵିମାନଂ ଦେଵଲୋକାତ୍ତୁ ମନୋହାରି ମହାଦ୍ଭୁତମ୍ । ତତ୍ରାରୁହ୍ଯ ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମହାପୁଣ୍ଯୈର୍ନିଷେଵିତମ୍
ଦେବଲୋକରୁ ଏକ ଅତି ଆକର୍ଷକ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଯାନ ଆସିଲା; ସେଥିରେ ଚଢ଼ି ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।
ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଵିପୁଲାନାଜଗାମ ମହୀତଲମ୍ । କାଶ୍ଯାଂ ଜନ୍ମ ସମାସାଦ୍ଯ ଶୁଚିଵାଡଵସତ୍କୁଲେ
ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଲେ; କାଶୀରେ ଶୁଚିବାଡ଼ବ ବଂଶର ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ଲାଗିଲା।
ଆରାଧ୍ଯ ଜଗତାମୀଶଂ ଗତଵାନ୍ପରମଂ ପଦମ୍ । ସ ପାପୀ ସାଧୁସଂଗତ୍ଯା ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ସ୍ପୃଶନ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜି ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ସେ ପାପୀ, ସାଧୁମାନେ ସହିତ ସଙ୍ଗ ଓ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସ୍ପର୍ଶ କରି, ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ।
ମହାପୀଡାଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଗତଵାନ୍ପରମଂ ପଦମ୍ । ମଯା ତେଽଭିହିତଂ ରାଜନ୍ଗଂଡକୀଚରିତଂ ମହତ୍
ବଡ଼ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମହା ଗଣ୍ଡକୀ ଚରିତ୍ର କହିଦେଲି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିମୁଚ୍ଯତେ ପାପୈର୍ଭୁକ୍ତିଂ ମୁକ୍ତିଂ ଚ ଵିଂଦତି
ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁଟି ଲାଭ କରେ।